ලේ විල සහ ඩාන්ටේ - එරික් ඉලයප්ආරච්චි

  2017 ප්‍රකාශ වූ කෙටි කතා කියවීමේ මගේ ව්‍යායාමයේ තෙවෙනි කෘතිය ලෙස ප්‍රවීන ලේඛක එරික් ඉලයප්ආරච්චිගේ "ලේ විල සහ ඩාන්ටේ" කියවීමි. කෙටි කතා දහතුනකින් සපිරි සංග්‍රහය ආරම්භ කල ද, මා තුල කියවාගෙන ඉදිරියට යාමේ කැමැත්ත අවදි කලේ සෙමිනි. පළමු කෙටි කතා දෙක-තුන ( ලේ විල සහ ඩාන්ටේ, නිවේදකයෝ තිදෙනෙක්, පාර්වතී, අර්චනා සහ ලිලිත්), විවිධත්වයෙන් යුත් මාතෘකාවෙන් හෙබි නිර්මාණ වුව ද, කතුවරයාගෙන් දැන් දැන් බලාපොරොත්තු වන ආරේ ඉහළ රස වින්දනයක් ගෙන ආ නිර්මාණ නොවී ය. ඒ හැම නිර්මාණයක ම සිදුවීම් වල නුපුරුදු බවක්, අසම්මත බවක් සහ මනසේ යම් අඳුරු පැහැ චිත්‍රයක් නිමවීමට සමත් වුව ද, පූර්ණ රසාස්වාදයකට යම් දුරක් තිබිණැයි සිතුණි. මුල් කෙටි කතා තුන ට සාපේක්ෂ ව සිව්වෙනි සහ පස් වෙනි කෙටි කතා වන "පොළොවෙන් අහසට" සහ "ලුහුඬු දැන්වීම්" තරමක් ඉදිරියෙන් තිබිනි.

"ලුහුඬු දැන්වීම්", "පරදේසි" නවකතාවේ එන ලාංකීය වටපිටාවේ සිදු වූ සමාන්තර සිදුවීමක් ලෙස පෙනුණි. මේ අසම්මත, සාපේක්ෂ වශයෙන් අප ලේඛකයින් ට අවදානය යොමු නොකරන ඉසවු, උපේක්ෂාවෙන්, නිර්මාණයකට ගොණු කරලීම, එරික් ගේ ලේඛන ශෛලියේ විශේෂත්වය ලෙස දකිමි.

මේ වන තෙක් මට මේ කෙටි කතා සංග්‍රහය "තරු තුනහමාරක" කෘතියකින් ඔබ්බ ට නොගියේ ය. එහෙත්, කතුවරයා තම හොඳම නිර්මාණ ගෙන එන්නේ කෘතියේ මැදක් පටන් ය. දාං ලෑල්ල, මැතිවරණ කොමසාරිස්, පෙම් නොකළ පෙම්වතිය, රණරාල, පිම්ම සහ අවතාර ගත්කරු නම් වන ඊළඟ කෙටි කතා හය, එරික් ගේ ඉහළ ම නිර්මාණ අතර බැව් කීමට නොපැකිළෙමි.

අප කාර්‍යාල, වෙසෙසින් රාජ්‍ය ආතන වල තමනට නියමිත රාජකාරියෙන් පිට හීන් නූලෙන් ක්‍රියා කොට තම දිවි පෙවෙත් තනා ගත් වීරසිරි ආරේ අය සිටිත් ( දාං ලෑල්ල ).

"මැතිවරණ කොමසාරිස්" වනාහි අප රට එක් ජන කොට්ඨාශයක, රාජ කාරියට ඇති පක්ෂපාතීත්වය සහ අවංකබාවය හොඳින් පිළිඹිබු කල කෙටි කතාවකි ("ගනේෂ් සර්ට අපි මේවට ගෙවන්නෙ කොහොමද? ඡන්දෙ දවසෙ ටෙලිෆොන් බිල විතරක් ඩොලර් තුන්හාරදාහක් විතර වෙන්නැති.... ඉලෙක්ෂන් වෙනුවෙන් ජීවත් වුණු පින්වන්ත මනුෂ්‍යයෙක්... වර්ණභේදවාදය අයින් කරලා, මැන්ඩෙලාව හිරෙන් නිදහස් කරලා, දකුණු අප්‍රිකාවේ පවත්වපු පළමුවැනි ඉලෙක්ෂන් එකේ ඉන්ටනැෂනල් මොනිටරින් කොමිටියේ හිටියා."). මෙහි එරික්ගේ සාර්ථකත්වය වනුයේ, ගේ රාජකාරිය ට ඇති කැපවීම මතු කරන ගමන්, එතුමාගේ රහස් දේශපාලන සිතුවිලි ප්‍රතික්ෂේප කරලීමට උත්සක නොවීමයි. ("උතුරේ ප්‍රභූ පසුබිමක් ඇති ඔව්හු සිය ද්‍රවිඩ ලාංකිකයන්ගේ සටනට නිහඬ සහාය ලබා දුන්නත් එල්ටිටීය කෙරෙහි දැක්වුයේ බිය මුසු සැකයකි.") මෙහි යම් ස්වභාවික බවක් මම දකිමි. 

හැත්තෑ එකේ කැරැල්ල යුගයේ පාසැලක ජනප්‍රිය මලල ක්‍රීඩිකාවක ගේ චරිතයක් ඇසුරෙන් නිර්මාණය වූ "පෙම් නොකල පෙම්වතිය", එම ස්ත්‍රී චරිතය පිළිබඳ හොඳ කියවීමකි. තවත් සාර්ථක කෙටිකතාවකි.

