Sunday, 7 October 2018

සුනෙත් කාන්තගේ ශෝකාන්තය - සුදර්ශන සමරවීර

2017 ප්‍රකාශ වු කෙටි කතා සංග්‍රහයන් කියවීමේ මගේ ව්‍යායාමයේ අටවැන්න ලෙස, සුදර්ශන සමරවීර ගේ උක්ත සංග්‍රහය කියවීමි.

[ මෙය කියවන යන කල, 2016 කෙටිකතා පොත් කියවාගෙන යාමේදී නැවුම් ම නැවුම් කියවීමක් ලෙස අත්දුටු මංජුල වෙඩිවර්ධනගේ "දුස්ටකමේ සෞන්දර්යය සහ රත්මලානේ තවත් කතා" මතක් විය. ඒ බස අතින් සහ අලලා ඇති අනුභූතීන් අතින් මෙහි ඇති නැවුම් බවත්, වෙඩිවර්ධනගේ පොතේ තිබූ නැවුම් බවත්, බස හැසිරවීමේ ඇති තරමක රැඩිකල්, නූතන සහ ස්වභාවික ආර හේතුවෙනි. වෙනත් වචන වලින් කිවහොත් 2016 රැඩිකල්  අසු වෙඩිවර්ධන නම්, 2017 රැඩිකල් කළු අසු සමරවීර ය.  2016 වෙඩිවර්ධන අන් බොහෝ නිර්මාණ ඉක්මවා ගියේ ය. පෞද්ගලික ව, මට හැඟුණු පරිද්දෙන්, ඔහු ට කෙටි දුරක් ඉදීයෙන් සිටියේ ඉලයප්පආරච්චිගේ "බැග්ඩෑඩ්" පමණි. 2017 සමරවීර ද අප රට ප්‍රධාන සම්මාන ත්‍රිත්වය ට ම නිර්දේශ විය. පෞද්ගලිකව, ඉලයප්පආරච්චි ( ලේ විල සහ ඩාන්ටේ ), අමරකීර්ති ( අළු පැහැති ආරංචි ) සහ රාජකරුණානායක ( ආලන්දර ) සමඟ සමරවීර හොඳ තරඟයක් දෙන නිර්මාණ හයක් මෙම සංග්‍රහයේ ගොණු කොට ඇත. ]

ඉතින් කෙටි කතා හය කෙසේ ද යත්;

 කෘතිය ට නම දුන් "සුනෙත් කාන්තගේ ශෝකාන්තය" තරමක් දිගු කෙටි කතාවකි. එහි යම් ආඛ්‍යායන ස්ථර භාවිතාවක් කොට තිබෙන මුත්, මුඛ්‍ය කාරණාව අප "සුන්දර ගම්" කෙතෙරම් දුරට පිටස්තර ලෝකයෙන් දුරස්ත ද, හොඳ දෙයක් ඇවිත් කකුලේ හැපුනත් පයින් ගැසීමේ නියත ස්ථාවරයෙන් පසු වන පිරිසකගේ අතින් අද හෙට මිදීමේ සම්භාවිතාවක් නැති වීමත් ය. විවිධ වූ කාව්‍ය කිහිපයක් ගෙන හැර දක්වන ගුරුවරයෙකු හේතුවෙන් වරෙක කෙටිකතාව කියවීම වඩ රසවත් වන අතර, වරෙක එය කියවීම අභියොගාත්මක වන්නේ  නාට්‍ය පිටපතක් තුල සැරිසරද්දී ය. කෙටිකතාවට පැහැදිලි අවසනක් නැති මුත්, පාඨකයා ට සමාප්තයන් කිහිපයක් සිතා ගත හැකි ය. ඒ සියළු ස්ථර අතර ප්‍රධාන කාරණාව අප බොහෝ තැනක සම්ප්‍රදාය අපගේ උවමනාව ට භාවිතා කරනා උපායක් විනා අන් කිසිවක් නොවීම යි.

මෙම සංග්‍රහයේ එක් විශේෂත්වයක් වනුයේ බොහෝ විට කෙටිකතාවෙන් කෙටිකතාවට වෙනස් වන බස ය. නිදසුනක් ලෙස "මරිකාර පේමේ පුත්තලං ලුණු විලේ" සලකන සඳ, එහි එන ගැටපද පාසුව නොමැති නම් කෙටි කතාවේ නියම රසය විඳ ගනු නොහැකි වනු ඇත. කැළෑ ගම්මණ්ඩියක භාවිත යැයි සිතිය හැකි වදන් වලින් සුසැඳි, වරෙක උත්ප්‍රාසයත් අවසන සෝකාන්තයකුත් ගෙන දෙන අපූරු නිර්මාණයකි. වල් මීමුන් හීලෑ කර ගනු වස්  කැළෑ වැදුනු පිරිස ගේ විස්තරය ඉතා රසවත් ය.

අද සමාජය වනා හි වෙළඳපොළ මත දිවවෙන්නකි. තමන්ගේ පසුබිම කුමක් වුව, මේ මොහොතේ වෙළඳපොළට ඇවැසි දේ දිය හැකි නම් ඔබට දිදුළන දිවියක් හිමි කර ගත හැක. එනුමුදු අප සැම ට පෙට්ටගම ක සැඟවුණු පුරුදුගති ඇත - ඒවා අයුතුතැන් වල මතු වුව හොත් අධික මිලක් ගෙවීමට සිදු වේ. නැවත වතාවක් තරමක වෙනස් අත්දැකීම් පාඨකයා අභිමුඛව තබන "කාල යන්ත්‍රය" රස විඳිය හැකි නිර්මාණයකි.

සිපිරි ගෙයි අත්දැකීම් අලලා ලියැවී ඇති "මායාවි", රසවත් අවස්ථා ඔස්සේ ඇදී ගිය ද, සමස්ත වශයෙන් විශ්වාසනීයත්වයෙන් එතරම් මා සිත දිනූ නිර්මාණයක් නොවේය, .

