Sing Backwards and Weep: A Memoir - Mark Lanegan

I drink so much sour whiskey I can’t hardly see
And everywhere I’ve been
There’s a well that howls my name
From the one tiny sting
To that vacant fame
Oh the deafening roar
Remember that’s called a one way street
And you can’t get
Can’t get it down without crying
   (from "One Way Street")  

 “heroin erased the myriad collection of endless worries that had kept me awake all night most of my life. It had freed me from feeling anything: loss, heartbreak, regret, grief, resentment, as well as the burning hatred and disgust I felt not only for myself but also for other people I thought had wronged me, real or imagined. When dope enveloped me in its golden glow, all that melted away like springtime snow. The world became black and white, boiled down to just getting enough drugs each day to keep the dogs of withdrawals off my heels. I felt as though heroin had saved me from a life of misery, and I was prepared to go to any lengths to make sure I would always have it. Heroin was my number one, and anything else—everything else—was such a far-distant second place as to be virtually unseen on the radar screen of my life’s importance.”

Spotify makes a report of the artistes that one has listened to most at the end of each year. David Bowie  got the top slot in 2025 (and maybe in 2024 too). But I know without a doubt who has the top slot for 2026 - it is clearly Mark Lanegan. I've been listening to his solo work extensively this year ( along with his collaborations with other musicians and bands). It made sense for me to read his memoir, given how mesmerizing and dark most of his songs were. Plus, if one had seen his live performance of "song for the dead", as he stands at a side, nonchalant almost, but makes a delivery with his characteristic scratchy supple style, that makes the performance a life time memory. But, to come back to the memoir, what a painful, confession it was ?  Starting from his troubled childhood, he never attempts to make a heroic version of his life. His trouble with addiction, humiliation, crime, and survival is all what we come across in these pages.

“I walked by Harbourview hospital
I heard the Agnus Dei
Oh, sister of mercy
I've been gone too long to say
And all around this place
I was a sad disgrace”
     (From "Harbourview hospital")

He chooses punk rock as a route from his home, an abusive mother, and a red neck town. A good example of the anger that was always in him is the way he reacts to the conflict over "The Winding Sheet" cover, leaving him alienated from the label, after his solo album. A close associate of Layne Staley, they have a life long connection through their addiction. Lanegan is possibly at the end of his suffering life towards the turn of the century, when Hole's Courtney Love saves him, paying for his rehabilitation, and gets him back to normal life. What hurts is that although Lanegan recovers thankfully, and goes on to make some great music post 2002, Layne couldn't be saved, and the book ends with the news of Layne death. The last paragraph of the book is:

"It was a call I had expected for years but it destroyed me nonetheless. His (Layne's) loss left a void I've felt every day since. I expect I always will."

Previously, upon meeting Layne, Lanegan describes Layne as,

“Before Layne, I saw everything in strict black and white. He was every beautiful shade of color on the wheel, as well as many that had never been seen before.”

I still recall hearing of Layne's passing in the mirror magazine section of The Sunday Times, in those pre-internet days. I had heard that Layne was struggling, for it became news round about the time their unplugged album came out, but then to know the details of his grueling struggle was truly painful. I now know that Lanegan had an equally or possibly an even bigger struggle. But at the nick of time, he had some chance to save himself. Why or why, couldn't someome save Layne in that fashion ? Mike Starr, supposedly, the last to see Layne alive, spent his last few years in regret over this, I've heard. 

Lanegan details his challenges, how he was nearly broke most of the time, and how he lived his life  to feed his addiction, and he had no other objective.  How he struggles with humiliation in Europe with withdrawal, begging literally for him to get fixed is indeed a harrowing read.

Lanegan has worked with and associated with renowned artistes such as Kurt Cobain - who Lanegan may have missed in the search for latter just before his suicide - and Noel Gallagher - of whom he has no good account.

The memoir is a must read for any fan of rock music, any 90s rock grunge music fan in particular. It is not an easy read on account of his honesty and bleakness. But it is indeed rewarding for realistic portrayal of the difficult life that these musicians have lived in - and why we feel the pain and hurt in their voices and recognize it for its honestly, and connect it with our accounts, although our lot maybe much better ( or worse as the case maybe ). I am yet to hear a true rock fan confess that these depressing songs, and accounts of these artistes, making them depressed in their own lives. For some reason, it has always made them rise up from any difficult situations that they themselves maybe undergoing in their own lives. Maybe it is the realization that their own troubles are much more manageable compared to what their musical heroes had to endure.

Rating: *****
Photo Credits - The Internet / Reddit (MK.Graves)

 

 

Teardrop Nation - Sarah Kabir

Watched the four part documentary "Teardrop Nation" by Sarah Kabir. Having been pressed by a good friend of mine not miss it, I took the advice and watched all four episodes over a fortnight. It is needed to be said that pre-2009, I had taken a great interest in the events which led to our civil war, and as such had occasion to read somewhat extensively on the areas which are captured here under "The Seeds We Sow". While what has been captured here is incontestable, in hindsight how both segments of the racial divide interpreted these events can never be agreed upon. For example, "The Broken Palmyra" distinguishes between discriminatory admissions and affirmative action for the disadvantaged in University admissions, observing that “Many Tamils would have agreed to the modification of the principle of pure merit by means of non-racial criteria to help the underprivileged", as the racial quota has left a bad taste in their mouths. On the other side of the racial divide the Sinhalese would continue to harp on the advantage the Tamils had received at the hands of the British, especially in terms of education. Yet, the British had previously rejected the ask for a 50-50 demand by the G.G. Ponnambalam with the central objection being that giving roughly one-third of the population half the seats would distort representative government by disproportionately weighting minority votes. The commission’s position is reported as refusing to create an “artificial majority out of a minority.” So in essence the seeds that were sowed were those of mistrust, and it continued to grow.*

