"Read", an Audiobook of The Hobbit. In fact I listened to it twice, back to back, given that I lost the thread, here and there, when large sections of the book weren't interesting enough, to retain me in its audio format too. I skimmed through certain parts of the e-book, later, and sure enough I may have enjoyed it better, due to its archaic method of certain dialogues etc., over the audiobook. However, I listened to this as a time constrained 45 year old, who already has a ton of "must reads", in his limited time. So, such books as these can only win secondary reading slots - that of, while driving, in an audio format. My 14 year old son read the printed book about a year back, and he too wasn't as enthusiastic about it, in the way that he hogged down the seven volumes of Harry Potter ( which I followed upon him being impressed - that too with Jim Dale, for company ).
In essence, I think I would've enjoyed this book in my mid-teens, when I would've still had time to fantasize about a magical world, with time to spare. Now, honestly, my conscience bothered me, even while going through the audiobook, thinking that maybe, Le Carre or Arthur C. Clarke should've earned that audiobook slot, over The Hobbit. At this point, am undecided whether I want to pursue with LotR. I still might.
On the book per se, for a keen reader, the latent traits that Bilbo discovered gives rise to meaning on how life works. However, am almost convinced that, that kind of insight would be over the head of an early teenager. The Battle of the Five Armies too, give rise to thought on how, once the biggest threat has been overcome (i.e. the dragon), people ( and elves, and dwarfs and Goblins, and Wargs) would find cause to battle it out between themselves, unable to come to an agreement about the spoils, or any other reason. It is in this light how the food loving Bilbo needs to be appreciated.
Overall, am glad that I read what is considered as a classic, with no intrusion on my prime reading time. It is not a bad read at my age, and am sure I would've enjoyed it much more if I had read it at some stage in my teens.
Rating - ***1/2
Saturday, 29 August 2020
The Hobbit - J.R.R Tolkein
මැරීන් ඩ්රයිව් - අනුරසිරි හෙට්ටිගේ
මෙය ලේඛකයාගේ මා කිය වූ තෙවෙනි කෙටිකතා සංග්රහයයි ( මීට අමතරව ඔහු ගේ නවකතා ද හතරක් කියවා ඇත.) දිමියා සහ සිංහබාහු එනකං, යන ඔහු ගේ මීට කලින් ප්රකාශ වූ කෙටි කතා සංග්රහයන් උදෙසා අනේක සම්මාන ඔහු ට හිමි විය. මෙම සටහන තබන්නෙ හේ "මැරීන් ඩ්රයිව්" සඳහා රජත පුස්තක සම්මානය ද, විද්යෝදය සාහිත්ය සම්මාන උදෙසා නිර්දේශ වී ද ඇති වටපිටාවකය ( ලේඛකයා ගොඩගේ සම්මාන සඳහා සම්බන්ධ බැවින් එම සම්මානයට තම පොත ඇතුලත් කර නැතුවා මෙනි ). පෙර කී කෘති දෙකේ, මා රසවිඳි කෙටිකතා මෙන් ම, මා එතරම් ප්රිය නොකල කෙටි කතා ද විය. ඔහු වෙසෙසින් පීඩිත පංතියේ මිනිසුන් ගේ චරිත ඉදිරිපත් කරනා අයුරු අපූරු මුත්, රටේ දේශපාලන තත්ත්වයන් තම නිර්මාණ වලට ඇතුලත් කර කෙරෙනෙ අවස්ථාවන් හි, දේශපාලනය, කෙටිකතාවට ඔරොත්තු නොදෙන අයුරකින් නෙරා ඒම මාගේ රසවිඳිමට බාධාවක් විය ( එය පුද්ගලික රසඥ්ඥතාව පිළිබඳ ගැටළුවක් විය හැකිය ).
අප රට සමාජ දේශපාලන මාතෘකා කතාව ට ගැනෙනා නිර්මාණ වල ස්වභාවික බව අඩුය. නැතිනම් පණිවුඩය මතුකරලීමට දරණ තැතේ දී, එය නිර්මාණයේ හැඩය විකෘති කරලමින්, එය දේශපාලන පණිවුඩයකට පාරුවක් වෙන අවස්ථා බහුල ය. තරුණ නිර්මාණකරුවෙකු, විචාරකයකු වන සුදර්ශන සමරවීර ගෙ පැසසුම් කියවා, ප්රියන්ත ලියනගේ කොට තුවක්කු කියවීමට ඇරඹුව ද, අප රට සමස්ත සමාජ දේශපාලන ගැටළු තම නිර්මාණය නියෝජනය කරලීමට යත්න දැරීම හේතුවෙන්, රසවත් ආඛ්යායනයක්, ඉන් මතුවීමට තුබූ හොඳම නිර්මාණයෙන් මෙපිට අවසන් වූවාදෝ යැයි සිතුණි. මංජුල වෙඩිවර්ධන, ඉසුරු ප්රසංග සහ එරික් ඉලයප්ආරච්චි වැනි අය මෙම සමබර කර්තව්යය සාර්ථකව මීට පෙර ඉටු කල තිබුන ද, කත්යානා අමරසිංහ, ලියනගේ අමරකීර්ති සහ අනුරසිරි හෙට්ටිගේ මෙම සියුම් ගැලපූම් සූත්රය ගොඩනගා ගැනිමේ දී මීට පෙර අභියෝග වලට මුහුණ දී ඇත. බටහිර ලේඛකයින් වඩා සාර්ථක ලෙස උපහාසය සමාජ දේශපාලන විචාරය උදෙසා ඔවුන්ගේ ප්රබන්ධ සාහිත්යයේ දී භාවිත කරයි. Paul Beatty ගේ The Sellout උපහාස භාවිතාවට කදිම නිදසුනක් වන අතර (අමරකීර්ති ද මෙම උපහාසය තම සමාජ දේශපාලන නිරීක්ෂණයන් ට සාර්ථකව භාවිත කල අවස්ථා නැතුවා නොවේ.) , Anna Burns ගේ The Milkman කදිම ඒකපාත්ර ආඛ්යානයකට ආනත රටාවක් භාවිතාවෙන්, එවකට මුළුමහත් අයර්ලන්තයම රෝගී කල දේශපාලනය, තම නිර්මාණය තුලට කාවද්දා ගැනීම සාර්ථක ව සිදුකල අයුරු , නිදසුනකි. මෙම නිර්මාණ දෙකම Man Booker සම්මානයෙන් පිදුම් ලත් හ. ඉතින් මෙවන් අත්දැකීම් මත සිට, මෙම සංග්රහය විවෘත මනසකින් කියවා ඇගයීමට යත්න දරන්නෙමි.