තරමක ගුප්ත බවක් ද, කාන්තාවක එක් සිද්ධියක් හේතුවෙන් කෙතෙරම් සාමාන්‍ය මිනිසෙකු වූ  තම සැමියා රජෙකු ලෙස දැකිය හැකි යැයි ඉඟිකරනා ආරක නිර්මාණයකි "පොළොං පෙම්බර අහස් සවාරිය".  නැවතත් තරමක ව්‍යාකූල අවසානයක් රැගත් කෙටි කතාවකි.

යතාර්තවාදී සීමාවන් තරමක් පසු කරන "සමීගේ ගේම", අන්තර්ජාල - සමාජ ජාල යුගයේ ඊට අනුගත වූ විකෘති මුත් ස්වභාවික බසකින් නිර්මාණයකි. ඒ බස මට සුන්දර නොවූව ද, එය අද අප රට පොළොවේ යථාර්තයක් බව මට සිහි කරමින්, කතුවරයා නිර්මාණාත්මකව එම බස භාවිත කොට ඇත.

මේ කෙටි කතා සංග්‍රහය තරමක් දිගු කාලයක් ගෙන හෙමිහිට කියවූවකි - කිම ද මෙය තරමක කාලයක්  ඇවැසි කෘතියක් හෙයිනි. තැනෙක අභියෝගාත්මක ආඛ්‍යාන රටාවක් ද, තැනෙක වේගයෙන් කියවීම ට රුකුල් දෙන්නා වූ ද, බස් වහර බොහෝ විට කෙටි කතාවෙන් කෙටි කතාවට වෙනස් වන සුළු වූ ද, කෘතියකි.  පෙර කීවා ක් සේ 2017 කෙටි කතා සංග්‍රහයන් අතර අභියෝගාත්මක කළු අසු පිට රවුමක් යාම  කෙටි කතාවට ප්‍රිය කියවන්නියක් අත පසු නොකල යුතු ය.


Saturday, 6 October 2018

ඉස්කිරිම - දමිත් උදයංග දහනායක



  ( සාමාන්‍යයෙන්  ඊට පෙර වසරේ නිකුත් වූ මා කියවීමට තෝරා ගත් නවකතා ගොන්න කියවා අහවර වන තෙක්, "ඊළඟ වසරට" අත නොතබමි. ඉතින් 2017 මා කියවීමට තෝරා ගත් නවකතා තව 4-5 ක් ඉතුරු ය.  මම පාඨකයෙක් පමණක් නිසා ඊළඟ සම්මාන කාලගෝට්ටියට පෙර ඒ ටික කියවා හමාර කලා ම ප්‍රමාණවත් ය. 2018 පොත් ඉන් පසුව ය. එරික් ඉලයප්පආරච්චිගේ අලුත් නවකතාව නිසා හෝ මේ රටාව මා  බිඳිතැයි සිතිය නොහැක. එහෙත් දමිත් දහනායක ට ඒ දේ සිදු කල හැකි විය. ඒ ඔහුගේ "තෙමි තෙමි ම මම" කාව්‍ය සංග්‍රහයෙන් මා ලත් කම්පනයත්, වින්දනයත් නිසා ය. මා ඒ කෘතිය කියවීමට මුල් වූයේ අමරකීර්ති ගේ විචාරයක් කියවීමෙන් අනතුරුව ය. ඉස්කිරිම කියවා අහවර වත් ම මට දැනුනේ, "තෙමි තෙමි ම මම" නොකියවා ඉස්කිරිම පමණක් කියවීම අසම්පූර්ණ සාහිත්‍ය සේවනයක් ලෙසට ය. ඒ දෙක අතර සහ සම්බන්ධය එතරම් ය. )


 "ඉස්සරහ හරියට පේන්නෙත් නැති
  පාරක
  බස් එකක්වත් එන එකක් නැති උනත්
  එදාටත් මට දොඩන්නට
  ඉස්සි ඉස්සි බලන්නම්
  මම ඈත
  බොරුවට

  නිදිබර බැල්ම තැවරුන
  හෙම්බිරිස්සා කටහඬින් අඬගානකොට ඔබ
  නෑවිත්ම හිටියත්
  තෙමි තෙමි ම මම
  හිතෙන්නැද්ද ආයිත් දවසක
  තෙත බරිත හවසක
  අහම්බෙන් වගේ හම්බ වෙන්නට"
           ( තෙමි තෙමි ම මම ;  31-32 පිටු  ;  දොළොස් වන පැදිය )



"'අක්කගෙ කුඩ මිට තාම මං ලඟ.'

'කුඩයක් නැතුව මිටක් විතරක් මොකටද ඔයාට?'

'හෙට ගෙනත් දෙන්නම් ද ඒක අක්කට?'

'එපා. ඒක ඔයා තියාගන්න. නොතෙමි - තෙමි තෙමි ඉන්න.'"

               ( ඉස්කිරිම - 65 පිටුව )
       
ඉස්කිරිම ප්‍රේමය මුල් වූ නවකතාවකි. එහි බස නූතන ය. පාඨකයාට විවෘත කරන්නා වූ ආඛ්‍යායිකයා ගේ හැඟීම් වල ගැඹුර ඔහුගේ අවංක කම තහවුරු කරයි.  මේ තරම් ප්‍රේමයේ සියුම් හැඟුම් ගැන සිංහල සාහිත්‍ය නිර්මාණයක හෙළි දරවු අවස්ථාවන් - වෙසෙසින් පාඨකයාට බරක් නොදැනෙන ලෙස  සිතුවිලි ගවේෂණය කරමින් - මා මතකයට නැගෙන්නේ අමරසේකර ගේ මුල් කෙටි කතා වල ය ( ජීවන සුවඳ ; රතු රෝස මල ) - එහෙත් මා එතරම් (?) ප්‍රේම කතා කියවා නැත.