"රණරාල" වූ කලි, අපේ ගම් වල සිටි, තමනට කිසිදු පෞද්ගලික ලාබ ප්‍රයෝජනයක් කල නොගත්, පීඩිත ජනයා වෙනුවෙන් කැප වී දිවි ගෙවා, පසු පරම්පරා වල විහිළුවට තහළුවට ලක් වූ වඳ වූ මිනිස් කොට්ඨාශයක් පිළිබඳ අපූරු ගෙත්තමකි. එහි විස්තර පාඨකයා තුල මවන චිත්ත රූප අපූරුය.
"ගමට එන අඳුරු මැද පාරෙන් ඇසුණේ මා කුඩා කල අසා පුරුදු රස වෑහෙන ගායනයකි. බීමත් වී වැනි වැනි ගෙදර එන්නා විසින් හඬ නඟා ගයන ගායනාව මගේ කනට ඉතා මිහිරි එකක් විය... මුළු ගම ඒ හඳ වටා එක් රොක් වන බවත්, තොටිල්ලක් මෙන් ගම පැද්දෙන බවත් මට හැඟිණි. මඟ දිගට අලුත් වී ඇති ගම අතරින් පතර දිස් වන ගරා වැටෙන වලව්වකට හෝ සොහොන් කොතකට හෝ ඉදි කඩුල්ලකට හෝ කඩුල්ලකට හෝ නැවත ගොඩනැගිය නොහැකි පුරාණ ගම එක සැණින් ගොඩැනගන්නට ඒ බීමත් හඬට පුළුවන් විය"

ගාලු කොටුවේ වාසය කරන පවුලක ගෘහ මූලිකයෙකු, තමන් ට එම නිවෙස විකුණන්නැයි පවසන බිරිඳගේ පීඩනය හමුවේ, එම මනරම් පෙදෙස අතැර යාමට ඇති අකමැත්තත්, එහෙත් වෙනස්වීමේ ස්වභාවය ඉදිරියේ තමනට මුහුණ පෑමට සිදු ව ඇති යථාර්තයත් අතර ගැටුම අපූරුවට නිරූපනය කරන නිර්මාණයකි, "පිම්ම".

"අවතාර ගත්කරු" වූ කලි මෙහි එන වඩාත් විචිත්‍ර වූත්, සාහිත්‍ය ක්ෂෙත්‍රයේ විවාදයක ට දොර විවෘත කල හැකි ආරේ වූත් නිර්මාණයකි. අවතාර කතුවරයෙකු යොදා ගෙන හලාවත මහරෝහලේ දොස්තර මහතෙකු නවකතාවක් ලියයි. එය වැඩිම මුදල් ත්‍යාගය ලබා දෙන සම්මාන උළෙලේ අවසන් වටයට තේරී පත් වෙයි.
"'උඹලා ලොකු ලොකු බලාපොරොත්තු තියා ගන්න එපා. ඔය ප්‍රවීණයි කියන ෆුල්ටයිම් ලේඛකයොයි, ප්‍රතිභාපූර්ණයි කියන මයිග්‍රන්ට් මහා පුරුෂයොයි, ෆුල්බ්‍රයිට් සිංහල ප්‍රොෆේසර්ලායි අතරේ දොස්තර කෙනෙක්ට එක පෙළට හිට ගන්න ලැබෙන්නේ නෑ' යි දොස්තර තේමිය සිය පරාජය පිළිගනිමින් පැවසුවේ ය."
එහෙත් ඉංග්‍රීසි භාෂව හා සාහිත්‍ය තම උපාධිය සඳහා හදාරණ තම පුතු මෙසේ කියයි:
"අප්පච්චියි අංකල්ලයි වලිගෙ පාගගෙන... ඕකේ කොටි ප්තක්වත්, ජේවීපී පොතක්වත්, ලෝ කාස්ට් පොතක්වත් නෑ... මේ රටේ සාහිත්‍ය කියලා කතා කරන්නේ වෙන මොකක් ද කෙහෙල්මලක්."
පසුව, රාත්‍රි නිදි යහනේදි, පුතු මෙසේ පාපොච්චරණය කරයි:
"සිංහල සාහිත්‍ය කෙතයි කියන එකට අම්බරුවෝ බැස්සේ නත්තං ඔය සම්මානේ ලබෙන්නේ අප්පච්චිගේ කියන පොතට තමයි."
එරික් ගේ බොහෝ නිර්මාණ වල වගේ, ඔහු යම් කරුණක් එසේ වීමට ඇති ඉඩකඩත් එහි පරස්පරයත් දෙකම පෙන්වන්නේ, දෙපාර්ශවයේ ම ඇත්තක ත්, බොරුවක ත් කොටස් ඇති බැව් අඟවන්නාක් මෙනි.

"කන් හැන්ද සහ යකඩ සේප්පුව" රසවත් කතාවකි. අන් අයගේ වහලෙක් ලෙස විවේකයෙන් තොරව තම දිවි ගෙවාලන මිනිසෙකුගේ කතාවකි. විවේකයක් තොරව දිවි ගෙවන ඔහුට විවේකයක් ලැබෙන්නේ හදිසි අනතුරක් නිසා ලත් විරාමයකිනි.

"ඓතිහාසික කතාවක්", ජපනුන් බොම්බ දැමූ සිද්ධිය අලලා, එ කල මෙහෙ පන්සලක් විසූ පිරිසක් ආශ්‍රයෙන් නිර්මාණය වූ විශිෂ්ඨ නිර්මාණයකි. විචිත්‍ර චරිත කිහිපයක සම්මිශ්‍රණයක්, ඓතිහාසික සිද්ධියක් හා අලලා කතුවරයා වික්‍රමයන් පායි.

ඇත්තෙන්ම පසු ගිය දා නිම වූ රජත පුස්තක සම්මාන උළෙලේ අවසන් වටයට මේ කෘතිය නොතේරුණු එක මට නම්  ගැටළුවකි. මෙහි එන "අවතාර ගත්කරු" කතාවේ එන සමහර දෙබස්, සම්මාන උළෙල  හා සබැඳි පිරිසට සියුම් පහරක් හෝ උපහාසයක් හෝ එල්ල කරන්නේ යැයි කෙනෙකු ට සැක සිතිය හැක
. එහෙත් ප්‍රබන්ධ නිර්මාණයක කියැවෙන්නක් අබි බවා යාමට තුමුල  සාහිත්‍ය විනිශ්ච්‍ය මණ්ඩලයකට හැකි විය යුත්තේ, නිර්මාණයේ සාහිත්‍යමය ලක්ෂණ පමණක් සලකා ය. එය  එම සම්මානයේ සමස්ත අගය වැඩි වීමට හේතුවක් බවකි මට නම් හැඟෙණුයේ. මා සහෝදර සිංහල සාහිත්‍ය පාඨක කැලට මට පැවසීමට ඇත්තේ, මෙය අවිවාදයෙන් 2017 ප්‍රකාශ වූ නිර්මාණාත්මක සහ රසවත් ම කෙටි කතා සංග්‍රහ අතරට අයත් විය යුතු බවකි. මෙහි කෙටිකතා තුනක් පමණ තෝරා ඉවත් කොට සංග්‍රහය පළ වුණි නම්, තරු හතරාමාරක, නැතහොත් පහකට ද ආසන්න කම් කියනා ආරේ සංග්‍රහයකි. නොපමාව කියවන්න.