මැරීන් ඩ්රයිව් කෙසේද ? ඔහු "කෙටිකතාව - කතාන්දරයෙන් ඔබ්බට", ලෙස නම් කල
පෙරවදනක මෙසේ පවසයි;
"කෙටිකතාව ඇසුරෙහි කතන්දරයක් සොයන පාඨක සමාජයක, නව්ය වින්දන කලාපයක් උත්පාද කළ හැකි හොඳ ම මාර්ගය වන්නේ, මෙය කතාන්දරයක් නොවේ යයි හැඟෙන ඉංගිති සමඟ සිය ප්රබන්ධය ගොඩ නැංවීමයි."
පළමු කෙටිකතාවේ දී ම ඔහු මෙම ක්රියාව පසක් කරයි. "ජිවිතයට සමීප ව" කෙටි කතාවේ සේනාරත්න මහතා අවුරුදු හැටක් ම ආලයක් නොවිඳ සිට, ඒ ගැන පළමු බලාපොරොත්තුව හමුවේ හැසිරුණු අසරණ අයුරු පාඨකයා බොහෝ සංවේදි කිරීමට සමත් ය. කතුවරයා මෙම දසුන් පෙළ අපූරුවට නිමවා ඇත. එහෙත් එතැනින් කතුවරයා කතාන්දරය, වෙනස් මගක ගෙනියන්නේ පෙරවදනේ ඔහු කී පරිදි ය. අයෙක් "සේනාරත්න" ව විහිළුවට ගත්තේ ද? අචලා මනසින් එතරම් වැටීමට මෙම සිද්ධියට ඇගේ සැබෑ සම්බන්ධය කුමක් ද - එය කෙටිකතාවෙන් පරිබාහිරව පාඨකයා පාදා ගත යුත්තක් ද ?
හෙට්ටිගේ, අප රට සමාජ දේශපාලන ගැටළු තම කෙටිකතාවට නතු කරලීමට කැමැත්තේ, මෙම සංග්රහයේ පළමු සමාජ-දේශපාලන කෙටිකතාව ලෙස, "තාත්තලාගේ කතාව" හමු වේ. එක් පරපුරක තාත්තලා ට නැති වූ දෙයත්, ඊළඟ පරම්පරාවේ හැසිරීම් හේතුවෙන් විඳිනා වේදනාවනුත් චිත්රණය කරමින් ලියූ කෙටි කතාව කි. එහෙත් කාරණාව වන්නේ, කතුවරයා මෙහි ගෙන හැර දක්වන කාරණා සත්යය වුව ද, මෙම කියනා මාතෘකාවේ නැවුම් බවක් නොවීම ය.
තාක්ෂණය කෙතෙරම් පිම්මේ ඉදිරියට ඇදුන ද, සමහර සමාජයන් මිත්යාවනට ඇති විශේෂ නැමියාව නොවෙනස් වේ. අනෙක් අතට මිනිසුන් අසරණ වූ කල, පිදුරු ගසක හෝ එල්ලීමට ඇති ඉඩකඩ වැඩිය. අන් අය මිත්යාවේ ගිල්වීමෙන් මුදල් හම්බ කරගන්නා අය, භාවිත කරන්නේ ම මෙම අසරණකමයි. මෙහි එන "කහපාට මිනිස්සු" කෙටි කතාව ද, මිනිසුන් සහ ගැහැණුන් ඇන්දීමත්, එය කෙරෙන් ක්රමවේදයේ සියුම් බවද ප්රකට කරලීමට යත්න දරා ඇත. කතුවරයා තම පණිවුඩය ප්රකට කරලනු වස් සාර්ථක උපක්රමයක් නිමවා ඇත. භාවිත ප්රයෝගයේ විශ්වාසනීයත්වය දෙවෙනි තැනට පත් ව ඇත.
වර්තමාන පවුල් සංස්ථාවන් ඔවුන්ගේ ප්රශ්ණ නිරාකරණයට අන් අය භාවිත කරලීමට නො පැකිළේ. එවන් අවස්ථාවක් පාදක කරගෙන ලියූ සාර්ථක කෙටිකතාවකි, "මැරීන් ඩ්රයිව්". ජීවිතයට සමීප ව හි දි සිදු කල ආකාරයෙන් පාඨකයා ට හිස් තැන් පිරවීමට ඉඩ තබමින් සිදු කල නිර්මාණයකි.