Part two, is closer to home as the 1983 riots are lived in experiences for us, albeit as a kid of eight years.  While this episode details such pivotal incidents such as the Vadukkodai resolution, the 1977 anti-Tamil riots, the burning of the Jaffna library, as well as mentioning the many bomb blasts that the LTTE were responsible for., 1983 pogroms is treated with the gravity it deserves.  Interviews were carried out by many former politicians, and political commentators. However the single interview that was such a disappointment, and gave rise to a feeling of anger in me, was that of Ranil Wickramasinghe, former president, for his impertinence and the remorselessness in which he recounted the events of 1983. Two other interviews that caught my attention was that of Victor Ivan, and Ferial Ashraff, widow of politician M.H.M. Ashraff. Ivan went on record to say that if the JVP had captured power in 1971, they would've found themselves wanting in how to manage the affairs of the state. It brought upon a smile to me, given how they are managing the affairs of the state 55 years later too, now that they are finally in power. Ferial Ashraff clearly says that her husband believed in Eelam, and is supposed to have said he stood for Eelam, even if then TULF leader Amirthalingam gave up on it. Although I have heard that being mentioned in various news paper articles by third parties in the 90s, it being mentioned by his wife, proved the conviction that was in Ashraff.

Part Three starts round about the time of CBK's second tenure as president. CBK in particular is presented in better light compared to other leaders, citing that her efforts at peace were largely genuine compared to others. So much so, it is at this point, especially during the short stint when Ranil Wickramasinghe was the prime minister that LTTE first experienced a split, with the break away of the Karuna fraction. Karuna  is given much focus, where his views are expressed, and he claims that while he wanted a political settlement of sorts,  Prabhakaran was never comfortable with this. The fact there were efforts at a negotiated settlement through talks, and Karuna supposedly was influenced by it is on record here.

War in paradise, part IV, covers the third and fourth Eelam wars, to the ending of hostilities in 2009. War in Paradise is less a story about victory than a warning about possible repetition. Its most haunting argument is that Sri Lanka defeated an enemy but did not dismantle the thinking of 'othering' that had made the opponent have a cause in the first place. Given that these are comparatively recent events which are still etched in my mind, where I too celebrated the ending of terrorism that I've known from my childhood, where parents of childhood friends, and my relations lost their lives, I will dwell more on the post-2009 disappointments, which trouble me to date. The series ends not simply with the military defeat of the LTTE in 2009, but with the uncomfortable question of whether Sri Lanka learned anything from the war. The documentary’s wider stated purpose is to encourage reflection on the past so violence is not repeated.  Instead of building a shared Sri Lankan identity, the country continued to organize political belonging around ethnicity, religion, and suspicion of the “other.” As I write this there is a big opposition for the newly proposed PSTA bill tabled in the parliament, as an alternative for the PTA act, which this government has vouched to repeal. Teardrop Nation ends in 2009, but its relevance extends into the present. The promised repeal of the PTA was meant to signal that Sri Lanka had learned the cost of governing through fear. Yet the proposed PSTA suggests that the state may be replacing an old system of suppression with a new one. If the war taught Sri Lanka anything, it should have been that security cannot be built by criminalizing difference, silencing dissent, or treating particular communities as permanently suspect. On the other hand certain religious sections that fueled discontent among the ethnicities still continue to spread discord among the public. So what exactly have we learned and what hope do we have ?

 

 

*Personally I have often wondered if an N.M. Perera and  early LSSP were able to establish the first government, against whatever odds they had, whether we'd be in a different place today. Their programme opposed inequalities based on race, caste, creed and sex. It advocated using both Sinhala and Tamil in courts, police stations and, progressively, government departments. Its political programme also emphasised workers’ protections and social welfare.

මගහැරුණු දූපත් - ප්‍රභාත් ජයසිංහ

ප්‍රභාත් ජයසිංහගේ කෙටිකතා සංග්‍රහයන් මා කියවීම අත නොඅරින තරම්. "වයඹ දිග වැසියෙකුගේ දින සිටහන්" වලින් පටන් ගත් ඔහුගේ කෙටිකතා එකතුන් අතරෛන්, මෑතක ම ප්‍රකාශ වූ "නාලිනිවත" න් මෙහා සියළුම සංග්‍රහයන් පාහේ දක්වා මා කියවීමට උත්සුක වූයේ, ඔහුගේ සාහිත්‍ය නිර්මාණකරණයේ එක් සංග්‍රහයෙන් තවත් සංග්‍රහයට දැකිය හැකි නිර්මාණකරණයේ නිපුණත්වයේ වර්ධනය හේතුවෙනි. "රස පොළොව" මෙතෙක් කිය වූ ඔහු ගේ සර්ථකම සංග්‍රහය වූව ද, මගහැරුණු දූපත් දෙවෙනි වන්නේ ඊට පමණක්ම යැයි මට හැඟේ.

මෙම සංග්‍රහයේ එන කෙටිකතා වෙත යොමු වෙමු;


පාලම උඩ සහ පාලම යට: අයෙකුට ජීවත් වීමට බලාපොරොත්තුවක් අවශ්‍ය වේ. බලාපොරොත්තු විරහිත වූවෝ පවා නොදැනීම තම වටපිටාවෙන් අරමුණක් ඉදිකරගනිත්. මිනිස් ස්වභාවය ම මෙයයි. මෙහි එන පොලිස් නිලධාරියා තමන් හා නොවෙසෙන ස්ත්‍රියක් ගැන සැමදා සිහින මවන්නෙකි. ඔහු ක්‍රමක්‍රමයෙන්, තමන් ඔහු ට ආරක්ෂක සේවයේ යෙදීමට නියම කරන ලද  පාලමෙන් පැන සිවිදිවි නසාගන්නට උත්සාහ දරන්නන් බේරාගැනීම නිසාම ප්‍රසිද්ධියක් තනා ගනී. කෙටිකලකින් ම එය ඔහු ජීවත් කරවන තනි අපේක්ෂාව කරවයි. මෙතැන්දී ය කෙටිකතාවේ අන් දිශානතියක් මා දකිනුයේ. මේ වන විට පාලම උඩින් විනෝද ගමන්  යන පාසල් දරුවන් ට  දිවි තොරකරගන්නන් බේරාගන්නා විරුවා බැලිම විශේෂ සිද්ධියක් වී ඇත. මෙයම අනෙක් ආනතයකින් සැලකුවහොත් දිවි තොර කරගැනීමට දැඩි සිත් ඇත්තන් ට එම පාලම තව දුරටත් විකල්පයක් නොවේ. එනම් සිය දිවි නසාගන්නන්ට එම පාලමේ උපයෝගිතාව ශුණ්‍යට ම ගොස් ඇත.