කඩේ යාම - උදයසිරි වික්‍රමරත්න

2017 ප්‍රකාශ වූ කෙටිකතා කියවීමේ  ප්‍රයත්නයේ, දෙවැනියට කියවා හමාර කලෙ උදයසිරි වික්‍රමරත්න ගේ "කඩේ යාම" කෙටි කතා එකතුවයි. ඔහු පසු පිටුවේ ඊට "නාට්‍යකරුවකුගේ කෙටිකතා" යන උපනාමය සපයයි. මා මේ සරසවි පොත හලේ දුටු කල්හි, එය මිල දි ගැනීමට ප්‍රධානතම හේතුව ඔහුගේ "සුද්දෙක් ඔබ අමතයි" නරඹා තිබීම සහ, මා ඉන් ලත් ඉමහත් වින්දයයි ( එහි මනෝරත්න, උඩුවෙල සහ මාධනි මල්වත්ත අතිවිශිෂ්ඨ රඟපෑමක් කරනුයේ වික්‍රමරත්න්ගේ සියුම් උපහාසාත්මක නාට්‍ය පෙළට ය.)

ඉතින් "කඩේ යාම" කෙසේ ද යත්;

    එහි නාට්‍ය පෙළේ රැගත් වික්‍රමරත්නගේ අනන්‍යතාවය රැගත් කතා වල දිගුවක් මෙනි. මේවා යම් තරමකින් හෝ තම අත්දැකීම් අලලා ලියවුණු ඒවා වීමට ද ඉඩ ඇතැයි කියවන්නියට  සිතෙන ආරෙන් ලියැවී ඇත. ඒ ඒ සිදුවීම් සුළු දෙයක් වුව ද එහි තුලින් කියවෙන චරිත ලක්ෂණය, මිනිස් දුර්වලතාව - මානය, ඊර්ශ්‍යාව ආදි වශයෙන් - කතුවරයා මතුකොට ඇත්තේ ඉතා අපූරු ලෙස ට ය.  ඒ, ඒ ඒ කෙටි කතවේ එහි චරිත වල ආත්ම ගවේශණයන් අප ඉදිරියේ ගෙන හැර දක්වන බැවිනි.

නිදසුන් ලෙස;
කඩේඅ යාම කෙටි කතාවේ, පුතා තාත්තා වෙනුවෙන් "කඩේ යනේ" පුතා තුල තමන් කෙරෙහි රැගත් අධිතක්සේරුව නිසා ය. කැපී පෙනීමට ඇති කැමැත්ත නිසා ය.ඉන් අනෙකුට අගෞරවයක් වන බවක් ඔහුගේ සිතට හෝ නොනැඟෙයි. තාත්තා තම මානය නිසා "තම පුතා" ව කඩේ යවයි.

"කිඹුලා ඇල්ලීමේ" දි, ඌ කලින් අල්ලා ගත් අයට පසුව ඌ අතැරුන් ද, පසුව සාර්ථක වූ අයගේ බිය දුරු කල බැවිනි. එක් අතකින් පෙර ඌ අල්ලා ගත් අය "රට හාවෙකු" ( හෙවත් පරීක්ෂාවට වැය කල හැකි ආරේ සතෙකු ) බවට ඔහු ද නොදැන පත් වී ඇත.

විශ්ව විද්‍යාල ප්‍රවේශය තෙක් ඉංග්‍රීසි උපගුරුකමක ට හේ යන්නේ තමන් පෙර උගත් පාසැලට වුවත් තමන් ද උගත් තුන ශ්‍රේණියේ  තමන් උගැන්වූ බව ඔහුට මතක් වන්නේ එම රැකියාවෙන් ඉවත් ව දශක දෙකක ට පමණ ය. ඔහුට "අමතක බව මතක් වන්නේ" එවිට ය -ඒ ඔහු ට එවකට පැවති මාන්නය නිසා ඔහුගේ අතීතය තාවකාලිකව අමතක කරලූ බැවින් යැයි ඔහු පසුව වටහා ගනී.

ඉදින් මෙහි, මේ ආරෙ කෙටි කතා එකොළහකි. පිටු අසූවක් පුරාට ය. එහි බොහෝ කතා රසවත් ය. ඉන් වෙනස් වන සමාජය, මිනිස් මනසේ දුර්වලතා ආදි ය ගැන සියුම් නිරීක්ෂණයන් ය; ගවේශණයන් ය. මෙහි ආකෘතික වික්‍රමයන්, අත් හදා බැලීම් නැත. සුද්දෙක් ඔබ අමතයි හඳුන්වාදීමේදී නාට්‍යකරුවා කියනා පරිද්දෙන්,  "අප කතා අහන්න ආස ජාතියක්" බැවින් ද,  සියළු කෙටි කතා කියවෙන්න, කොට බිත්තියක් ඇති ආලින්දයක් මත වාඩි ව කහට කෝප්පයක් තොල ගාමින්, හෝ විටක් ඒදා කටේ ඔබා ගන්නා ගමන් කෙරෙන සල්ලාපයක ස්වරූපයකිනි යැයි කියාන්නිය ට සිතුනහොත්, පුදුම විය යුතු නැත.

එක් අතකින් සියුම් සිද්ධින් අලලා ගැඹුරු සිතුවිලි මත්කරනා එකම කතුවරයා ගේ වික්‍රමයකි. එහෙත් වරෙක කතුවරයා තම ගවේශනය මතුකරලීමේ තැතේ කිමිදෙන්නේ පුනරෝක්ති දොස ගැන නොසිතමිණි.

සියුම් සරල කෙටි කතාවකින්, තමන් නොසිතන ගැඹුරක් තම ඇස් පනා පිට මතුවීමෙන් යම් ආහ්ලාදයක් ලබන ආරේ කියවන්නියන් සිටිත් ද ඔවුන් ට මේ පොත නිර්දේශයට පසු බට නොවෙමි.