පීඩිත පංතිය ට ඉතිහාසයේ තිබූ සමාජ සමීකරණයන් ද, වර්තමාන සමීකරණයන් හි ද, අනාගතයේ දී ගොඩ නැගෙන සමීකරණයන් වල දී ද, ඔවුනගේ අවාසිය ම ප්රතිඵලයක් වන අයුරින් දිගැරෙන අයුරු පෙන්වා දෙන අපූරු කෙටි කතාවකි, අපට මීළඟට හමු වනුයේ. ඓතිහාසික ගැමුණු-ස්වර්ණමාලි පුරාවෘත්තය ආභාෂය කරගෙන, වර්තමානයට ගැලපුමකි, "බැස පලයන් ස්වර්ණමාලි". කෙටිකතාව රසවත් ය. මේ පුරාවෘත්තයම භාවිත වූ, මෙම වසරේ මා කියවූ දෙවෙනි කෙටි කතාව මෙයයි ( අනෙක සුමුදු නිරාගි ගේ චිත්ත වග්ගයේ නැති කතාවක් ය).
"නමට අගින් උඹ අප්පුහාමි කියලා පාවිච්චි කරන එකට මං කැමතියි... නමකින් ආගම මනින එක ගොත්රිකයි කොල්ලෝ... මිනිස්සු තමයි ලෝකය... මිනිස්සු තමයි ආගම... මිනිස්සු තමයි හැමදේම.."ලේඛකයාගේ ජාතීන් අතර ඇති ගැටුම් ගැන ඉඟි කරන කෙටිකතා පිළිබඳ මා එතරම් කැමැත්තක් නැතත්, ඉම්රාන්ගේ භවන්තර චාරිකාව නම් වූ, කෙටි කතාව ට මම ප්රිය කරන්නෙමි. එය සමස්ත වශයෙන් සාර්ථක නිර්මාණයකි. මට නිරායාසයෙන් මතකයට නැගුනේ මෑතක මුස්ලිම් ජාතිකයෙකු අප රට අධිකරණ ඇමති බවට පත් වූ කල, සමාජ මාධ්ය ජාල හරහා ඔහු ට නැගුණු විරෝධයයි. අප රට තවම, අන් ජනවර්ගයකට අයත් කෙනෙකු සැලකිය යුතු තනතුරක ට පත් වුවහොත්, ඔහු ගේ හෝ ඇය ගේ අවංකබාවය ප්රත්යක්ෂ කරනු වස්, බහුතර ජාතියේ අයෙකු ට වඩා වැඩි මහන්සියක් දරීමට අවශ්ය වේ. ඒ අතර ම හැම දා තම වාසිය උදෙසා "හැම දා ආණ්ඩුවේ ඉන්නා" දේශපාලඥ්ඥයින් යහමින් වැජඹේ. ඉම්රාන් ට තමන් කවුදැයි ඔප්පු කරලීමට තම රහසඟ පෙන්වීම අවශ්යවීමේ රූපණයෙන්, මෙම අසාධාරණය, සාමාන්ය මිනිසුන් ගේ මට්ටමේ සිට බැලීමට අපට බලකරයි.
මෙම කෙටි කතා සංග්රහයේ එන කෙටි කතා හයෙන් බහුතරයක් රසවින්දෙමි. ඇත්තෙන් ම තරමක් සාම්ප්රදායික රටාවක නිර්මාණයක් ලෙස දැකිය හැක්කේ, තාත්තලාගේ කතාවක් පමණි. විටෙක කතුවරයා තම පණිවුඩය ඒත්තු ගැන්විමේ තැත, කෙටිකතාවේ කලාත්මක බවට බරක් වුව ද, ධනාත්මක ලක්ෂණ ඍණාත්මක ඒවා ට වැඩි ය. මා මීට කලින් කතුවරයා ගේ කියවූ සංග්රහයන් ට වඩා මෙය රස වින්දෙමි යැයි ද වරෙක සිතේ ( එහෙත් ඒවා කියවා යම් කලක් වේ ). 2019 ප්රකාශ වූ, මීට වඩා රසවිඳි සංග්රහයන් මා දැනටමත් කියවා ඇති මුත්, අනේක සම්මාන උදෙසා මේ කෘතිය ලැබූ නිර්දේශයන් ගැන විවේචනයක් කරලීම නොහැකි තරමට මෙහි සාධනිය ලක්ෂණ ඇති බව කිව යුතුම ය. විශේෂයෙන්, කතුවරයකු ලෙස, ඔහු තමාව ම අතික්රමණය කරලීමට යත්න දරා ඇති බවකි හැඟෙනුයේ - එය ම ජයකි.
(2019 ප්රකාශ වූ කෙටිකතා සංග්රහයන් කියවීම - 6 )
***1/2
කෙටිකතා
ගොඩගේ ප්රකාශනයක්
2019
Saturday, 22 August 2020
ස්ත්රී ද්වේෂියාගේ බිරිඳ - පී. බී. ජයසේකර
පොට ඇණය සහ මුරුච්චිය, මා ලේඛකයාගෙ කියවූ පළමු කෙටි කතා සංග්රහයයි. ඔහු ගේ ඊට කලින් නිකුත් වූ කෙටි කතා සංග්රහයන් තුනක් ම මා සතු වෙතත්, ඒවා කියවීම පසුවට කල් තබා, 2019 ප්රකාශ වූ කෙටි කතා සංග්රහයන් කියවීමේ මේ ව්යායාමයට, කතුවරයාගේ මෙම සංග්රහය කියවීම ඇතුලත් කරගත්තෙමි.