පිලිස්සුම් තුවාල: සමහර පිලිස්සුම් මතුපිටය, ඒවා දැක්මට අප්‍රසන්නය එහෙත් කල් ගත හෝ සුව විය හැක. එහෙත් සිත් තැවුලෙන් ඇතිවෙන "පිලිස්සුම් තුවාල" පිටට නොපෙනුනනට  සුව නොවේ. එම පිලිස්සුම් තුවාල සමඟ වින්දිතයා සැම දා විඳවිය යුත්තේ, එම තුවාල කාරකයා විනය ගරුක, තිතට වැඩ, එහෙත් සිතේ තෙතමනයක් නැත්තෙන් විය හැක්කෙක් නිසාය. මෙහි එන මනූ යන ඇය දීර්ඝ කාලීනව මානසික පීඩනයකට ලක් වූ අයෙක් බවත්, ඊට වඩා ශාරීරික තුවාල ලැබුවද සාවිත්‍රී ආදරය ලබන්නියක් බවත් පැහැදිලිය. ගැඹුරු කියවීමක් ඇති දෙවෙනි කෙටිකතාව ය.

මචං: මේ වන විට මේ කෙටිකතා සංග්‍රහය කෙටිකතාවෙන් කෙටිකතාවට වඩා රසවත් වන්නේදයි සිතේ. අහඹු ලෙස පැරණි විශ්ව විද්‍යාල සගයින් දෙදෙනෙකු හමුවේ. පෙර දින පෙම්වතුන් නොවූවත් පෙම්වතුන් අතර පවා නැති මිතුදමක් තිබූ දෙදෙනෙකි. දෙදෙනා ම තම විවාහ තුල තමන්ගේ පාර්ශවයෙන් යම් අඩුපාඩු ඇත්තෝ වෙත්. අලුත් වාතාවරණයේ, අලුත් අභියෝග හමුවේ පෙර නොදැලූ පෙමකට ඉඩක් තිබේද ?  කෙටිකතාව සමස්ත ලෙස බලාපොරොත්තුවේ කතාවක්  නොවුනද, ලේඛකයා පෙර සිද්ධීන් ගලපා, සසඳා ලියා ඇති අපූරුව කෙනෙකුට තම යොවුන් වියේ සාංකාව හා බැඳි අලංකාරයක් ගෙන ඒම නිසා ම, අභියෝග ජයගනිමින් බලාපොරොත්තුවේ පුළිඟුවක් ඉතිරි කර හමාර කරන්නේ ද යන කුකුස පාඨක සිතේ ඉතුරු කරයි.

දකුණු පියයුර: විටෙක මිනිස් ලෝකේ සිදුවන අපරාධ වලට විසඳුම් මිනිස් ශක්තිය අභිබවා ඇති දෙවියන් ට ද, සත්‍ය වශයෙන් විසඳිමේ උවමනාව තිබුනද  උන් වහන්සේලා ද අසරණ කරන බවකි මෙම කෙටිකතාවෙන් ඉතා බුහුටි ලෙස කියා පාන්නේ. අප දන්නා සමහර සිද්ධියක් මතකයට නැගීමේ හැකියාවක් ඇති මෙම කෙටිකතාව, අප ට නොකියා කියන්නේ පෞද්ගලිකව බුදුබව පතනවාට වඩා බැරෑරුම් අසාධාරණ වලින් පෙළෙන ලොවක අප ජීවත් වන බවකි. මෙම සංග්‍රහයේ එන පළමු දේශපාලන නැමියාවක් ඇති කෙටිකතාව වන මෙය, අත්‍යවශ්‍ය ලෙසම  සුදුසු වියුක්තභාවයකින් පෝෂණය වී ඇත. 

සිසිලාග්නි: කපිල නම් දක්ෂ, කීර්තිමත් නැටුම් ශිල්පියෙකි. ඔහුගේ යථා ස්වරූපය සාමාන්‍ය ජීවිතයේද ? නැත්නම් නැටුම ඔහුට ඊට අවස්ථාව ලබා දී ඇත් ද ? කුඩාවෙකු සිට ම තමන් ගේ උපන් ලක්ෂණ, අංගෝපාංග චලනය, හේතුවෙන්, පිරිමියෙක් නම් මෙසේය - ගැහැනියෙක් නම් මෙසේය, කියා අප මනස් තුල ඉරක් ගසා වෙන් කර ඇති චරිත ලක්ෂණ හේතුවෙන් බොහෝ ලෙස සිත් තැවුලට පාත්‍ර වූ අප නැට්ටුවා, නැටීම ප්‍රගුණ කිරීමෙන් පසු, නැටුම තුල දී මේ බෙදීමේ සීමාව ඉක්මවා යයි. ඒ ඔහු තම ශිල්පය තුල එතරම් ම දක්ෂයෙකු ව, තම ගුරුන් පුරුදු පුහුණු කරා වූ සීමාවන් ද ඉක්මවා යාම නිසාය. දැන් ඔහු නැටුම තුල ඔහුගේ යථාව පෙන්නුම් කරයි- ලොව මවිත වෙයි, කිත්ගොස ඔහු සතුය. එහෙත් ලෝකය නැටුමෙන් පරිබාහිරව ඔහුගේ යථා තත්ත්වය පිළිගැනීමට මැලිය. කෙටිකතාව ඇදී යන්නේ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකට ඔහු සපයන නිළ පිලිතුරු, සහ ඔහු ඔහුගේ හදවත සමඟ කෙරෙන සැබෑ හෙළිදරවු කිරීම අතර දෝළනයක් වශයෙනි. 