ඇත්තෙන් ම මේ නවකතාව ගැන විචාර ලිවීම අපහසු ය. එය විඳීමක ට, ඒ ඔස්සේ පාඨකයා  විඳවිල්ලකට නතු විය යුතුය. මා මෙය විශිෂ්ඨ නවකථාවක් කීමට ඉක්මන් නොවෙමි. එහෙත් , පාඨකයා ව ද ඒ බස් නැවතුමේ, ඒ වැස්සේ, ඒ පුස්තකාලයේ  ඔවුන් ගේ දෙබස් වලට කන් දෙන්නෙකු, ඔවුන් දෙදෙනා ගේ ජංගම දුරකතන කෙටි පණිවුඩ  උරැස්ස උඩින් කියවන අයෙකු බවට පත් කරන්නේ ය. ඒ කතුවරයා ගේ නිර්මාණැය උදෙසා වූ කැපවීම, අවංක බව සහ ලිවීමේදී ඒ සෑම සිදුවීමක් තුල ම ජීවත් වූ ස්වභාවය හේතුවෙ නි. මුලු නවකතාව පුරා ම, මෙහි ප්‍රධාන චරිත වල බොහෝ තොරතුරු අප හට එළි නොකෙරේ. ඇත්තෙන් ම ඒ අඩුව නොදැන්නේ ඔවුන්ගේ හැඟීම් සමඟ පාඨකයා ඒකාත්ම වන නිසා ය.

"... මට කියන්න තියෙන්නේ ඔයාගෙ ආදරෙ රහසිගතව කරගෙන එයාට එයාගෙ පාඩුවේ ඉන්න සලස්සන්න කියලයි.... පෙරලා එයාගෙ ආදරේ බලාපොරොත්තුත් නොවෙනවනම් එයාට ආදරේ  බව කියන්න ඕනත් නැහැ නේද?" ( 59 පිටුව )

"ඈ සොයා සොයා ඇගෙන් ආදරය බිඳක් හෝ පතමින් ඇ
යව  අල්ලා ගැනීමේ චේතනාවෙන් සිතිවිලි කලඹවාලු එය ප්‍රේමයේ විලාසයෙන් පැමිනි තෘශ්නාවේ එක්තරා ස්වරූපයක් පමනක් ද?" ( 139 පිටුව )

කියවන්න. විඳින්න.
හැකි නම් "තෙමි තෙමි ම මම" ත් කියවන්න ( මගේ පිටපත ණයට ඉල්ලා අමනාප නොවන්න ).

Friday, 14 September 2018

අළු පැහැති ආරංචි - ලියනගේ අමරකීර්ති

2018 හොඳම කෙටි කතාවට හිමි ගොඩගේ සම්මානය දිනා ගත්, රජත පුස්තක සහ රාජ්‍ය සාහිත්‍ය හොඳම කෙටිකතාව සම්මානය උදෙසා අවසන් වටයට නිර්දේශ වූ, ප්‍රවීණ කතුවර ලියනගේ අමරකීර්ති ගේ "අළු පැහැති ආරංචි" කෘතිය කියවීමි. ඒ 2017 ප්‍රකාශ වූ කෙටි කතා කියවීමේ මගේ තැතේ හත්වැන්න ලෙස ය.

කෙටි කතා හතකින් සපිරිය. ඒ ඒ කේ කතාව ගැන මට සිතෙන දෑ මෙසේ ය.

කවියෙකු සොයා: මෙය රසවත් සහ සංවේදි වනුයේ කතාවේ අග, මෙහි එන ස්ත්‍රිය මුහුණ දී ඇති දුක් කම්කටොළු ගැන කියවෙන කොටස් සහ ඒ අනුව ඇය කවියාට සලකන අයුරේ ය. එහෙත් එතනට ඒම ට කතුවරයා ගොඩනැඟූ ආඛ්යානය මා සිත් ගත්තේ නැත. "කවියාගේ" සැබෑ තත්ත්වය ඔහුගේ දෙවෙනි පැමිණීමත් සමඟ පැහැදිලිය; එය මහාචාර්‍යවරයා ට නොතේරීම කතාවේ විශ්වාසනීයත්වයට බාධාවකි. ඊට අමතරව X-කණ්ඩායම ඉලක්ක කල "ටොක්කත්", මහාචාර්‍යවරයාගේ මධ්‍යම පාංතික සිතීමේ රටාවත් මා සිත් ගත්තේ නැත.

එකම පුතා: ඩොලර් කුට්ටි ලබා ගැනීමේ සැබෑ තත්ත්වය ත්, දේශානුරාගයත් ප්‍රශ්ණ කරමින්, ඊට ඊළඟ පරම්පරාව ගෙවන ඉහළ මිලත්, අප රටේ සැලකිය යුතු කොටසක් ජාතිමාමකත්වය ප්‍රශ්ණ නොකරමින්  භාර ගැනීමත් අමුද්‍රව්‍ය ලෙස භාවිත කොට තැනූ සිතීමට යමක් ඉතිරි කරන කෙටි කතාවකි. මෙහි එන මන්ද මානසික දරුවාගේ චරිතය ඉතා තාත්වික ලෙස ගොඩනංවා ඇත්තේ, ඔහු හරහා යම් සංකල්ප ප්‍රශ්ණ කරලීමට රූපක භාවිත කරමිනි.

සෝ බර සමය : මේ එකතුවේ මා වඩාත් සිත් ගත් කෙටිකතාවයි. මා අදටත් වඩා ප්‍රිය කරන "අටවක පුත්තු" ලියූ අමරකීර්ති මෙහි හමු වන්නා සේය ( මෙය කාලයකට පෙර ලියූ කතාවකැයි මට සිතේ - නැතහොත් වස්තුබීජය පැරණි විය යුතුය ). තරුණ ගුරුවරියක් කෙරෙහි ගැටව් තුල පහළ විය හැකි සිතුවිලි ත්, ගුරුවරියකගේ සිතක දුබල සිතුවිලි තාවකාලිකව හෝ ක්‍රියාකාරි විය හැකි අපූරත්වයත් පෙන්නුම් කරනා අපූරු නිර්මාණයකි.