පුතා සතුටින් - වර්තමාන සමස්ත ලෝකය කුමන අයුරකින් සමලිංගිකත්වය පිළිගත්ත ද, දෙමව්පියන් ට තම දරුවා ගේ එවන් "අසම්මතබවක්" පිළිගැනීම, කෙතෙරම් පහසු ද ? වෙසෙසින් අප වන් තවමත් සාම්ප්රදායික, සම්මත අදහස් වලින් දිවෙනා රටක් තුල ? මෙහි පියා තම පුතා ට "අහිමි වන" අවස්ථා ගැන දුක් වන අවස්තාවන් ලේඛක මනසට නතු කර ගෙන ඇති අයුරු අපූරුය.
"පුතුට ගැහැනුන් ගෙන් වහනය වන ඒ මිහිරි සුවඳ දැනෙනුයේ දුර්ගන්ධයක් ලෙසින් ද? ... ඇතැම් විට හැඩගැන්වීම සඳහා ඔහු අතපත ගානා එම පහසින් ඇතැම් කෙල්ලක ආස්වාදයක් විඳිනවා විය යුතුය. එහෙත්, ඔහු සිතනුයේ අරූපී ගැහැනු, දුර්ගන්ධය හමන ගැහැනු තමා හැඩගන්වා සුවඳ කරවන ලෙසිනි...
ඔහු තම රූමත් බිරිඳ දෙස යළි බැලීය. කිසිදාක වත්සුණු නොතවරන ඇයගෙන් හමා එන ඒ මිහිරැති සුවඳ ඔහුට දැනේ... අහෝ! පුතුට අහිමි වන මිහිරැති ලෝකය." ( 111 පිටුව )
කම්පාව වූ කලි, පියෙකු වශයෙන් කියවීම තරමක් අපහසු කෙටි කතාවක් වුව, කෙටි කතාව අවසන ඇති මවිතයක් ගෙනෙන හැරවුම සමඟ සාර්ථක කෙටි කතාවක් යැයි කිව හැකි රචනවාවකි. ඇල්ෆ්රඩ් හිච්කොඛ් ආභාෂයකයක ඉවක් එහි ගැබ් ව ඇත.
බිරිඳක් හා පියෙකු අතර ඇති සබඳතාව හෝ එහි බිඳවැටීම ඒ ආරෙන්ම දරුවන් ට ද හැඟේ ද ? "අසාධාරණයට පත් වූ පාර්ශවය" යන්න ගැන ඔවුන් දෙදෙනා ට ඇති "විශ්වාසය", දරුවන් එලෙස ම සලකයි ද ? වෙසෙසින් නව යොවුන් වියට පා තැබූ දරුවන් යනු, ක්රමක්රමයෙන් ඔවුන්ගේ ලෝකයන් ගොඩ නගා ගනා අවදියක වන්නන් ය. එවි ට ඔවුන් වඩා උපේක්ෂකව, වඩා නිරවුල් ස්ථානයක සිට එවන් සබඳවාවන් දෙස බැලීමේ හැකියවෙන් පෝෂිත ය. මේ කරුණු දීර්ඝ ලෙස සිතන්නට පෙළඹෙන කෙටි කතාවකි, "අනියම් දුක නොහොත් අනියම් සතුට".
මොළේ තරම අනුව බාහිර ලෝකයෙන් තමනට වෙන අසාධාරණය, අවමානය මගහරවා ගත හැක. කිමද පුරුෂාධිපත්යයෙන් දිවෙන ලොවක වරද යන්න නිරපේක්ෂි නොවෙන දෙයකි. පුරුෂාධිපත්යය හේතුවෙන්, ඔවුන් වරෙක තමනට රිසි ලෙස කතුන් තම ආසාවනට භාවිත කොට මගහරිති - එලෙසම පියෙක් නම්, තම දියණිය ගෙන් මිහිබට සුරගනක් ලෙස වෙසෙන පිරිසිඳුබවක් බලාපොරොත්තු වෙති. ඉතින් මොළේ තරමින් යම් රැවටීමක් නොකර, කෙසේ ගැහැණුන් පිරිමි හා වෙසෙන්න ද ?
දරුවෙකු තම බාල වියේ අත්දකින දේ ඔහු ගේ මුළු දිවිය පුරාවටම, එම දිවිසරිය තීරණයට හේතු විය හැක. තම මව හා බැඳි එක්තරා සිදුවීමක් හේතුවෙන්, එම දරුවා වැඩිහිටිව මානසික ව්යාධි තත්ත්වයක ට නතු වූ අයුරුත්, එම බිහිසුනු කතා පුවතත්, ස්ත්රී ද්වේෂියාගේ බිරිඳ කෙටිකතාවෙන් දිගැරේ. පාඨකයකු තිගැස්මට පත් කල හැකි කෙටි කතාවකි. මා ප්රති. මා මගින් කතුවරයා පාඨකයාට ගෙන ආ තරමේ කම්පනයට සැසඳිය හැකි කම්පනයක් ගෙන ඒමට සමත් නිර්මාණයකි. පිරිමි දරුවෙකු තම සහකාරිය ඔස්සේ තම මව සොයන්නේ ද ? ෆ්රොයිඩ් කියවීමට බල කෙරෙනෙ කෙටි කතාවකි.