පතුලක් නැති ළිඳ: මෙම කෙටිකතාවේ පරිසරය, එහි ඇති ළිඳ, සහ එහි ඇති දේශපාලන තත්ත්වය මතකයට නගන්නේ ලංකාවේ ම උතුරුකරයයි - නමුත් එහි එලෙස ඍජු සඳහනක් නැත. අපට හමු වන් ඇලෙක් නම්, මුලින් කුඩා දරුවා, සහ පසුව යෞවනයා ට ජීවිතයේ බොහෝ දේ අහිමි වී ඇත. ඉතා සියුම් ලෙස රටක දේශපාලනය විසින් එක් එක් පුද්ගලයාට කෙරෙන බලපෑම ගැන බොහෝ ගැඹුරු විචාරයක් පෙන්නුම් කරනා සාර්ථක කෙටිකතාවකි. කෙටිකතාව අවසානය වන විට, ඇලෙක් කුඩා කල සිට ජීවත් වූ විශ්වාසයක් ඔහුට අහිමි වී ඇත. ඔහු ගේ උදහස වචනයෙන් විස්තර නොවුනද, කාත් එක්කදැයි නොකියවුනිද, එහි සාධාරණත්වය ගැන සැකයක් නැත.

එක්කෝ මමම කියන්නං: සම්බන්ධතා ගැන ගැඹුරු කියවීමක් සහිත කෙටිකතාවකි. ඒවා හි සම්මත-අසම්මත බවෙහි ඇති කඩ ඉර, සම්බන්ධතාවක හරි දේ- වැරදි දේ එම සම්බන්ධතාව තුල සිටිනා දෙදෙනා විනා අයට තේරුම් ගැනීමට නොහැකි බව, ආදී ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරමින්, විවෘත ලෙස අවසන් කෙරෙනා කෙටිකතාවකි.

මෙහි එන අවසන් කෙටිකතාව වන ඓතිහාසික නවකතාවක පරිච්ඡේද කිහිපයක් තුලින් බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යවාදී යටත්විජිතකරණයේ අඳුරු සහ කටුක යථාර්ථයත්,  ඕස්ත්‍රේලියාවේ මුල් පදිංචිකරුවන්ගේ (Aborigines) ජීවිත බිඳවැටීම සහ බන්ධනාගාර ජනපදයක (Penal Colony) මිනිස් අරගල ඔස්සේ ඔවුන්ගේ  ජීවිත වලට වෙන බලපෑමත් කියාපායි. මේ මුල් පදිංචිකරුවන් සහ බ්‍රිතාන්‍යයෙන් පිටුවහල් කරන්නන්/සිරකරුවන් අතර ඇතිවන සම්බන්ධතාවලින්  බිහිවන දරුවන්  පවුලෙන් වෙන්කර පැහැර ගැනීම් වලට ලක්වේ (කලවම් පරම්පරාවක් බිහිවීම වළකාලීමට සහ ඔවුන් සම අයිතිවාසිකම් ඉල්ලීම වළකනු පිණිස). පවුලෙන් වෙන්කරන ලද ඔවුන්ට අතිශය අමානුෂික ලෙස සලකන අතර, අතිශයින්ම දරුණු ඉරණමකට ගොදුරුව, නොසලකා හැරීම් සහ ලිංගික අඩම්තේට්ටම්වලට මුහුණ පෑමට සිදුවේ. මොවුන් අතරින් සාතිශය බහුතරයක් මරණය වැලඳ ගනී. ජීවිත බේරාගන්නා ස්වල්පයක් දෙනා සිය පවුල්වලට අමතකව ගිය, හුදකලා බිඳුණු මිනිසුන් (stolen generation) ලෙස ජීවිත ගත කරයි. මේ අතරින් ඉතිරිවන ස්වල්පයක් පිරිසෙන්, පරම්පරා ගණනාවකට පසු බිහිවන, මඩේ හි පිපුණු නෙළුම් මල් මෙන් අතරින්  පතර නැගී බැබලෙන, වඩා යහපත් ජීවන තත්ත්වයන් තම හැකියාවන් දක්ෂතාවයන් නිසා උරුම කරගන්නා කිහිපදෙනා පවා, අනපේක්ෂිත අවස්ථාවල, ගොනු පස එන ගැල මෙන් අතීත පරම්පරා උරුමය නිසා අතිශය බරපතළ මානසික පීඩාවන්ට සහ අපහසුතාවයන්ට ලක්වේ. පරම්පරා ඉතිහාසය ඔවුන් ලුහුබඳින අතර, නොදන්නා අතීත අමිහිරි මතකයන් පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට සදාකාලික සුව  නොවනා තුවාල මෙන් වරින්වර වේදනාවන් ඇති කරමින් ඔවුන්ගේ ජීවිත හා බැඳී පවතී.

නුදුරු දිනෙක නාලිනිවත ත්, මෙතෙක් මට කියවීමට මග ඇරුණු දේව කන්‍යා ත් කියවීමට බලාපොරොත්තු වෙමි. සමහර විටෙක, කතෘ ගේ මුල් කාලීන කෙටි කතා සංහ්‍රයක් වන දේව කන්‍යාත්, මෑතකම ප්‍රකාශ වූ නාලීනිවතත් එක ළඟ කියවීමෙන් කතුවරයා කෙටිකතාරුවෙකු ලෙස ලබා ඇති වර්ධනය නැවත පසක් කර ගැනීමට එය උපකාරී වනු ඇත.

ශ්‍රේණිය: ****1/2

 

 

 

Intermezzo - Sally Rooney

This is the second book of the author I've read, and this time thanks to an audio book. I looked up the word, Intermezzo, and it is used to refer to a light entertainment between two acts of a musical work. This comparison could be thought of to match the circumstances the transient stages that almost all of the characters are facing in this novel - but primarily the two main characters - Peter and Ivan.

The second attractive thing about this book is its compassionate view on unconventional relationships. Human relations have their own way of finding meaning between two people - or more, as the case here, and to pass judgement on such relationships based on conventionality alone is proving to be a petty stance once one realises that empathy is such a necessary virtue for a happy world.

If one considers the writing style, Sally continues her short sentence style, which give off a narration style of crisp, point form type descriptions. This style possible opens up her a style in which more can be said in a concise way, without spending too much space on longer constructed sentences. 