නිකිණි කළුවර - දීප්ති මංගලා රාජපක්ෂ

     මිල දී ගැනීමෙන් පසුව ද  නොකියවා සිටීමට තීරණය කොට, 2016 කියවීමට තිබූ පොත් ගොන්නෙන් එකක් අඩු වීම හේතුවෙන් කියවීමට තීරණය කල කෘතියකි. පසු ගිය වසරේ සම්මාන උණුසම සමයේ සමහර පාඨකයන් මේ කෘතිය ඇගයූ සමහර පාඨකයන් නිසා මෙය ඒ සමයේ දී ම මිල දී ගත්තෙමි.

    ධනාත්මක පැත්ත ගැන පළමු බලමි. කෘතිය රසවත් ය. පිටුවෙන් පිටුව පෙරළීමට පොළඹවන සුළුය. පාඨකයා ව රඳවා තබා ගැනීමට සමත් ලෙඛණ ශෛලියකින් ලියැවී ඇත. චරිත වලට හොඳින් පණ පොවා ඇත. මහනුවරින් උඩහ තැන්නේකුඹුර සිට දහ අට වංගුව දෙසට ත්, රන්දෙණිගල දෙසටත් ඇති පරිසර වැණුම් පාඨකයා වශී කරවන සුළුය.හැත්තෑ හතට එපිට සහ මෙපිට, විවෘත ආර්ථිකය ඔස්සේ රටේ සිදු වූ වෙනස් කම්, ග්‍රාමිය පෙදෙස් තුල වෙසෙන්නෙකු දකින්නේ කෙලෙස ද යන්න ත කතුවරිය සාර්ථකව විදහා දක්වයි.චරිත ඉදිරිපත් කරලීමේ දී, ප්‍රධාන චරිත දෙක-තුන යම් තරමක සුදු චරිත ලෙස ඉදිරිපත් කර තිබුන ද, අවශේෂ චරිත යම් තරමක සාර්ථකත්වයකින් ඉදිරි පත් කොට තිබුණි. සමස්ත කතා වස්තුව සැලකුව ද, එහි අංගෝපාංග තරමක් සුලභ වුව ද - පුනර්ජන්මයේ මතක සටහන්, පෙම්වතිය තමා පතන පෙම්වතා වෙනුවට දෙමව්පියන් ගෙනෙන යෝජනාව කැමති වීම සහ ඉන් විවාපත් වන ස්වාමිපුරුෂයා අධමයකු වීම - සියළු කොටස් නිර්මිතයෙන් සෑදෙන කතාව රසවත් ය. ඉන් එහි සමහර කොටස් කලින් සිතා ගත හැකි අයුරු වුව ද, ධානාත්මක ලක්ෂණයන් වඩා ඔපවත් ව පෙනී හිටී.
තැනෙක දෙකක යම් ගැඹුරක් ඇති දෙබසක් තිබුන ද එය කෘතිය ටැ සමස්තයක් නොවේ- එය නවකතාවට අප්සුබිම් පරිසරය හා සසඳන කල ඖචිතය.
පොඩ්ඩි හෙවත් නිකිණි ගේ මේ වදන් නවකතාවේ සමස්තය හා හොඳින් ගැලපේ.
"...අපි වගේ පොළොවේ පයගහලා ජීවත්වෙන්න ඒ අයට බැහැ. පොඩි හුළඟටත් ඒ අයව ගහගෙන  යන්නේ ඒකයි. අපි පොළොව බඳලා අල්ලගෙන ජීවත්වෙන මිනිස්සු. ඒ හින්දා අපි වැටෙන්නෙ නැහැ. ඒ අය පරම්පරාව බඳලා අල්ලාගෙන ජීවත්වෙන හින්දා, ඒ අයට මහපොළොව දුරයි. ඉක්මනින් විනාස වෙනවා..." ( 232 පිටුව )

ඉහත කී චරිත නිපැයුමේ යම් සීමාවන් හා පාඨකයා ට කතාව හැරෙන්නෙ කොයි පැත්තට දැයි සිතා ගත හැකි වීම ට අමතර ව, මෙහි එන ප්‍රධාන දොස, ලේඛිකාව සමස්ත වශයෙන් අනේක වතාවක් සිංහල නවකතාවට ගෝචර වූ සිද්ධාන්ත නවකතාවට ඇතුලත් කොට තිබීම යි. ග්‍රාමීය දිළිඳුබව වේවා, විවෘත ආර්ථිකය සැලැස්මකින් තොරව හඳුන්වාදීම නිසා අප ගම් දනව් යම් විපරීතයකට ලක් වීම වේව, '71 සහ '83 කැරැල්ල වේවා රේඛියව දිගැරෙන ආකෘතික අත් හදාබැලීම් වලින් තොර නවකතා දුසිමක ට වැඩිය දැනට අප සාහිත්‍ය ට අයත් ය. කතුවරිය එම සුළභ කරුණු භාවිතාවෙන් හෝ රසවත් නිමැවුමක් ඉදිරිපත් කොට තිබීම ඇගේ දක්ෂතාවයයි.

මේ නවකතාව රචනා වූ යුගය සාමාන්‍ය ජනතාවට එතරම් බලාපොරොත්තු තබා ගත හැකි යුගයක් නොවී ය ( තවමත් අප රටේ තත්ත්වය එසේය - එය දැනට තිබුනාවේ ). ඉතින් යම් හෝ එක්වීමක්, සතුටුදායක් දෙයක් වුවත් එය සිදුවන්නේ ද දුක්ගැහැට රාශියක මධ්‍යයේ ය. එම සත්‍යතාව නවකතාව අවසන ඉඟි කරන යම් එක්වීමක දී ද අපට දැකිය් අහැකිය. එලෙස ම අබේ අයියා නොහොත් කීර්ති ට තම අවසන් බලාපොරොත්තුව ඉෂ්ඨ කර ගත නොහැකි වීම ද කෘතියේ තාත්විකත්වය ට උචිත ය.

සමස්ත වශයෙන් සොයාගෙන කියෙව්වොත්, සැලකිය යුතු මට්ටමක සංවේග රසයක් ජනිත කරවන ආරේ සාර්ථක නවකතාවකි. මෙය ස්වර්ණ පුස්තක අවසන් පූර්ව වටයට තේරීම සාධාරණය ය.