අප වාගේ ම නොවන අය කෙරෙහි පූර්ව නිගමනයන් ට අවනතව ක්රියා කිරීමත්, ඔවුන්ගේ සුවිශේෂිතාවයන් ට ඇති ඉඩ පිළිබඳ නොදැන සිටීමත් අප ට ජීවිතය පිළිබඳව වඩා සම්පූර්ණ අවබෝධයක් දුරස්ත කරයි. ඒ අනුව මෙම කෙටිකතාවේ "ඇස් ලැබීම" සිදු වූයේ කාට ද යන්න අපූරු විග්රහයකි.
මෙම කෙටි කතා හයෙන් දුර්වල යැයි කියා කතාවක් දෙකක් තෝරන්නේ නම්, එය ඇත්තෙන්ම අපහසු කර්තව්යයකි. පොට ඇණය සහ මුරුච්චියේ, විටෙක කෙටිකතාවක් දීර්ඝ වැඩි විය; විස්තර වැඩි විය ( සමස්තයක් ලෙස එම සංග්රහය ද සාර්ථක වුව ද). පිටු 136 සීමා වූ මෙම පොත කෙටි කතා හයකට සීමිතය. එය කදිම ගැලපීමකි. කතුවරයා තෝරාගෙන ඇති මාතෘකා වුව, වර්තමානයේ නූතන මතයන් හා සාම්ප්රදායික මතයන් ගේ ගැටීම, මනෝ විද්යාත්මක කාරණා, අසංවේදීත්වය සහ පුරුෂාධිපත්යය ආදිය ය. ඒ සියල්ලෙන් කතුවරයා පාඨකයා ට කතා රසයට ඔබ්බෙන් යන කාරණා මතුකර දී ඇත්තේ, තම නිර්මාණ තම මතයනට හොරණෑ වීමට ඉඩ නොදී, ඉතා සියුම් අයුරිනි.
පසු සටහන: මේ වන විට කෙටි කතා සංග්රහයන් පහක් කියවා හමාරය. ඉසුරු චාමරගේ "ගැහැණු පිරිමි මල් පලතුරු", කම්මැල්ලවීරගේ "කැඩපත් දහයක්", සුමුදු නිරාගි ගේ "සිතුවමෙන් නෙරපූ කිඳුරෙක්", එරික් ගේ "විශ්රාමික පෙම්වතිය" සහ මෙයයි, ඒ. එම පහ අතර සුළු වෙනස්කම් තිබුන ද එම පහ ම කියවීම ගැන සතුටුවෙමි - ඒ වෙනුවෙන් ගත වූ කාලය පිළිබඳ කිසිදු පසුතැවිල්ලක් නැත. එනම් 2019 කෙටි කතාවට සරු වසරකි. මේ වන විට සම්මාන කිහිපයකට නිර්දේශ වූ, එක් සම්මානයක් ජයග්රහණය ද කල පොත් දෙකක් කියවීමට මීළඟ සතිය ක දෙකක කාලයේ සිතා සිටිමි. ඒවා ද අවම වශයෙන් මේ පොත් පහ හා පෑහෙන්නේ නම්, 2019 වසර කෙටිකතාවට සරු වසරක් ම වන්නේය
( 2019 ප්රකාශ වූ කෙටි කතා සංග්රහයන් කියවීම - 5 )
****1/2
කෙටිකතා - 2019
සුරස ප්රකාශකයෝ
Friday, 21 August 2020
විශ්රාමික පෙම්වතිය - එරික් ඉලයප්ආරච්චි
භික්ෂු වාට්ටුව - අවාසනාවන්ත පස්කු ප්රහාර සිද්ධියත්, ඉන් පසුව හට ගත් මුස්ලිම් විරෝධයත් අලලා ලියූවකි. එරික් යම් යම් අදහස් ගම්ය කරනු වස් භාවිත කොට ඇති රූපන, හෝ පාත්ර වර්ගයාගේ සිතුවිලි ඔහුගේ නිර්මාණ ශක්තියට දෙස් තියයි.
"ඉස්සර මීගමුව ප්රමාද වී අඳුර ගලන දුම්කොළ ටවුමක්, බයිස්කෝප් ටවුමක්, කැවුම් ලෑතර ටවුමකි. එහි සිටි කිසිවකුට දුම්කොළ ගන්ධය මඟ හැර සිටින්නට නොහැකි විය. දුම්කොළ තෝරන පොල් අතු මන්දිර අතිවිශාල ඒවා වූ අතර කිසියම් නිහතමානිකමකින් යුතුව පාරට බෑවුම් වන ලොකු වහලින් යුතු විය. කැවුම් හා ලෑතර තිබුණේ එළවළු මාකැට්ටුවේ විවෘත දොරකඩය. චිත්ත ඇඳ ගත් ගැහැනු වට්ටි, හට්ටි හා බෝතලවල දමා ගෙන විකුණූහ.එරික් මෙම කෙටි සංග්රහය මීගමුව ආශ්රිත සංස්කෘතික සිදුවීම් වලට මුල් තැන දී ඇති සේය. 1960 දශකයේ රා පෙරීමට ඉන්දියාවේ සිට පැමිණි තරුණයෙකු අලලා ලියැවුණු අපූරු කෙටිකතාවකි, කමලනාත් නම් වහලා. නැවත ඉන්දියාවට මාසිකව යම් මුදලක් යැවීමට සිදුවීම හේතුවෙන් ද, අප සියළු දෙනා පොදු වේ යම් ආකාරයකින් අන් අයට සේවයක් සැපයීමට බැඳී තිබීම හේතුවෙන් ද, 'වහලා' යන සංකල්පය පිළිබඳ යම් ගැඹුරකින් කතාවෙන නිර්මාණයකි.