ඉඩි අමීන් සහ වැලිමඩ සමන්: මෙය ඇත්තෙන් ම අටවක පුත්තු හි අතුරු කතාවක් තරමට ඒ කාලයට ත් තේමාටවත් ගැලපෙන රසවත් ය. 89 හා ආශ්‍රිත වකවානුවේ සිද්ධියට අමතරව කතුවරයා ගම වනා ඇති අපූරුව සිත් ගනී.
"පිහිඹියාව කියන්නෙ දවාලක බැලුවොත් ඇස් අන්ධකාර කරන කර්කෂ අව්වක් වැටිලා කොළපාට තැන්වලින් පවා මිරිඟුව මතු කරාන ගමක්. ලොකු ගමක්. අහස් වතුරෙන් කුඹුරු කරන. මිරිස්, වැටකොළු, බණ්ඩක්කා, වම්බටු, තිබ්බටු, කැකිරි, වට්ටක්කා වගේ වියළි කලාපෙ වියලි එළවළු වැවෙන ගමක්... අන්න ඒ වගේම තමයි හතරෙන් විතර පස්සෙ ආයෙ පහුවදා ඉර නගින කල්ම පුදුම ලස්සනක් අපේ ගම. ගම දෙපැත්තෙම වැව් දෙකක්. කෙළවරක් කියන්න  බරි වෙල් යායක් තියෙන හින්ද හැන්දැඇවට හමන සුළඟ පුදුම සිසිලක්." (84 පිටුව )

දෙවෙනි රංගය: මෙම සංග්‍රහයේ කතා රසවත් මුත්, වෙසෙස් වූ නව ඉසව් වෙත කතුවරයාගේ අවධානය යොමු වුවා මද යැයි සිතුණි. එවන් සිතුවිල්ලක් තාවකාලික  ව හෝ ප්‍රශ්ණ කරන ආරේ, අලුත් මාතෘකාවක් වෙත එබිකං කරන, රසවත් කතාවකි මෙය. ස්ථූලත්වය තුල සුන්දරත්වයක් නැති ද ? පිරිමියෙකුට ස්ථූල කතක් හා පෙමින් වෙළිය නොහැකි ද ? මෙහි එන ටෙලි නාට්‍ය නිෂ්පාදකවරයා මේ කාරණා ගැන සිතත් ම, ඒ ඔස්සේ දායාද කරන නිර්මාණය අප ජනප්‍රිය රසිකත්වය විසින් පිළිගන්නා අයුරු පිළිබඳ අපූරු කියවීමකි මෙය. මට මේ නිර්මාණය තුල ඉලයප්-ආරච්චි සිදු කරතැයි සිතිය හැකි ආරේ විකල්ප සිතුවිලි ඔස්සේ කතා ගෙතීමක නැඹුරුවක් දැක ගත හැකි විය.

අළු පැහැති ආරංචි: මේ කෙටි කතාව ඔස්සේ අප රට බහුල "ඔහේ ඇදී යන", "පතෝල-වැටකොළු" ආරේ පවුල් සහ ඔවුන් ට වරෙක පිටස්තර උත්තේජනයක් ඇවැසි වීමේ සත්‍යතාව ගැනත් කතා කරයි. අසපු ගැනත්, පෙර කී පවුල් රටාව දරුවන් එවන් අසපු වලට තල්ලු කරලීමට උඩගෙඩි දෙන්නක්,

හදවත සිඳුණු තැන: මෙහි එන එක්තරා ක්‍රිකට් පුහුණුකරුවෙකු ඉලක්ක කර ඇති ටොක්ක මා සිත් නොගත්තේ, යමක් වඩා සියුම් ව කීමට අවකාශ ඇති නිසා ය. ඊට පසුබිම් වන අසත්‍ය වීමට වැඩි ඉඩක් ඇති කුණු කතා වලට නව පණක් ලැබිය හැකි බැවිනි. පසුව කෙටි කතාව වැඩෙත් ම තාප්ප ඉහළ යාමත් සමඟ අවට පරිසරයෙන් ඈත් වීමත්, නිවැසියන් ට ඔවුනොවුන් අතර රහස් ද වැඩි වන බව පෙන්වා ඇති අයුරෙහි යම් නිර්මාණත්වයක් ද කලාත්මකබවක් ද ඇත.

සමස්ත ලෙස කෙටි කතා හතින් හයක් ම පාහේ රසවත් ය.එම නිසා සංඝතව රසාස්වාදයක් ම ගෙන දෙන සංග්‍රහයකි. එනමුදු, මින් විශ්මයක්, කම්පනයක් ලද්දේ නම් ඒ මද වශයෙනි. අමරකීර්ති ආදර්ශය රැගත් සංග්‍රහය තැනෙක දෙකක අලුත් ඉසව් වලට එබිකම් කර ඇති බවකි මට හැඟුණේ. එනමුදු දැනට කියවූ සංග්‍රහයන්ගෙන් මෙයත් ඉලයප්ආරච්චිගේ "ලේ විල සහ ඩාන්ටේ" ත් මා වඩාත් රස වින්දේය ( එරික් ගෙන ආ විචත්‍රත්වය, හා තැනෙක විස්මය, එය මට මෙය අභිබවා තිබෙන කෘතියක් බවට පත් කරයි )