“Well, if that's suffering, he thinks, let me suffer. Yes. To love whoever I have left. And if ever I lose someone, let me descend into a futile and prolonged rage, yes, despair, wanting to break things, furniture, appliances, wanting to get into fights, to scream, to walk in front of a bus, yes. Let me suffer, please. To love just these few people, to know myself capable of that, I would suffer every day of my life.”

These sharp short sentences give a deeper presentation of the characters' mindset as if to keep the pace of the thoughts flowing into one's brain, in a manner that is closer to a stream of consciousness. 

In summary I think I probably enjoyed Intermezzo more so than Normal People. Although another of the author's books is not lined for immediate reading, when an opportune slot comes my way, I will not hesitate to take up one of her books in the future too.

Rating: ****

අනේ අපි දා... - මහින්ද රත්නායක

මීට කලින් 2021 ප්‍රකාශ වූ 'වැසිකිලි සෝදන්නා ගේ දුව වීම නිසා' කෙටි කතා සංහ්‍රගය කියවීමි. මට ඒ සංග්‍රහය ගැනත් එතරම් ප්‍රසාදයක් ඇති නොවුනද, 2023 වසරේ රජත පුස්තක සම්මානය දිනා ගත් හෙයින්, සිංහල කෙටිකතාවෙහි රසිකයෙකු ලෙස මෙය අත් හැර යාමට සිත් නොදුනි.

මල්සර මල්සාලාවේ මල්සරා: පෙර කී කෙටිකතා සංග්‍රහය කියවීමේ දී ද මට හැඟුණු දෙයක් නම් කතුවරයා තම නිර්මාණයේ සමාජ අරමුණ දෙස හැල්මේ දිව යද්දි විටෙක සමහර දෙබස්, පාත්‍ර වර්ගයාගේ අදහස් ආදිය ගිලිහෙනා බවක් පාඨකයාට දැනීමය. ඒ කාරණාවෙන් එපිටින් කෙටිකතාව සැලකුවහොත් මිතුරන් දෙදෙනෙකු (ඉන් අයෙකු මිය ගොසිනි) අතර දෙබසක් ලෙසත්, ජීවත් ව සිටින්නා ඇත්තට ම ජීවත් ව සිටින්නේ ද යන්න ගැන පැණයක් නැගෙන ලෙසද රචිත කෙටිකතාවකි. මගේ අවංක අදහස නම් මෙම අදහස මීට වඩා මුවහත් ව සහ බුහුටිව කෙටිකතාවට නැගෙන්න ට ඉඩ තිබූ බවකි . කතුවරයා ගේ තරමක හදිසියක් ඡායාවක් රචනය තුලින් පාඨකයාට ගම්‍ය වන්නේදැයි කුකුසක් නැගේ.

මෙම සංග්‍රහය මුල - එනම් පෙරවදනක් ලෙස - 'කතුවරයා ගැන-ඔහුගේ නිර්මාණ ගැන' නමින් 'ලේඛකයාගෙ පාඨකයෙකු' මගින් ලියූ හැඳින්වීමක් අපට හමු වේ. පසුව "ලේඛකයාට පඨිතයක්.." ලෙස එම පාඨකයා චරිතයක් කර ගත් කෙටිකතාවක් අපට හමු වේ. ආකෘතික හරඹයක් ලෙස එහි යම් නැවුම් බව තිබිය හැකි මුත්, මේ කෙටිකතාව ගැන මට ඇති වූයේ සාහිත්‍යයෙන් එහා ගිය නොපහන් හැඟීමකි - එය පෞද්ගලික අදහසක් බව නොකියා බැරිය. මේ වන විට ලේඛකයාගේ කෙටිකතා සංග්‍රහයන් එකහමාරක්වත් කියවා නැති මා හට, මේ ලේඛකයාගේ කෙටිකතා කියෙව්වා දැන් ඇතිදෝයි නොපහන් හැඟීමක් ඇතිවිය. ( මට මතක හැටියට  පෙට්ටිකඩේ ගැහැනියගේ ගීතය, ගොපලුවත, නව පනතක් සම්මතයි යන සංග්‍රහයන් මා සතුව ඇත - ඒ එකක්වත් තවම කියවා නැත.)

මා මීට පෙර  කියවූ "වැසිකිලි සෝදන්නාගේ දුව වීම නිසා" සංග්‍රහයේත්, මෙම සංග්‍රහයේත් මා මේ ලේඛකයා විෂයෙහි දකිනා එක් ලක්ෂණයක් වේ. එනම් ඔහුගේ කෙටිකතා ගලනයේ වේගය වැඩි වීම ය. දෙබස් ද බොහෝ විට බහුල ලේඛකයාගේ මේ ලිවීමේ රටාව හේතුවෙන් විටෙක පාඨකයා කොයි දෙබස කවුරු විසින් කියන්නේ ද යන්න ගැන වැඩියෙන් විමසිලිමත් විය යුතුයි. ප්‍රකාශ වී ඇති පිළිවෙලට කියවා යාමේදී අපට හමු වන "අලුත් රාත්‍රියක් නොහොත් රත්‍රියේ පසු අඩ" මේ වන විට අපට හමු වූ වඩාත් රසවත් ම සහ සාර්ථකම කෙටිකතාවය. අප රට කාන්තාවන්ට විවාහ ජීවිතයේදී ලිංගික ජීවිතයේදී සිදු වන අසාධාරණය, අප රට පිරිමින් හිරිකිතයක් නැතුව එම වගකීමෙන් බෙරී සිටීන අයුරු විදහා දක්වන (පෙර කී අඩු පාඩු ඇතත්) සාර්ථක කෙටිකතාවකි.

මෙම ලේඛකයා වරෙක තමන්ගේ දෘෂ්ඨිකෝණය සනාත කරනු වෙනුවෙන් ම කෙටිකතා ලියන්නේය. එවැනි කෙටිකතාවක් මා කියවා ඇති ඔහුගේ අනෙක් සංග්‍රහයේදී ද හමු විය. මෙම සංග්‍රහයේ එන සිව්වන කෙටිකතාව වන "වෙස්සන්තර" වුව සැබෑ ලොව සිදු වුවද, විශ්වාසනීයත්වය වෙනුවට කෙටිකතාකරුගේ දෘෂ්ඨිකෝණය ම සනාත කරනු වස් ලියැවුන්නක් මෙනි.  පෙර කෙටිකතාව තුලින් යම් බලාපොරොත්තුවක් මා තුල ඇති කල ද, මේ කෙටිකතාව තුලින් පෙර සිටි ස්ථානය ආසන්නයටම මා නැවත පැමිණ ඇත.