හිටිහැටියේ සියල්ල වෙනස් විය. බීඩි බීම හා දුම්කොළ කෑම නතර විය. අංගුලිමාල පෙන්වා විවෘත කර තිබුණු රාජ් හෝල් ගිනි තබන ලද අතර රීගල්, නඩරාජා හා මීපුර තියටර් එකපස එක වැසී ගියේය. රුක්මනී හදිසි රිය අනතුරකින් මිය ගියාය. මඤ්ඤොක්කා හේනේ සිදු කරන ලද භූමදානය වෙනුවෙන් අතිවිශාල ජනකායක් එක් රොක් වුණු අතර මහනගර සභාවට පැමිණි මොහිදින් බෙග් බුද්ධං සරණං ගීය ගායනා කරන්නා සේ හඬ නඟා ඇඬුවේය. ඉන් පසු මීගමුව ටවුම වෙනුවෙන් අඬන්නට කඳුළු නැති විය."
(50 පිටුව )
මීගමුවේ ටවුමේ අස්සක් මුල්ලක් නෑර ඇවිද, එහි අතුළු කතා, සරල ලෙස ජීවත් වුවද සැලකිය යුතු චරිත ආදිය මේ සංග්රහයේ තරම් අප හට හඳුන්වා දී නැත. පෝසත්තු ද එවන් මීගමු නගරයේ කතාවකි. මුදල් යහමින් තිබීම තමන් ට හුරුපුරුදු ජීවිතය අතැරීමට හේතුවක් නොවේ. මේ කෙටිකතාවේ කියන දේ ට වඩා අඟවා කොකියන දේ වැඩිය. පිටු 160 ක් පුරා කෙටි කතා පහළොවකින් සපිරිය - ඉන් බහුතරය
කුණුකාරයෝ මගින්, අප කතුවරයා කසල ඇදීම රැකියාවක් ලෙස කරන පිරිස් අනුසාරයෙන්, ඔවුන්ගේ දිනචරියාව අනුසාරයන් නිර්මාණයක් කරලීමට යත්න දරා ඇත. සංග්රහයේ එන එතරම සාර්ථක නොවන කෙටි කතාවකැයි සිතුණි.
ලලිත සමය වූ කලි, "මාස්ටර්" ගේ රැස් මඩල යට ජීවත් වෙන අන් චරිතයන්ගේ නවකතාවකි. සංගීත ඊශ්වර විසංතිය ද, එවන් අවශේෂ චරිතයන් ඔහුගේ ඇවෑමෙන්, ඔහුගේ රැස් මඬලක මතකය විකුණමින් ජීවත් වන්නන් ගැන ගෙතූවකි. එනමුදු මෙහි එන සාර්ථක බවින් තරමක් අඩු කෙටි කතාවකි.
රාජ්ය තන්ත්රයේ සේවය යුක්ත වූවෙකුට හොඳක් අසා ගන්නේ කලාතුරකිනි. ෂයිලොක් නම් කෙටිකතාව ට මුල් වී ඇත්තේ ඉංග්රීසි කථිකාචාර්ය පුතෙකු සහ විශ්රාම වයසෙන් පසුව ද, රාජ්ය තන්ත්රයේ ව්යාපෘති වල නියැළි තාත්තෙකු අතර දිගින් දිගට ගැටෙමින් ඇදෙන පිළිසඳරකි. කියවීමට තුඩු දෙන ලෙස ඇදී යන රසවත් නිර්මාණයකි.
හුදෙක් අධ්යාපනය අයෙකු ගේ ආර්ථික තත්ත්වය තීරණයට හේතු වන්නේ නැත. ඉතා හොඳින් උගත්, සමාජයේ පිළිගැනෙන අය හා මුසු ව, පසු කාලීනව ආර්ථික අහේණියකින් යුතුව සුළු රැකියා කරන, මත් පැන ට ලොල් වූ පුද්ගලයින් අප සමාජයේ ඇත. එවන් අයෙකු ගැන, සමාජයේ හැංගී ඉන්නා උගතුන් බුද්ධිමතුන් ගැන අපූරු කියවමකි, ඈබට්.