දෙපා නොලද්දෝ - ගුණදාස අමරසේකර

අමරසේකරුන් ගේ නිර්මාණ කියවීම  රුචි වන්නේ, සාමාන්‍ය ජීවිතයේ සියුම් ඉසවු භාෂාවේ ව්‍යාකූලත්වයෙන් අසමාන්‍ය බරක් එකතු නොකර, පාඨකයා වෙත එම ඉසවු තුල සැරිසැරීමට අවකාශ ලබා දීම මගිනි. කරුමක්කාරයෝ , ප්‍රේමයේ සත්‍ය කතාව , එක් අසත්‍ය කතාවක් , ගන්ධබ්බ අපදානය, යළි උපන්නෙමි සහ සෝමරත්නගේ සංක්‍රාන්තිය මගින් ඔහු මේ හපන්කම් කලේ ය ( හේ කෙටි කතා වලින් ද එවන් ම වික්‍රම පාන්නේ ය.)  ගමනක මුලින් ඇරඹි නව කතා නවය මගින් ඔහු සාමාන්‍ය ජීවිතයේ පීඩිත අවස්තා, ගැටළු වෙනුවට රටක් අයාලේ යද්දි එය පෞද්ගලික ව එක් එක් පුද්ගලයාට බලපාන අයුරු  සමීක්ෂණය කලේ ය. ඉතින් අමරසේකර කියවීමේ තවත්  අවස්තාව  මට "දෙපා නොලද්දො" මගින් උදා විය. මෙය මුලින් ම ප්‍රකාශ වී ඇත්තේ 1966 තරම් ඈතක ය - එනම් අවුරුදු පණහකටත් පෙර ය.

දෙපා නොලද්දෝ මගින් පාඨකයා ට පෙන්නුම් කරන්නේ අයෙකුට භෞතික ව දෙපා තිබුන ද දිවිය සාර්ථක කර ගැනීමට ඇවැසි අවදානම, ආකල්පයන් හීන වන්නේ, හේ දෙපා නොලද්දෙකු ට වඩා දුබලයෙකු බවයි. මෙහි එන පියසේන තමන ට දෛවය ගෙන ආ අවාසනාව ට තමන් ව පැරදවීම ට ඉඩ නොදෙයි. ඊට සාපේක්ෂව කතා නායකයා හෙවත් බාල මහත්තයා, දිවියේ අභියෝග වලට මුහුණ දීමට බියෙන් පෙළෙන්නෙකි. ජිවිතයේ අවස්තා ගෙන එන සිද්ධී මාලවන් ඔස්සේ පරෝපකාරකයෙකු, සදාචාරවාදියෙකුගේ වෙස් පළඳින - තමන් එම වෙස් පළඳන බව තමන් ද නොදැන වුව - හේ අන් අයගේ ජීවිත වලට ද බලපෑම් කරමින් පිළිලයක් සේ ජීවත් වෙයි. නොදෙයි. ඊට සාපේක්ෂව කතා නායකයා හෙවත් බාල මහත්තයා, දිවියේ අභියෝග වලට මුහුණ දීමට බියෙන් පෙළෙන්නෙකි. ජිවිතයේ අවස්තා ගෙන එන සිද්ධී මාලවන් ඔස්සේ පරෝරපකාරකයෙකු, සදාචාරවාදියෙකුගේ වෙස් පළඳින - තමන් එම වෙස් පළඳන බව තමන් ද නොදැන වුව - හේ අන් අයගේ ජීවිත වලට ද බලපෑම් කරමින් පිළිලයක් සේ ජීවත් වෙයි. විවෘත ලෙස ව්‍යභිචාරයක් නොතිබුන ද, සැඟවුණු ව්‍යාභිචාර සිතුවිල්ලක සෙවනැල්ලක් අයියා විසින් නගා වෙත හොල්මන් කරයි. 
"යම් ලෙසකින් ඇගේ අතින් නොව මගේ අතින් ඒ බෙහෙත විඳිනු ලැබුවහොත් මට දැනෙන්නේ අඩ සුවයක් පමණකි. මට අමතක වි ගිය ද පළමු වර බෙහෙත් විඳි අත ඈ දණී. බෙහෙත් විද උණු වතුරෙන් අත තවා නිමකරත් ම මගේ පෙණහලු මොහොතකින් සැහැල්ලු වන බව මටැ හැඟේ. වරක් ඇඇ අතින් විඳින ලද්දේ බෙහෙත් කුප්පිය නොව ඇල්වතුර කුප්පියක් බව මා දැනගත්තේ පසු දින ය. එහෙත් ඉන් සුවයක් ලැබුණු බව මම හොඳහැටි දනිමි." ( 6-7 පිටු )

මෙයත් සමඟ මට ලේඛකයාගේ කියවීමට ඉතිරි ව ඇති එක ම නවකතාව 2017 වසරේ ප්‍රකාශ වූ "ධාතුසේන" නවකතාව පමණි. මෙතෙක් දුරට සිංහල නවකතාකතුවන් අතරින් මා වඩාත් රස විඳ ඇත්තේ අමරසේකරුන්ගේ නිර්මාණ ය. මගේ අනෙක් ප්‍රියත ම නවකතාකරුවන් වන එරික් ඉලයප්ආරච්චි සහ සයිමන් නවගත්තේගම ඇත්තේ, අමරසේකරුන් ට පිටු පසිනි.

The Confessions of an Economic Hit Man - John Perkins

By  2004-2005, the topic of International Conspiracies had gained some currency in Sri Lanka more than ever ( By today, it has become somewhat a joke, due to the over use of the word ).  I think this book was published around 2004-2005, and gained popularity almost immediately, due to the prevalent political climate in the country - so much so, it was translated. I bought my copy in 2007, December, but never got down to reading it. Until, the other day, a fellow reader here, our friend Yasoda, was kind enough to share its audio version. Then, I finally got to "read" (listen) it. What a book it was - that is, amidst its terrifying revelations, some rather strange co-incidences but most of all for the overall political truth it carries.