Wednesday, 5 September 2018

චක්‍ර - ජයතිලක කම්මැල්ලවීර


මේ වන  විට ස්වර්ණ පුස්තක අවසන් වටයට ද, ගොඩගේ සම්මානයට ද නිර්දේශ වී ඇති කම්මැල්ලවීරයන් ගේ "චක්‍ර" කියවීමි. "අට අවුරුද්ද", "පුරාහඳ", "චුම්භන කන්ද" කියවා ඇවෑමෙන්, මා මේ ලේඛකයාගේ කිය වූ සිව්වෙනි කෘතිය යි. ලේඛකයා ගේ ලේඛණයේ සුපුරුදු දක්ෂතා ආරක්ෂා කරගනිමින් (පැහැදිලි රචනා ශෛලිය, ඔහුට ම හුරුපුරුදු සංයමයෙන් ආඛ්‍යායනය දිගැරීම - මේ ලක්ෂණය මා වඩාත් හොඳින් දුටුවේ "පුරා හඳ" හී ය, සරල සිදුවීම් තුලින් යම් මතවාදයක් දර්ශනයක් පෑඨකයා ට එබිකම් කිරීම ), මුත් කතුවරයා තරමක නැවුම් මාතෘකාවක් ඔස්සේ තම නිර්මාණය ගෙන හැර පායි. එලෙස ම කම්මැල්ලවීරයන්ගේ තවත් සුපුරුදු ලක්ෂණයක් වන උච්චස්ථානයකින් තොරව ක්‍රමික ව ආඛ්‍යායනය නිම වීම, මෙහි දී ද දැකිය හැක. පාඨකයකු නවකථාවකින් බලාපොරොත්තු වන රසය අනුව, මේ අවසන ට කී ලක්ෂණය කෘතිය ක දුර්වලතාවක් ලෙස ද ඇඳින්විය හැක ( මා එසේ කිරීමට මෙහි නොපෙළඹෙන්නේ, නවකථාවට වඩාත් සාධාරණ වූත්, ස්වභාවික වූත් අවසානය එය ම බැවින. ) 

නවකතාව ඇරඹෙන්නේ තරමක සාම්ප්‍රදායික අයුරකිනි. පිටු පණහක් කියවාගෙන යද්දි,  රසවත් මුත් තවත් හැත්තෑ ගණන් වල තවත් බලාපොරොත්තු අවම පවුලක කතාවක් කියවමින් සිටියේ, ලේඛකයාගේ දක්ෂතා නිසා එය රසවිඳිමිනි.සැම අතින් ම තම කෙටි දිවිය පුරා බැට කෑ රුවන්, මීගොමුවේ "අළුත් නවතැන" ට යාමත් සමඟ තමන ට වෙනස්කමින් තොර ව සලකන පවුලක් හමු වේ. ඒ පවුලේ සමාජවාදි අදහස් සමඟ එක්කාසු වූ කතෝලික සම්ප්‍රදායේ ප්‍රේමය ඊට සාධක බවට කතුවරයා ඒත්තු ගන්වයි. එහෙත් අසු ගණන් වලට අවතීර්ණවත් ම අප රටේ ඇති වූ දේශපාලන අස්ථාවරත්වය රුවන් ට ත්, ඒ ආදර්ශමත්  පවුල ට ත් අභාග්‍යයක් ම ගෙන දෙයි. මීට පෙර සිහළ නවකතාවක් ඇසුරු නොකල ඉසව්වක් යැයි සිතෙන බෝට්ටුවකින් සරණාගතයින් ලෙස අන් රටක ට යෑමත්, එහි අලුත් දිවියක ට හුරු පුරුදු වන අයුරුත් කතාව අවසන දක්වා ගෙන යයි.  අලුත් රටේ  දි රුවනුත්, ඔහු ට කලින් හමු ව තිබූ තව කිහිප දෙනෙකුත් අලුත් දිවියක ට හුරු වෙන අයුරුත් - වෙසෙසින් ජීවිතය ඉතා කුරිරු ඉරණම් ලබා දුන් මිනිසුන් ට පවා, අලුතින් නැගිට සිටීමට ලබා දෙන අවස්ථා ගැන දිගැරුම සිතීමට යමක් ඉතිරි කරයි. මේ නවකතාව මුඛ්‍ය වශයෙන් දාර්ශනික හෝ යම් මතවාදයක් ඔස්සේ ලියැවුන්නක් යැයි සිතිය නොහැකි වුව ද, කතුවරයා යම් යම් අදහස් ඔබ්බවා ඇත්තේ ඉතා අපූරුවට ය. 

අප රට භීෂණයේ නිරර්ථකත්වය පෙන්වන එක් අපූරු තැනකි මේ:
"දිය යටින් පැතිරෙන ගින්නක් සේ ඝාතන දේශපාලනය රට පුරා පැතිර ගියේ මොන තරම් වේගයෙන් ද ? අනුර මෙන් තරුණයින් මෙරු මෙන් ඒ ගින්නට ඇදී ගොස් විනාශ උරුම කර ගත්තේ වටිනා ජීවිත ගණනාවක් ද බිල්ලට ගනිමිනි. මනුෂ්‍යත්වය නම් මේ යැයි පෙන්වන සංකේතයක් බඳු වූ මෙන්ඩිස් අන්කල් ඝාතනය කළ තැනැත්තා කවරෙකු වුව ද පුද්ගලිකව ඔහුට මෙන්ඩිස් අන්කල්ගෙන් කිසිදු වරදක් සිදු නොවූ බව සහතිකය. අනුර ද එසේ තමන්ට කිසි වරදක් නොකළ මිනිසුන් ඝාත්නය කරන්නට ඇත." ( 162 පිටුව )

තැනෙක පුද්ගලික විමුක්තිය පසෙක ලා රෝගි සමාජයේ සුවය වෙනුවෙන් වැඩ කිරීම දාර්ශනිකව සසඳන ලැබුව ද එය ඉතා සුමට ලෙස කෘතිය තුල පාවෙන්නේ, කෘතියේ රිද්මයට බාධාවක් නොවෙමිනි.