මහින්ද රත්නායකගේ ලිවීම් රටාව පිළිබඳ මට ප්‍රශ්ණ ඇත.  එහෙත් ඔහු ප්‍රගතශීලි අදහස් තම කෙටිකතා ඔස්සේ ඉදිරිපත් කරන්නෙකි. නූතන පුළුල් ලෝකය හා සසඳද්දි ඒවා නැවුම් ම යැයි කිව නොහැකි වුව ද සිංහල පාඨකයාට තවම තරමක නොරිස්සුම් ය, නැත්තම් තව කලක් ඔළුවේ එහා මෙහා  දිව ගොස් එහි සත්‍ය වටහා ගත යුතු යැයි සිතමි. එවන් "සම්මුතිය"ක් පිළිබඳ කෙටි කතාවක් අපට පස්වැන්න ලෙස මෙහි අපට හමු වේ. එහි  සමස්ත අදහස මට ඉතා ආකර්ශනීයය; සත්‍යයක් ලෙස පෙනී යයි. එහෙත් මගේ උපරිම කැමැත්ත මෙම කෙටිකතාවට ලැබීමට නම් මෙය ලියා ඇති ආකාරය, මාතෘකාවේ අදහසක් හෝ එහා මෙහා නොවී වෙනස් විය යුතු බවය අපගේ අවංක අදහස. මට මෙය කළබල වැඩිය. පෙර කිවක් මෙන් මේ කළබල බව ලෙස තේරුම් ගැනීම මට සාපේක්ෂ වීමට ඉඩ ඇත.

මට මෙම ලේඛකයාගේ ලිවීම් රටාව සමඟ ඇති එක් ගැටළුවක් නම් දෙබස් වැඩි බව පෙර ද කීපවිටක් කීවෙමි. අනෙක කතුවරයාගේ මුඛ්‍ය සමාජ පණිවුඩය එළිපිට කියවෙන ආකාරයේ රචනයයි. මේ ලක්ෂණය මා ඔහුගේ "වැසිකිලි සෝදන්නාගේ දුව වීම නිසා" කෘතියේද දිටිමි. මෙහිද දකිමි. වෙසෙසින් "සොයා දියව්!" නම් වූ කෙටි කතාව අමුවෙන්ම මේ ඉහත කී ලක්ෂණ දෙකෙන් ගහණය. කෙටි කතාව ට සුළු හෝ දිරි දීමක් දෙන්නේ අන්තිමට කෙරෙන හෙළිදරව්වෙනි.

මේ කෙටිකතා සංග්‍රහය පුරාවටත්, පෙර කීවාක් මෙන් මීට කලින් කිය වූ කෙටිකතා සංග්‍රහයේ  තිබූ ලක්ෂණයක් කතුවරයා ට කිමට ඇති සහ ඔහු විශ්වාස කරනාවැයි සිතනා මතවාද, සමාජ පුරුෂාර්ථ ආදිය කියවන්නාට පාඩමක් උගන්නා ආකාරයෙන් තම කෙටිකතා වලට අන්තර්ගත කර තිබීමයි. මෙය බොහෝ කෙටිකතා වල මේ අයුරින් ම සිද්ධ වෙද්දි පාඨක ප්‍රසාදයක් ඇති නොවේ. පොතේ අවසන ට ලඟා වීමේදි අපට කියවන්න ලැබෙන "අමුත්තා" කෙටිකතාව එවැන්නකි. මේ වන විට මා මෙය කියවීමට තෝරා ගැනීමත්, ඊට ප්‍රධාන සාධකය වූ 2023 වසරේ රජත සම්මානය මෙම පොතට ලබා දුන් එහි තීරක කමිටුවටත්, ගොඩගේ සම්මානයට නිර්දේශ කල තීරක කමිටුවත් සිතෙන් දෙස් තබමිනි, කියවමින් සිටියේ. මා මට ම බැණ ගත්තේ පොතක් මග නතර කිරීම සිතා මතා කිරීමේ නොහැකියාවට ය. 

මෙම සංග්‍රහයට එහි නම දුන් කෙටිකතාවෙන් මෙම සංග්‍රහය අවසන් වේ. පසු ගිය කාලයේ අපේ රට ආර්ථික කඩා හැලීමත්, එවන් විවිධ දුෂ්කරතා හමුවේ විශ්ව විද්‍යාල ශිෂ්‍යයින් මුහුණ දුන් ගැටළුත් අලලා ලියැවී ඇති එහි කර්තෘ පණිවුඩය පැහැදිලිය - එහෙත් කෙටිකතාවක් ලෙස කතුවරයා ගේ රචනා ශෛලියේ ඇති හදිසිය පාඨකයාට දැනෙන සුළුය.

සමස්ත සංග්‍රහය ගැන සාරංශ නොකරන්නෙ ඒ කෙටිකතාව ගැන කතා කිරීමේදි, මට දැනුනු දෑ මුළු සංග්‍රහයට ම පාහෙ පොදු බැවිනි.

ශ්‍රේණිය: *1/2

ලේ සහ වතුර - අරුණ ප්‍රේමරත්න

 මේ වන විට මේ වසරේ යම් තාක් කතාබහට ලක් ව ඇති නවකතාවක් වන 'ලේ සහ වතුර' කියවීමි. පළමුව කිව යුත්තේ, කියවන්නාට තමන් මිඩංගු කල කාලයට සාධාරණ කියවීමේ තෘප්තියක් ගෙන දුන් නවකතාවක් කලකට පසුව කියවූ බවකි. එය ම කියවන්නා ආයෝජනය කරනා කාලයට ලැබෙනා ආත්ම ලාභයකි. 