Summary of what the book exposes:
The book broadly is broken into four parts - Part One tells us how John Perkins became an Economic Hit man (EHM) - how the puritanical attitudes contributed to make him look out for adventure and enjoyment when he could, and how whatever flaws he had was instrumental in the authorities selecting him for the role. His  "Training" happens in Indonesia, and some of the incidents which are described therein are prophetic to what happens decades later. The main area being focused here is how projects funded by the US or its lending agencies, are severely oversized, resulting in the receiving countries being indebted for decades. The book moves into part two, half way through Perkins' stay in Indonesia. One of the insights, that is revealed in these sections is that the next wars will be fought between the Christian world and the Moslem world - this prediction was made by Arthur Toynbee, back in 1948 and 1953 ( Civilization on Trial and The World and the West ), respectively. In these pages, another important question is coined:

"if the objective of foreign aid is imperialism, is that so wrong? I often found myself envying people like Charlie who believed so strongly in our system that they wanted to force it on the rest of the world . I doubted whether limited resources would allow the whole world to live the opulent life of the United States, when even the United States had millions of citizens living in poverty. In addition, it wasn't entirely clear to me that people in other nations actually want to live like us. Our own statistics about violence, depression, drug abuse, divorce, and crime indicated that although ours was one of the wealthiest societies in history, it may also be one of the least happy societies. Why would we want others to emulate us ?" ( page 48)

He then has an assignment in Panama and this was during the tenure of the  highly regarded General Omar Torrijos. In Panama, Perkins has first hand experience on how the Americans treat the Panamanians in their own land. Our EHM has a chance to discuss with Torrijos, and this is what he requests:

"I understand that your company wants more work and usually gets it by inflating the size of projects—wider highways, bigger power plants, deeper harbors . This time is different, though . Give me what's best for my people, and I'll give you all the work you want." ( pages 74-75)

This fair demand, Perkins tells us is not acceptable to the US, although Perkins goes out of his way to make things work as per Torrijos' expectation. Yet the dispute over the Panamanian canal, is a matter that simply couldn't be solved.

How did the U.S.A. become involved in Saudi Arabia, and with what intentions ? Saudi Arabia's history is explored from the point when Mohammed ibn Saud joined hands with the fundamentalists of the ultraconservative Wahhabi sect. The country has since then been under the house of Saud, and after the oil embargo of '73-'74, Washington started negotiations with the Saudis, "offering them technical support, military hardware and training, and an opportunity to bring their nation into the twentieth century, in exchange for petrodollars and, most importantly, assurances that there would never again be another oil embargo." (page 83)
The succeeding chapters speak of many similar stories.
4. The US's continuous role in Iran which finally resulted in that country falling into the hands of the religious fundamentalists. How the U.S. embassy crises put the final nail in the coffin of the presidency of Jimmy Carter - one president who took a different view point of the U.S,. in a global context, and paved way for the total opposite by bringing in Ronald Reagan. Reagan was succeeded by Bush, and one couldn't possibly ask for a worse successor, in the context of global peace.

5. How Presidents, Jaime Roldos of Ecaudor and Omar Torrijos of Panama died one after another in mysterious plane crashes. At the time of Torrijo's death, Graham Greene was writing his book on Torrijos, titled "Getting to know the General", and this is what he said:

" In August 1981, my bag was packed for my fifth visit to Panama when the news came to me over the telephone of the death of General Omar Torrijos Herrera, my friend and host. The small plane in which he was flying to a house which he owned at Coclesito in the mountains of Panama had crashed, and there were no survivors . A few days later the voice of his security guard, Sergeant Chuchu, alias Jose de Jesus Martinez, ex-professor of Marxist philosophy at Panama University, professor of mathematics and a poet, told me, "There was a bomb in that plane. I know there was a bomb in the plane, but I can't tell you why over the telephone ." ( page 159). Not stopping there, Torrijo's successor, Noreiga was captured and kept a prisoner in U.S. soil after invading Panama in 1989, upon the transition of power from Reagan to George W. Bush.

6. How Saddam Hussain ( tyrant, he was), didn't buy the face wash meted out by the EHMs, but played into the hands of GWB, by invading Kuwait. Bush reacted by military action, and this is how Perkins writes about the incident.

"However, by the late 1980s it was apparent that Saddam was not buying into the EHM scenario . This was a major frustration and a great embarrassment to the first Bush administration . Like Panama, Iraq contributed to George H . W. Bush's wimp image. As Bush searched for a way out, Saddam played into his hands . In August 1990, he invaded the oil-rich sheikhdom of Kuwait. Bush responded with a denunciation of Saddam for violating international law, even though it had been less than a year since Bush himself had staged the illegal and unilateral invasion of Panama." (page 184)

7. By 2011, Perkins has moved on from his previous role to a different one - one that saw him leading expeditions into the Ecuadorian Amazon ( his gradual distancing, and leaving his role is in detail here ). He visits Ground Zero, after the attack, and spends some time in contemplation:
"I forced my attention back to Ground Zero . At the moment, one thing was certain : my country was thinking about revenge, and it was focusing on countries like Afghanistan . But I was thinking about all the other places in the world where people hate our companies, our military, our policies, and our march toward global empire. I wondered, What about Panama, Ecuador, Indonesia, Iran , Guatemala, most of Africa?" ( page 195)

The Gist of the message: If one is to look at the overall idea that Perkins questions here, it is the overall attitude of the U.S. and how it uses several ways to subjugate the other countries to bow down to their interests. For money starved lesser developed countries, it used its lending agencies to over size development project proposals, creating avenues for the aid promised to those countries to go back to the US. In oil rich countries, the ruling class was influenced and offered a semblance of security, with the ultimate goal of all Petro Dollars going back to the US. Where leaders weren't willing to compromise their country's benefit for their own, more often than not they came to a sad end under tragic circumstances. While I've heard the occasional staunch U.S. supporter, even among us Sri Lankans ( who doesn't benefit anyhow from the US ) claim that it cannot be helped as they are the sole global super power - a free license if you will - the more reasonable types would concede that although the world as a large knows this, they can only turn a blind eye.

My reading is that those who opposed the US's actions, were brave men, yet flawed men. For, the level of flaws is relative. A friend of mine well versed in politics said that if Rajapakse hadn't lost the last election, it was a matter of time that he'd be taken out of the equation anyways. Only the most gullible would believe that the U.S. of A. wanted a regime change here, to rid the corruption that was purportedly happening during then.