ඉතින්, යම් සුවිශීෂි බවක් දරන අප්රකට චරිත, සිදුවීම්, කාලයත් සමඟ වූ වෙනස්කම්, තමන් උපන් ප්රදේශය වූ මීගමුවේ අපූරු විත්ති ආදියෙන් සුපෝෂිත රස ගුලාවකි, මෙම කෙටි කතා සංග්රහය. මෑත ඉතිහාසයේ බොහෝ අප්රකට සිදුවීම් සිදු වූ, ඇතුලෙහි දැල් වූ කහ පාට විදුලි බුබුලක එළිය, පොල් අතු අතරින් පිටතට කාන්දු වන, සවස් යාමයේ පොල් අතු මන්දිරයක දර්ශනයක, ගුප්ත බවක්, කාංසාවක්, නිවීමක් මෙන්ම ව්යාකූලභවක් ද, මෙම සංග්රහය මගේ මනසේ මවයි. මෙවන් සර්ථක කෘති කියවන කල, ලේඛකයාගේ මුල් කාලින් කෙටි කතා කියවීම දිනෙන් දින කල් දැමීම, අපරාදයක් බවකි හැඟෙන්නේ.
(2019 ප්රකාශ වූ කෙටි කතා සංග්රහයන් කියවීම - 4)
****1/2
කෙටිකතා - 2019
ගොඩගේ ප්රකාශනයකි.
Wednesday, 19 August 2020
ක්වොන්ටම් භෞතික සංඛාරා - කුමාර හෙට්ටිආරච්චි
අන් කලා කෘතීනට සාපේක්ෂ ව කවියක ගුණ-අගුණ කීම අපහසු ය. එක, කවියක් කියවා හමාර කරලීම අපහසු නිසා ය; දෙක, එය වටහාගැනීමට පාඨකයන් වන අප ප්රාමාණික කියවන්නන් ද යන්න ප්රශ්ණය මතුවීම හේතුවෙනි. ඒ නිසා කවි කියවීමේදී මා වඩාත් ඉවසිලිවන්ත වෙමි - වරද ඇත්තේ මගේ පැත්තේ ය යන පූර්ව නිගමනයක් වැන්නක් මා මනසේ හොල්මන් කරයි. ඉතින් කියවීම සෙමිනි. කියවාගෙන යද්දි මාත්රා ගණණට බෙදූ කවියක් ලෙස පෙනෙන්නේ නම්, එය පිට පැන්න විගස එය දැනෙන්නේ ය. නිසදැස් ආරක් නම්, එය තුලින් ම රසය සොයමි. එහෙත් විටෙක මේ කුමන දේ කරත්, කවිය තුලින් මනා රසාස්වාදයක් සොයා ගත නොහැකි වේ. පසු ගිය වසරේ රජත සම්මානය දිනූ සහෝදර මුහුණුවර එවන් කවි පොතකි; ආඛ්යාන කවිය විෂයෙහි වෙසෙසින් අන් කවීන්ගේ පැසැසුම් ලත් කුමාර හෙට්ටිආරච්චිගේ උක්ත කවි පොත එවන් තවෙකකි. එය මෙවර මෙතෙක් රජත සහ විද්යෝදය සම්මාන අවසන් වටයට නිර්දේශ විය. එහෙත් මට ඔහු ගේ මෙම සංග්රහයේ කවි අන්ත දෙකක ට වැටුණි - එම කවි වල අවංකබවක් ගම්ය වන විට භාවිත භාෂාව සහ ආකෘතියේ සුවිශේෂි බවක් නොවීය. අනෙක් විට, මනරම් බසකින් ලියූ කවි වල අරුත් අතින් සුවිශේෂි බවක් නුදුටුවෙමි.
ඇත්තෙන් ම මට මේ කවි සංග්රහයේ සිතට ඇල්ලු කවි පංති එක අතක ඇඟිලි ගණනක් තරමවත් නොතිබුණි. කබුකි මැද්දේ මහසෝනා, යක්කල හන්දියේ ඉඳං සේකරත් එක්ක සහ පැදුර ඉන් සුවිශේෂිය.
"කබුකි දැහැනට ම සමවැදමා නිහඬ ව සිටින අතරමෙන්න මගේ යටිහිත තුළයක්කු තොවිල් නටති
...
කබුකි නාඩගම බොඳ වීතොවිලෙ ම පපුවට වදිනාමගෙ ලේ ඇටමිදුළු පුරාදහාට පාලිය දුවනා"කබුකි මැද්දේ මහසෝනා
බොහෝ කවි පංති, යම් නිදහස් අදහස් ගලා ඒමක්, පැමිණි වේගයෙන් ම ලියූ ඒවා වැනිය. ඉන් කවි පංති රැසක කවියක, දෙකක අපූරු ප්රතිභාවන් දුටුව ද, හදිසියෙන් ලියා සංස්කරණයකින් තොරව පළ කල බවක් ඇඟවේ.
තුබුණ නම් හොඳ නේ ද සිහිවිය
( සාත්තර කියනා සොඳුරු ළඳ)"
විවෘතව ම පවසන්නේ නම්, මේ කෘතිය අප රට ප්රධාන සම්මාන දෙකක ම අවසන් වටයට නිර්දේශ වීමට තරම් දැයි මට නම් ගැටළුවක් මතු වේ.
(2019 ප්රකාශ වූ කාව්ය සංග්රහයන් කියවීම - 2 )
කාව්ය
සන්ථව ප්රකාශනයකි
Monday, 17 August 2020
ඉම තව දුරය - ආරියවංශ රණවීර
"ඒ කොහොමදගෙදර යට තට්ටුව විතරයි ඉවරබැංකු ණය එහෙම්මමලොකු කෙළී උසස් පෙළ පන්තියෙඅනික් උන් පොඩියි හොඳටමවයිෆ් පෙන්ෂන් ගත්තාකල් ඇතිවඑයාට ප්රෙෂර් එකහිත් අමාරුවටමලියන්න ගත්තා පොතක්ඒ කෙනුත් ටිකයි ඉවරකොහෙද වෙලාවක්...වැඩවැඩවැඩඉතින් කොහොමදයන්නෙ ?