"කෙනෙකුට ආරණ්‍යයේ ස්වාමීන් වහන්සේලා මෙන් වන වැදී භාවනා කිරීමෙන් තම ආත්මය සුවපත් කර ගන්නට පුළුවන් වෙන්නට බැරි නැත. එහෙත් තම ජීවිතයේ මුණගැසුණු යහපත් මිනිසුන්  උත්සාහ කළේ තම තමන්ගේ ආත්මය සුවපත් කරන්නට නොව සමාජය සුවපත් කරන්නත ය. එක් අතකින් එය ආත්මය සුවපත් කර ගැනීමේ ම මඟක් වන්නට ද බැරි නැත. එවැනි අරමුණකින් වැඩ කල මෙන්ඩිස් අන්කල් දැන් නැත. බොනිපස් පියතුමා ඉතා ම දුෂ්කර තත්වයක් යටතේ හිඳිමින් සමාජය සුවපත් කිරීමේ වැඩ කටයුතු කරගෙන යයි." ( 171 පිටුව )

මුළු ආඛ්‍යායනය පුරාවට ම වෙහෙසකර උපක්‍රම භාවිතාවක් නැති තරම් ය. ඇත්තෙන් ම ශූර ලිවීමකි. විටෙක කතුවරයා ට එය අවාසිදායක විය හැක්කේ අන් කතුවරයකු කෙන්දක් තරම් සිද්ධියක් කන්දක් කරද්දි, මෙතුමා සැලකිය යුතු කම්පනයක් ගෙනදෙන්නක් වුව තම සුපුරුදු සංයමයෙන් හසුරුවා ලියා අප පාඨකයන් බලාපොරොත්තු වන චිත්තවේගි බව තරමක් මොට  කරවන  නිසා ය.


මෙසේ පැසසුව ද මෙය වසරේ හොඳම කෘති පහ තුළ ට අයත් විය යුතු ද යන්න පිළිබඳ මට යම් සැකයක් ඇත. ලිවීම ශූරය, කෘතහස්ත ය - එහෙත් කම්මල්ලවීර මේ අයුරින් මා කියවා ඇති ඔහුගේ සියළු නවකතා පාහේ ලියා ඇත. මට සාපේක්ෂ වශයෙන් තරමක අභව්‍ය වෙහෙසකාරි කෘතියක් ලෙස දැනී ඇත්තේ චුම්භන කන්ද පමණි - එය ද දුර්වල පොතක් නම් නොවේ. ඉතින් කතුවරයා ගේ අපි බලාපොරොත්තු වන ආරේ සංඝත ශූර ලිවීමට අමතර ව, බෝට්ටුවක සරණාගතයින් ලෙස ගමන් කිරීමේ තතු අප පාඨකයින් ට නැවුම් අත්දැකීමක් යැයි සිතමි. මෙය වසරක සම්මානයන්ගෙන් ඇගයීමට පාත්‍ර වුව ද නැතුව ද කියවිය යුතු ආරෙ පොතක් ලෙස පිළිගනිමි -එය හොඳම පහ තුල ද යන්න පිළිගත හැක්කේ අන් කෘති වලට සාපේක්ෂව ය.

එක් අතකින් මේ කෘතිය මම මීට පෙර කියවූ වරණ කෘතියේ ශෛලිය ට ඉඳුරා විරුද්ධ ධ්‍රැවයේ ය. වරණ මනරම් බසකින්, හා ඉහළ ඉතිහාස පෙළගැසීම් වලින් පොෂිත වුව ද, පාඨක හැඟිම් අවදි කිරීමට තැත් කරමින්, ඒ ඔස්සේ සඟවා ඉදිරිපත් කල දේශපාලන අදහස් මතු ව එන්නේ වේදනාවෙන් උළුක් කරං සිටිනා මහපැටඟිල්ලක් මෙනි. එනුමුදු  චක්‍ර ඒකාකාරි රිද්මයෙන්  ගලායන දියපහරක් මෙනි -එහි දෙපස පරිසරය වෙනස් වුව ද, දිය පහරේ වේගය නිශ්චිතය. පාඨකයා සුවපත් ( සාහිතමත් ) ගමනක් යයි.

හැකි නම් සොයාගෙන කියවන්න - දක්ෂ කතුවරයෙකු සංයමයෙන් ලියූ, රළු තැන් ඔප දමා නොපෙනෙන තරම ට ශිල්පයෙන් පෙවූ,  කෘතියක්. ඒ ශිල්පය ම මෙහි කම්පනයන් ගෙන දෙන තැන් ද සුමට කර ඇතැයි සිතුණි. එහෙත් ඒ කම්මැල්ලවීර ලකුණ යි.

Monday, 3 September 2018

වරණ - පද්මිණි සෙනෙවිරත්න




   මේ වන විට ස්වර්ණ පුස්තක අවසන් වටයටත්, ගොඩගේ හොඳම නවකතාවට හිමි සම්මානය උදෙසා වන නිර්දේශය අතර ට ත් පැමිණ ඇති පද්මිණි සෙනෙවිරත්නගේ "වරණ" කියවුවෙමි. එහි අලංකාරය ගෙන දෙන මතුපිටම ය මෙන් ම සාහිත්‍යම ය කාරණා කිහිපයකි.

අ)  ඉතා අලංකාර වූත්, ගුණාත්මක වූත් කවරය. එය ස්ථර කිහිපයකට නැවිය හැකි ආරේ අලංකාර කවරයකි.

ආ) මනරම් භාෂා භාවිතාව - මේ පොත කියවීමට ගත්තේ අමරසේකරගේ ධාතුසේන කියවා අහවරව ය. වෙන යම් අරමුණු ඔස්සේ ලියූ නිසා දො, එහි භාවිත කොට ඇති බස මා සිත් ගත්තේ නැත. ඔහු එම භාවිතය ට බලපත්‍රය ලබා ගන්නේ ඓතිහාසික නවකතාවක් වුව, සාහිත්‍ය නොවැටහෙන ඉංජිනෙරුවකු එය රචනා කලා යැයි කියමිණි. වරණ ඊට ඉඳුරා වෙනස් ය. මෙහි බස - වෙසෙසින් කථන බස - මනරම් ය. පාඨකයා දිය තිලක කැළෑ කෝරාල  වලව්වේ   හෝ මුහන්දිරම් වළව්වේ ආලින්දයක හෝ තැන්නෙකුඹුරේ අම්බලමේ හෝ   දිගැරෙන කථාබහක් අසා ඉන්නක් මෙනි. මග තොට සිදුවැන්නක් නම්, කූඩැල්ලන් ගහන කැළෑවෙන් අඳුරු වූ අඩිපාරක පිහිටුවන්නීය.