 නවකතාව ගැන මගේ අදහස් සැකෙවින් මෙසේ පවසමි;

මට නම් මේ නවකතාවේ ප්‍රධානතම ලක්ෂණය, මිනිස් චරිතයන්ගේ ඇති සංකීර්ණත්වයන් හා ගුප්තභාවයන් ය. එසේ සලකද්දී තරමක් සාමාන්‍ය චරිත ලෙස මට පෙනී ගියේ අපේ කතානායක අජන්ත  (සහ යම් තරමකට ඔහුගේ විශ්ව විද්‍යාල මිතුරෙකු ව සිටි ආනන්ද) ය.  ඔවුන් තමන් ආසන්න ම අයගේ  ගැඹුර, අසංඝතභාවයන්, සහ ගුප්ත සංකීර්ණත්වයන් ඉදිරියේ යම් විදිහක පරාදවීමක්, තත්වයන් භාර ගැනීමක්, හෝ අවසන පළායාමක ට යොමු වේ. අම්මා ගේ චරිතයේ පැහැදිලි අන්ත දෙකක දෝළනය වේ. ඇය වස්තු තන්හාවක් ඇත්තියක් වුව, ඇගේ ම සාධාරණත්වයේ මිම්මක් තුල ජීවත් විය. තාත්තා ඉතා පටු කුල භේදය මුල් කර ගත් අදහස් තුල තම ජීවිතය ගත කල ද, පිට අය දකිනුයෙ ශාන්තුවරයෙකු ලෙසය. චාන්දනී තම පෙම්වතා බොහෝ කල් කරුණු විමසා සොයා බලා තෝරගත්තා ද, තම ආත්මය සොරා ගත් අයෙකුගෙන් ගැලවීමක් නැතුව ජීවත් වන්නීය. සරලා ? සරලා කෙතෙරම් කාරණා දැන උන්නී ද? එය පාඨකයා ට තීරණය කිරීමට භාර දී ඇත. අජන්ත නම් වූ අප කතානායකයා වටා උන් මේ චරිත හතර ම ඉතා සංකීර්ණ චරිතය. එසේ බලනා විට අජන්ත යම් විදිහකින් මෙහෙය වී ඇත්තේ පෙර කී චරිත මගිනි. එය තවදුරටත් විඳ දරාගැනීමට නොහැකි වූ විට ඔහු ගත් තීරණය මට මතක් කලේ ගුණදාස අමරසේකරගේ 'කරුමක්කාරයෝ' හි එන විලිසොන් ගේ චරිතය නවකතාව අවසන ගත් තීරණයයි.

නවකතාව ඇදී යන්නේ 1986-1989 පමණ දක්වා කාලය තුලයි. අවසන් කාලය ගැන තීරණාත්මකව කිව නොහැක්කේ, වීජේවීර  එවකට ජීවත් ව සිටියා යැයි සිතිය හැකි නිසා සහ රණසිංහ ප්‍රේමදාස ජනාධිපති ව කෙතෙරම් කාලයක් ගත වීද යන්න ගැන පැහැදිලි නැති නිසාය. එහෙත් මේ දේශපාලන ව්‍යාකූලත්වය නවකතාවට පසුබිමක් සාදා දෙනවා පමණි. පෙර කී ප්‍රධාන චරිත, සහ අජන්ත ගේ චරිතයට යම් අනිවාර්‍ය බලපෑමක් ඉන් සිදුවන බව අවිවාදිත මුත්, එම චරිත වල සංකීර්ණත්වයන් ඔවුන්ගේ යථා තත්වයන් ය. වෙනත් සමාජ වටපිටාවක වුවත් අන් අයුරකින් එම සංකීර්ණතා මතු වන අයුරින් ඔවුන් ජීවත් වනු ඇත.

පසු ගිය වසරක පමණ කාලය තුල මා කියවා තිබුනේ සිංහල නවකතා දෙකක් පමණි. අනෙක් කාලය මිඩංගු කර තිබුනේ කෙටිකතා සංග්‍රහයන් ඉංග්‍රීසි නවකතා කියවීමටය. ඊට ප්‍රධාන හේතුව මෑත කාලීන සිංහල නවකතා වලින් මා සෙවූ කියවීම් තෘප්තිය නොලැබීමය. එවන් අවස්ථාවක ය, අපට මිතුරියක් මාර්ගයෙන් 'ලේ සහ වතුර' හි පිටපතක් අප අතට පත් වෙන්නේ. කියවීමෙන් අනතුරුව අපේ  තීරණය වන්නේ මේ නවකතාවේ පිටපතක් අප සතු විය යුතු බවයි. 

ශ්‍රේණිය: **** 

නන්පේරියල් - නිශ්ශංක විජේමාන්න

කීඩැවෝ ඇවිල්ලා, තිත්ට සීනි, මුවා මැරූ සලමන්, ආදී මා මහත් රස විඳි කෙටි කතා සංග්‍රහයන් රැසක් රචනා කල නිශ්ශංක විජේමාන්න මෑතකම කෙටිකතා සංග්‍රහය නන්පේරියල් ය. වසර 2014 හෝ ඒ ආසන්නයේ මා මාපාකඩ වැව නිවාඩු නිකේතනයක දිනක් ගත කර, උදෑසනක එම වැව වටා බාගයක් දුර පමණ මගේ මස්සිනා සමඟ ඇවිදින විට, මා ඔහුට පැවසුවේ මා සිත් ගත් කෙටිකතාකරුවෙකු වූ නිශ්ශංක විජේමාන්න මේ ඉසව්වේ මේ ආසන්නයේ කොහේ හෝ වසන බවකි. මා මතකය නිවැරදි නම් ඒ වන විට මා එවිට කියවා තිබුන සංග්‍රහයන්ගෙන් 'කීඩෑවෝ ඇවිල්ලා" කෙටිකතාව මට මහත් කම්පමනයක් ඇති කොට තිබිනි. ඉන් පසුව කියවු 'මුවා මැරූ සංග්‍රහය' මුළු කෙටිකතා එකතුවක් ලෙස වඩාත් සංඝත සහ සාර්ථක නිර්මාණ එකතුව ලෙස දිටිමි. ඉන් පසු නවකතා කීපයකුත්, 'මල් සූටික්කා' නම් කෙටි කතා සංග්‍රහයක් ප්‍රකාශ කල ද ඒ එකකින් මා තුල පෙර කී කෙටිකතා සංග්‍රහයන් ඇති කල වින්දනයන් අභිබවා යෑමේ බලපෑමක් සිදුකරලිමට නොහැකි විය (වැලන්ටයින් කුමරයා කියවා නැතත් අනෙක් නවකතා තුනේ, නැවුම් සහ රසවත් මාතෘකා කොටස් තිබුන ද, සමස්තයක් ලෙස ඒවා ඉතා සාර්ථක නවකතා ද යන්න විවාද සම්පන්නය )