The Criticisms: I think I've already inferred some of the failings when writing the summary above, but some of the incidents herein sound too far well written to the script. My feeling was that at times the author may have tried to convince the reader a tad too much, but the conscious reader can detect such instances. This in no way challenges the credibility of the narration as a whole.

Imperialism is nothing new to our world. To us, the current one is the one that we feel most since it is contemporary, and of course at their disposal are a wealth of resources, unmatched in the past. Imperialism shifts, and if the signs are anything to go by, China may take over the hat in years to come. While their overall philosophy may have something to do with how they go out their business, it is difficult to believe that they'd be remarkably humane than the Yankees, if and when it happens.

In conclusion I don't hesitate state this is a must read. In fact I do hope that at least a handful of people read this book, so that we can indulge in a dialogue of the historical episodes that this book throws light upon.

මල්බෙරි සමය - සුනන්දා ප්‍රේමසිරි

2017 වසරේ ප්‍රකාශ වූ කෙටි කතා එකතූන් කියවීම ඇරඹීමි. ඒ මෙවර රජත පුස්තක සම්මානයේ අවසන් වටයට නිර්දේශ වූ සුනන්දා ප්‍රේමසිරි ලියූ  "මල්බෙරි සමය" කියවීමෙනි. මේ ඒ ගැන මගේ සාපේක්ෂ වශයෙන් අවියත් කියවීමයි.

පසු කවරයේත්, පෙරවදනේත් කතුවරිය, "නිර්මාණයක් ඔස්සේ හුදු කතා පුවතක් රස විඳීම යන කරුණින් ඔබ්බට පිවිස, ඉන් වහනය වන නැවුම් 'අත්දැකීමක්' ද විඳ ගනිමින් ජීවිත පරිඥානය පුළුල් කර ගත හැකි වන්නේ නම් එය පාඨකයෙකුට නිර්මාණයකින් අත් විඳිය හැකි ඉහළම පළයයි", යැයි පවසන්නීය.  එම වදන් සමඟ එකඟ නොවීමට කිසිදු කියවන්නිය ක ට හේතුවක් තිබිය නොහැක. පෙරවදන පාද සටහනක ඈ අපට Edith Wharton ගේ The Writing of Fiction පරිශීලනය ට ඔවදන් දෙන්නීය. පාඨකයා, කෙටි කතාව නම් ශාස්ත්‍රීය නිර්මාණය කියවීමට යොමු කිරීමක් ඈ ඉඟි කරයි. ශාස්ත්‍ර වන්තියක් එසේ කිරීම යුක්තියුක්තය.


එහෙත් කතුවරියගේ ඒ අපෙක්ෂාවන් මුදුන්පත් කරලීමට ඈ ඊට එක්කාසු කරගන්නා ප්‍රධාන ම අමුද්‍රව්‍ය වන අත්දැකීම්, කෙතෙරම් විචිත්‍රවත් ද, පොහොසත් ද, දුර්ලභ ද යන්න ගැටළුවකි. මේ වන විට මේ කෘතිය රජත පුස්තක අවසන් වටයට පැමිණීම ප්‍රශ්ණ කිරීමේ තත්ත්වයකට පත් ව ඇත. විනිශ්චය මණ්ඩලය, කතුවරිය අපේක්ෂා කල ශාස්ත්‍රීය පදනම, තම තේරීම ට හේතුව කරගත්තා දැයි මා නොදනිමි. අපේක්ෂා, සැලසුම් එකකි - අචසන් ප්‍රතිපළය අනෙකකි. මගේ අවංක අදහස නම්, කතුවරිය ගේ බලාපොරොත්තු මුදුන්පත් කරලීම ට ඒ අත්දැකීම් ප්‍රමාණවත් තරම් විචිත්‍රවත් නැති බවයි. සියුම් නිරීක්ෂණ, සියුම් ගැලපුම්, ස්වභාව ධර්මයේ සමාන්තරව සිදු වන සිදුවීමකින් කෙටි කතාව තුල ට ඇඟවුම් කාරකයක් ගෙන ඒම ආදි සැලකිය යුතු මට්ටමේ ශාස්ත්‍රිය මෙවලම් කතුවරිය භාවිත කොට ඇත. එහෙත් ඉන් පාඨකයා කම්පනයට පත් කරවන තීව්‍රතාවයක් නිර්මාණය නොවේ. ඉතින් ඉහත කී නිරීක්ෂණ වලට සංවේදි නොවන පාඨකයා ට මෙය "පතෝල-වැටලොළු" ආරේ නිර්මාණයකි. සංවේදි පාඨකයා ට හෝ මතකයේ රඳවන ආරේ සිද්ධි මාලා වලින් තොර වූ නිර්මාණ පෙළකි. මේ කී දෙවෙනි පාඨක පැලැන්තිය, කතුවරිය ගේ උත්සාහය තේරුම් ගන්නෝ ය. ඈ සමඟ එකට සිට නිර්මාණය සෙමින් කියවන්නෝ ය. එහෙත් පොත අවසන් කරද්දි, බිහි ව ඇති අවසන් ප්‍රතිපළය ගැන සෑහීමකට පත් වන්නෝ ද යන්න සැක සහිත ය. එවන් පාඨකයන්ට ප්‍රාර්ථනා කල හැක්කේ, කතුවරිය ට තම ශාස්ත්‍රීය උවමනාවන් ආරක්ෂා කරගනිමින් ම තම දුර්වලතාවන් මැඩ වඩා ඉහළ නිර්මාණයක ට යොමු වේවා කියා ය.

ඉතින් මේ කෘතිය රජත පුස්තක අවසන් වටයට තේරීම විනිශ්චය මඬුල්ලේ වගකීම මත සිදු වූවකි. එය වෙනම ම කතා කල යුත්තකි - ඊට කතුවරිය පළි නැත; විනිශ්චය මඬුල්ලේ ප්‍රශ්ණ අවුරුද්දක් අවුරුද්දක් පාසා පැණ නැගෙන්නකි.