ඇ ) කතුවරියගේ ඉතිහාස දැනුම හා ඓතිහාසික අතුරු කතා ය. ඒවායින් මේ කෘතිය සුපෝෂිතය. ඒ කෘතහස්ත දැනුමෙන් මීට වඩා ඉදිරියෙන් පවතින නිර්මාණයන් රචනා කල හැකි යැයි සිතමි.

ඈ ) පාඨකයා ඇඳ බැඳ තබා ගැනීමට සමත් අලන්දරයන් ය. මෙම ලක්ෂණැය කෙතෙක් ද කීවොත් මෙය අයෙකු ට ඓතිහාසික ප්‍රේම කතාවකි. ඊට ම ඈඳා සිංහලේ එකල ප්‍රේමාන්විත බැඳීම් කෙරෙහි පසු කාලීනව සපැමිණි  වික්ටෝරියානු තහංචි ආරේ සීමාවන් නොතිබුණු බවත්, ඒ ඒ අවස්ථාවට ඖචිතව ක්‍රියා කරනා මානුෂික හැඟීමෙන් ක්‍රියාත්මක වුවෝ විසූ බවක් කියවේ.

මේ සියළු කාරණාකාරණා, කෘතියේ සමස්ත රසාස්වාදය තීව්‍රයට ම උපකාර වන දෑය. එහෙත් කෘතියේ දර්ශනයට පරිබාහිර ය.  තරමක් හෝ කෘතියේ දර්ශනයට ඍජු බලපෑමක් ගෙනෙන්නේ ඉහත කී ප්‍රේම හා ලිංගික සබඳතා පිළිබඳ අදහස් ය.

ඒ සියල්ල එසේ වෙතත් මට මේ කෘතිය ප්‍රිය නොවීය. මා ඇත්තෙන්ම මොහොතක් පිහිටා ඒ ඇයි දැයි මගෙන් ම විමසී මි. ආසන්න වශයෙන් ඊට හේතු මට පෙනි නොපෙනී යයි.

  මේ යටින් දිවෙනා, කතුවරියත් ( හා  ඈ ට ආභාෂය ගෙනෙනා පරමාදර්ශයන්  )  ගොඩනගනා කතාවක් ඇත. ඒ කතාව ගොඩනැංවීම පිණිස සුද්දන්ගේ ද,  කැළෑ කෝරාල ලා ගේ මුතුන් මිත්තන්  ගේ  ද අවතාරයන් ද, යහමින් භාවිත ය ට ගනී. ඉන් කියැවෙන්න ඉදිරිය ගැන බැලීමේ වැදගැම්ම ගැනත්, අපේ නායකකාරකාදීන්ගේ වැරදි නිසා බිඳ වැටුන දේ ගැන සිහින මැවීමේ පළ රහිත බවත්, සුද්දා පවා තමන් ක්‍රියා කල අයුරු පිළිබඳ පසුතැවෙනා බවත්, දැන් ඇති තත්ත්වය ගැන සිතා ක්‍රියා කරලීමේ ප්‍රායෝගිකත්වය ප්‍රඥ්ඥාව ගැනත් ය. සෛද්ධාන්තිකව මේ කරුණු පිළිබඳ විරුද්ධ විය නොහැකිය. එහෙත් දේශපාලන යථාර්තයේ මේවා ක්‍රියාත්මක වීමේදී ගැටළු මතු වේ.

මේ දෙබස බලන්න:
"කෝරාලට හිතෙන්නැද්ද තැන තැන දිරන ඔය වගේ වස්තුව අරං මේ රටේ මිනිස්සුන්ට  යහපතක් සිද්දවෙන වැඩක් කරන්න පුළුවංනං හොඳයි කියලා. මං මෙහෙම කියන්නේ ඒව අරං ඉංගලන්තෙට පටවන්න ඕනෑය කියලා නෙවෙයි. හැම  මිනිසෙකුටම යහපතක් වෙන විදිහෙ කටයුතුවලට ඒවා යොදවන්න උවමනාය කියන කාරණාව ගැන." ( 109 පිටුව )

මේ කොටස ද සලකන්න:
"සිය පරපුරේ කැලෑ කෝරාල තනතුර දැරූ සියල්ලන් අමනුස්සයන්ව ඉපිද නිදන් රකින්නේ යැයි නායක හාමුරුවරුන් කළ ඉඟිය සුදුබණ්ඩේගේ හිත් ගත්තේ නැත. එහෙත්, කුරුඹුරේ හාමුදුරුවන්ද නොකියා කීවේ ඒ ටිකම නොවේදැයි යන කල්පනාවද එවිටම ඔහුගේ හිතට රිංගා ගත්තේය." ( 221 පිටුව )

 මේ දෙබස් මගින් මට නම් බොහෝ දේ අඟවයි - එය සුද්දාගේ කාලෙට සීමා විය යුතු නැත්තේ, මෑතකාලයේ දේශපාලන නායකන්ගේ පුතුන් ද නිධන් පසු පස ගිය අය වීම ය ( පක්ෂ විපක්ෂ භේදයකින් තොරව ම ). කෙටියෙන් ම කිවහොත් නිධන් පිළිබඳ ස්ථාරය නම්, ගෙදර ගියොත් අඹු නසී - මග සිටියොත් නසී ය.  අනුරපුර යුගයෙන් මෙහා නිධන් ගොඩ ගෙන රට ට සේවයක් කල අයෙක් ගැන  වංශ කථාවක හෝ එන බැව් මතක් වන්නෙ නැත.