මෙම කෙටි සංග්‍රහය වෙත යොමු වෙමු;

පළමු කෙටිකතාව "ස්පුත්නිත්සා" කොටස් දෙකකින් සපිරිය. එහි විස්තර වන පරිසරයට සපිරි මෘදු වේගයෙන් ඇදී යන කෙටිකතාව, අන්ධ වීම සහ පෙනීම යන කාරණාව ට දර්ශනය හා බැඳි විමර්ශනයකුත්, ගුරුවරයෙකුගේ අයුතු අදහසක් නිෂ්ප්‍රභාවීමකුත් මුල්කරගත් කෙටිකතාවකි. පෞද්ගලික රුචිකත්වය අනුව මෙය අන් අයෙකුට  රසවත් නිර්මානයක් විය හැක. 

 'හිම වලහා' නම් කෙටිකතාව,  ලංකාව වන් රටක දේශපාලන පොරපිටියක මැරයන්, සහ නායකත්වයේ අභිමතය මත මන්ත්‍රීන්ගේ කැමැත්ත අකමැත්ත තීරණය වීම ගැන කෙටිකතාවකි. ආයාසකාරී ප්‍රබන්ධ ගතකිරීමක් ලෙස දැනුනි.  වසර මිලියන දෙකහමාරකට පමණ පෙර විසූ සතුන් ගේ මොඩල ඇති උද්‍යානයක් සාදා, එය හිමවලහා නම් අන්වර්ත නාමයක් ඇති දේශපාලඥ්ඥයකු ගේ හැසිරීමක් හා ආයාසකාරී බැඳීමකට යත්න දරා තිබුන ද, එය කෙටිකතාවකට යාමට වැඩි දුරක් බවකි පාඨක අපගේ හැඟීම. මෙහි අසාර්ථකම ප්‍රයත්නය මේ කෙටිකතාව විය යුතුය.

මෙහි එන "හිම කිරමක මතකය" කෙටිකතාව මා තරමක් රස විඳි නිර්මාණයකි. මවත් සමඟ උසාවිය අසල කවි කියමින් සිටි දරුවෙක්, තමන්ගේම අනාගතය අතට ගන්නේ තම දෙමව්පියන්ගේ දැඩි මැදිහත්වීම පිටුපාමිනි. ඉන් ඔහු යම් සාර්ථකත්වයක් ලබාගන්නේ, අප සමාජයේ සුලභ දෙමව්පිය විෂයෙහි සංවේදී භක්තිමත්බව වෙනුවට ප්‍රායෝගික ලෙස තම දියුණුවේ මග සොයා ගැනීමට වෙහෙසමිනි.

"ලෙන් දොර අභියස" වනාහි  මා ප්‍රිය කරන නිශ්ශංක විජේමාන්න නම් කෙටිකතාකරුවා මට මෙහි හමු වූ පළමු අවස්ථාව  යැයි කීවොත් නිවැරදිය. ශුංගාරයට වඩා තම ශාස්ත්‍රයට ප්‍රිය පුරාවිද්‍යාඥ්ඥවරියක්, සල්ලාල කවියෙක් සහ, සැකකාර සැමියෙක් භාවිතාවෙන් කතුවරයා ඉතිහාසය නැවත නැවත සිදුවන්නේය යන කියමන තරමක් වෙනස් කරමින් ප්‍රීතිජනක අවසානයකට කෙටිකතාව ගෙනි යයි.  පෙර කී "හිම වලහා" ආදි කෙටිකතාවේ තිබූ ආයාසකාරී උපක්‍රම, රචනාවිධි ලියූ ලේඛකයාම මේ කෙටිකතාව ලියූවේද යන්න පාඨකයාට පැණයකි. රසවත් සාර්ථක නිර්මාණයකි.

"අෂාන්තගේ අපායේ දවස් හත" අප Gen-Z යැයි හඳුන්වන දරුවන්ගේ අහිංසක බලාපොරොත්තුත්, වැඩිහිටියන් තරුණයන් ට කන්දීමට මැලිවීමත්, සමහර විටෙක අයෙකු කෙතෙරම් හොඳින් තම සිහින සැලසුම් කලත් එම සැලැස්ම අවාසනාවන්ත ලෙස අභාග්‍යකින්ම අවසන් වන අයුරුත් වන පෙන්වා දෙන කෙටිකතාවකි.

පොත ට නම දුන් "නන්පේරියල්" කෙටිකතාව ද හෝර්ටන් තැන්න, ලෝකාන්තය, පෙම්වතුන්ගේ සිය දිවි නසාගැන්ම අලලා, ලියූ රසවත් කෙටි කතාවකි. මැයක් ලෙස සුලභ යන්න සත්‍ය වුව, කතුවරයා ඒ සුලභබව තුල යම් තරමක සූක්ෂම ගෙත්තමක් ගොතා ඇත්තේ මැදිවියේ මිනිසෙකුගේ පශ්චාත්තාපයද භාවිතකොටය.

සමස්ත ලෙස කෙටි කතා හයෙන් බොහෝමයක් රසවත් යැයි කිව හැකි මුත්, මුලදි කීවාක් මෙන් ඔහුම තිබූ ඉහළ කෙටිකතා සලකුණු නිසා, ඔහුගේ හොඳම සංග්‍රහයන් අතරට නොවැටෙත්, මීට කලින් පළ වූ "මල් සූටික්කා" ට වඩා නම් රසවත් බැව් කිව හැක.

ශ්‍රේණිය: ***1/2