Collected Short Stories - E.M. Forster

The first work I read of E.M. Forster was "Passage to India" and I loved it immensely. It explored the East-West relationship, in a less than favourable  point of view towards the English.  I realised that the movie Howards End, casting Anthony Hopkins was  based on the book of the same title by Forster, only years after I watched the movie and I wanted to read that book, and watch the movie again. By this time Google had become the 'default" go to, and it told me that Forster had written a book called "Maurice", which he "couldn't bring himself  to publish at the time" ( Similar story as in the George Michael song, "my mother had a brother". I read Maurice, followed by "A Room with a View", and then "Where Angels fear to Tread". I enjoyed each of these books, to a letter; the changing landscapes, the emphasis on class difference in late 19th and early 20th centuries and the philosophical insights into human nature. I was enthralled. The only novel remaining of Forster that I've to read is "The Longest Day". But, I could be termed as an E.M. Forster fan, and when I stumbled upon a short collection, rather old and yellowed in pages at the Public Library, I didn't hesitate to borrow it, since it is at least 3-4 years since I read my last Forster book. The book titled "Collected Stories", was  found to be a later publication ( 1947) of two separate short story collections, "The Celestial Omnibus and other stories" (1911), and "The Eternal Moment and other stories" (1928). I had a glance at the Introduction (by the author), and it confirmed that I should read these 12 short stories. The first Lines of Introduction Read:

" THESE fantasies were written at various dates previous to the first world war, and represent all that I have accomplished in a particular line. Much has happened since: transport has been disorganized, frontiers rectified on the map and in the spirit, there has been a second world war, there are preparations for a third, and Fantasy to-day tends to retreat or to dig herself in or to become apocalyptic out of deference to the atom-bomb"
The term fantasy here infers more than just the stories being works of fiction - there are more than a handful here that would rightly be included in the Fantasy Genre, so popular today. I was aware of the fact, for I had read a brief about his short story "The Celestial Omnibus" somewhere before and as the title suggests, it has a healthy dosage of fantasy, and a smack in the face of poets, and other pompous critics who hold themselves aloft, suggesting that the beauty of poetry is something not be understood by all and sundry. "The Celestial Omnibus",  is a short story based on fantasy, where a young boy stumbles on a bus route which takes him physically to subject matter of beauty as found in poetry. No one, obviously believes him, and his tutor, supposedly a man with an artistic bent accompanies him the next day to this other world of poets and poetry. The man comes to an unfortunate end as the story, for he has no conviction of what he teaches his students.

The first story (The story of Panic) was written around 1902, we are told in the Introduction, and it presents a view of the then prevalent fear of God, as well as the even worse fear of the Evil one (and how unfounded it is), and how one may want to give up being genteel - a favourite topic of Forster - in order to understand life in its essential sense.

The other side of the Edge is possibly my favourite short story of the lot. Based on a phantasmagorical background, the basic premise is the man's yearning for advancement. A single sentence of a dialgoue suffices, since it states thus:
"It is through this gate that humanity went out countless ages ago, when it was first seized with the desire to walk." (page 38 )



The fourth short story "The Other Kingdom" hints of the kind of love that Forster held in high esteem - as revealed in A Room with a View, Howards's End and even Maurice ( with a twist of course). A woman forsakes all that her rich, noble lover offers for her true love, and the accompanying descriptions of the environs, and the similes made the story one that I really enjoyed.
"So I quoted her song. 'Oh Ford! Oh Ford, among all these Worters, I am coming through you to my Kingdom! Oh Ford, my lover while I was a woman, I will never forget you, never, as long as I have branches to shade you from the sun.' Soon after that, we lost her."

"The Curate's Friend" is a faun, who on first appearance disadvantage him, and make him lose his solid chance at romance. The Curate initially fuming, later comes into realise that it was all for the best. Again a fantasy influenced story with an undertone of fatality.

What is happiness and what is life ? Can one have serenity as he awaits his death, when he can live on in sufferance (albeit in decent health)? Again, taking a tone of fatality, and an inclination towards fantasy and even superstition, "The Road from Colonus", makes us wonder on our existential roles.

Originally, "Machine Stops" started off the second short story collection. Based on solid world building for a short story, newer science fiction stories may very well have some influence from this  story from the 1920s.

What is "The Point of it all", if one realises that all one has sacrificed for, believed in, is revealed to be ridiculed on your death bed, by those whom you thought you had  influenced to a well cultured, balanced life on the strict rails of the accepted ? This short story explores this idea and suggest that it is better die for what one believes in, rather than live on as per the society's puritanical expectations.

In the next  rather short, story ( Mr. Andrews), Forster challenges the notion of heaven and hell, as each religious belief holds it.
"As he ( The Turk) wished, the forms of the virgins became more rounded, and their eyes grew larger and blacker than before. And Mr. Andrews, by a wish similar in kind, increased the purity and softness of his garment and the glitter of his harp. For in that place their expectations were fulfilled, but not their hopes."

In "co-ordination", Forster questions the true grasping or understanding of real classical Arts - music, in this case. Ms. Haddon the music teacher accepts that she doesn't enjoy nor believe in what she teaches. In parallel on another plane the arch angel discuss this rather candid  admission by Ms. Haddon,with Mephistopholes, thus:
 "No, I am certain this time. I can prove the futility of genius. Great men think they are understood, and are not; men think they an understand them, and do not."

"The story of the Siren", subjects the battle between the accepted good ( God and clerics ) and the supposed bad ( Satan ), and suggests that all is not as per what is the the accepted beliefs hold.

The Eternal moment, the last story in this collection ( and the second book, and the story which offers it, its title), shows a certain essence from Forster's novel,  "A Room with a View". A moment, probably not longer than a few seconds may influence a person throughout his or her life - and could possibly be the most cherished memory of his or her life - even when it amounts to nothing in the long run, and the other person with whom he or she shared that moment with, may have forgotten it, or even worse think of it as a silly trespass.

All in all, if you are an E.M Forster fan;
-one who enjoys his divulges into the then English life, the style and attitudes of the nobility, 
- and enjoy his frequent ( in his work) pondering on "the point of it all" and "the stark truth",
- with a touch of fantasy to help him in his narration, you will enjoy this work immensely. The whole collection, is not available on kindle format ( or I wouldn't have thought twice about having a copy - the yellowed pages and the small print tired my eyes no end, amidst the pure pleasure of this read )  and would be difficult to get a copy of, I suspect. I will not hesitate to invest in a new copy of this book as chance offers. I may go back to it, in my later years.