(යන්නට බෑ දැන්ම)"
අත් දැකීම් වලින් වර්තමානයේ ඉතා සුලභ යැයි සිතිය හැකි මැයක් අලලා අපූරු කවි පංතියකට පෙරලා ඇති මේ නිර්මාණය, ආකෘතිමය අතින් මේ මුළු සංග්රහයේ සමස්ත ස්වරූපය පෙන්නුම් කලාක් මෙනි. දීර්ඝ කාලයක් තුල, අද කවි පංතියක් - තව දින දෙකකින් තව කවි පංති දෙකක් - ආදි වශයෙන් කියවා රස විඳි මේ කාව්ය සංග්රහයේ, ආකෘතික විවිධත්වයෙන් අඩු බව, මට මුලින් ගෝචර වුනේ නැති තරම් ය. මේ පොදු ආකෘති ආර වඩාත් නෙත ගැටුනේ, මුළු කවි පොත කියවා හමාර කොට, නැවත තැනින් තැන මා ලකුණු තැබූ වඩා සාර්ථක යැයි හැඟුණු කවි පංති දෙස බලනා කලය ( ඒ මේ සටහනට උපුටනට ය). කවියා, කවි මැයන් ලෙස අපූරු මාතෘකා තම නිර්මාණ උදෙසා භාවිත කොට ඇති බවට නම් විවාදයක් නැත.
"තවමත්මටඇහෙනවාවෙලාවකටමුළුතැන්ගෙයිඅඩුම කුඩුමඅතගාන විටඈනැඟූ හඬ...හොරෙන්හොරෙන්ගිහින්බලන විටඔහෙ නෑඔහෙ නෑකවුරුවත්ඒ නිකම්හිතේසාංකාව(කිරිල්ලියේ)
එහෙත්, ( එකලෙසකින් රණවීර ලකුණක් යැයි සැලකිය හැකි) , වරෙක වදනක ට- දෙකකට සීමා වූ පද පේලි මගින් නිර්මිත කවි පංති, සුලභය. බොහෝ ලෙස සාර්ථක යැයි, සිතට දැනෙනා යයි කිව හැකි කවි වලින් සපිරි, මේ කාව්ය සංග්රහය අවම වශයෙන් ප්රධාන සම්මාන දෙකක් තම නිර්දේශ තුලින් මගැරෙන්න මෙම ආකෘතික සුලභත්වයවත් හේතුවක් වීවත් ද ?
"ගමනඅතරමගනතර කළඔවුන්ඉඳිමියිසිතීමිනොගොස්නොදන්නානොපෙනෙනදුර"
(පරිපූර්ණත්වය )
පැකිලුනේමන්දසියලු බැමිබිඳගලායනමිතුරු ඕඝයටපනින්නටපැනනාන්නට"(උතුරේ මිතුරාට )
මේ ආකෘති රටාව නැති කවි පංති නැතුව නොවේ - ඒත් ඒවා සුලභ නැත. වැංගෝ ලා, ඔය නිතර හිනැහෙන නෙත් දෙක, ඔබ සඳ ( I සහ II ), හෙරක්ලීස් හෙවත් පොලිස් පුතා ඊට නිදසුන් ය. "නුඹ" යන්න මෙහි ඇති සාරාගධික අපූරුතම කවියකි:
"ගල් සියඹලේ ඇඹුල් පැණියදඇඹුල් දොඩමේ තිත්ත ඇඹුලදකොමඩු ගෙඩියේ ඉහෙන සිසිලදගිරා අඹයේ ගිරා රසයදපැණි රඹුටමේ රස පැනිත්තදඉදුණු මාදන් පැණියේ කළුවදනුඹ"
සමස්ත ලෙසින්, මා බොහෝ සෙයින් රසවිඳි කෘතියකි. ආකෘතික විවිධත්වයේ සීමාවන් එතරම් මට පළමු වර කියවාගෙන යන කල නොදැනුනි - එය කවි රසයට බාධාවක් ද නොවුණි. එහෙත් දෙවෙනි වර කාව්ය කෘතිය පෙරලන සඳ, කියවන සඳ, සාපේක්ෂ වශයෙන් ආකෘතික සුලභත්වය දැකිය හැක. එවි ට කාව්ය සංග්රහය සමස්තයක් ලෙස සලකද්දි මෙම ආකෘතික සුලභත්වය සිත ට තරමක් වදයක් දෙයි - එනුමුදු, ඒ, රණවීරයන් නිතර භාවිත කරනා ආකෘතියක් බවත්, එලෙස අවශ්ය ම වදනක ට පද පේළිය සීමා කිරීමේ ශිල්පය ද රස ගුලාවක් ජනනය කරන බව ද ප්රතික්ෂේප කල නොහැකි සත්යයකි.
(2019 ප්රකාශ වූ කාව්ය සංග්රහයන් කියවීම - 1 )
***1/2
කාව්ය
අහස ප්රකාශනයකි
Saturday, 15 August 2020
2018 ප්රකාශ වූ කෙටි කතා සංග්රහ
1- රෝස මුසැන්ඩාස් පිස්සුව - සුසන්ත මූණමල්පේ