මීට පරිබාහිරව සංඝ සාසනයේ කුල බේදය, උඩ රැටි -පාත්ත බේද ආදි බොහෝ බේදයන් ඉස්මතු කර ඇත. මේ සියල්ල ම පාහේ සත්‍යය; ඒවා එසේ නොවේ යැයි වාද කරන්නෙකු වෙත් නම් ඒ අතීතකාමියෙකු ම ය.


මේ පොත සියළු උපායන් - නිර්මාණාත්මක කවරය, මනරම් බස, පැණි වෑහෙන පෙම් ජවනිකා - ආදි සියල්ල, ඉහත කී කෘතියේ දේශපාලන පණිවුඩය උදෙසා භාවිත කල ඒවා ය. එනම් ඒවා මේ අරමුණු උදෙසා වන වාහකයක් වීමයි.  පාඨකයකු ලෙස ඒ පිළිබඳ බැඳීමක්, ලෙන්ගතුකමක්, ස්වභාවික කම්පනයක් නූපදී. එහි උපක්‍රමශීලි බව සහ කෘතියේ යටිපෙළේ අරමුණු ලබා ගනු වස් යොදා ඇති ප්‍රයත්නයන් කෘතියෙන් මාව ඈත් කරයි.  ඒ අර පෙර කී ලක්ෂණයන් කෘතීම ව භාවිත ව ඇති බවට පසක් වීමෙනි. එය පුද්ගලානුබද්ධ වීමට පුළුවන; එලෙස ම එසේ නොවීම ට ද පුළුවන. මට කිව හැක්කේ මා කියවූ "වරණ" ගැන අවංකව මා තුල ඉපදුණු අදහස් පමණි. පාඨකයකු ලෙස මට එවන් අවස්ථා භාවිතාව රසාස්වාදයක් ඉපදීමට  බාධාවකි. අලංකරෝක්තියකින් රැවටීමට උත්සාහ කලාක් බවට දැන ගත් විට දැනෙන තිත්ත රසක් වැන්නක් මා තුල ඉතිරි විය.  කෘතිය සමස්ත වශයෙන්  සංහිඳියා න්‍යායපත්‍රය හා ඒකාග්‍ර වේ. මීට පෙර ද  යම් ආරක සංහිඳියා මාතෘකා ඔස්සේ ලියැවුණු කෘති සම්මානයට පාත්‍ර විය. දිගින් දිගට ම එකම ආරේ මාතෘකා ඇති නවකතා ඇගයීමට පාත්‍ර වීම,  යම් යම් සම්මාන කෙරෙහි ඇති විශ්වාසය අවම වීම කෙරෙහි බලපානු ඇත.




මෙය 2017 ප්‍රකාශ වූ නවකතා අතරින් මා තෝරා කියවූ පස්වැන්නයි. මේ වන විට  කියවා හමාර කර ඇති "බල කොටු සහ නෞකා" සහ "පේමති ජායෙති අසෝකෝ" පරදා මේ කෘතිය මා තෝරන වසරේ කෘති පහ අතර ට තේර්වි යැයි සිතිය නොහැක.





.

Thursday, 30 August 2018

ධාතුසේන - ගුණදාස අමරසේකර



  අමරසේකරුන් ගේ බොහෝ නවකතා සහ කෙටි කතා සංග්‍රහයන් ද, කාව්‍ය සංග්‍රහයන් කිහිපයක් ද කියවා ඇත. පැහැදිලි රචනා ශෛලිය, සූක්ෂම ලෙස ලියැවුණු ආඛ්‍යායනය සහ බොහෝ කෘතීන් වලින් පෙන්නුම් කරනා අන්තර්ඥාණය පාඨකයා ඇඳ බැඳ තැබීමට සමත් ය. ඔහු ගේ නවකතා ආකෘති දෙකක යැයි පුළුල් ව සරල ව සැලකිය හැකිය. දීර්ඝ ආඛ්‍යාන ( යළි උපන්නෙමි, කරුමක්කාරයෝ, ගන්ධබ්බ අපදානය ) සහ කෙටි ආඛ්‍යාන ( එක් සත්‍ය කතාවක්, ප්‍රේමයේ සත්‍ය කතාව, , දෙපා නොලද්දො, රූපාන්තරය ) ඒවාය. මින් දෙවර්ගය ම රසවත් ය. මීට වසර 5-6 ට පමණ පෙර ඔහු ලියා පළ කල රූපාන්තරය හෙවත් සෝමදේවගේ සංක්‍රාන්තිය ද සාර්ථක කෙටි නවකතාවකි. ඔහු ගිය අවුරුද්දේ ධාතුසේන නමින් ඓතිහාසික සිද්ධාන්ත අලලා කෙටි ආඛ්‍යාන නවකතාව පළ කලේය. 2017 ප්‍රකාශ වූ, මා කියවූ සිව්වෙනි කෘතිය ලෙස ධාතුසේන කියවුවෙමි.

 මෙහි උක්ත කාල පරාසය, ධාතුසේන රජුන්ගේ රාජ්‍යත්වයේ අවසන් කාලයේ සිට මුගලන්  ගේ රාජ්‍යත්වයේ මුල් කාලයයි. ඉන් ගම්‍ය් වන්නේ කාශ්‍යප යුගය ද එහි අන්තර්ගත බවයි. කාශ්‍යප යුගය අවුරුදු විසිදෙකක් ලෙස සැලකේ.  පළමුවන මොග්ගල්ලානයන් රජ කලේ කශ්‍යප රජුගේ ඇවෑමෙන් බවයි සාමාන්‍යයෙන් සැලකීම. එය මේ ප්‍රබන්ධයේ අභියෝගට ලක්වාන්නාක් මෙනි.
"එමෙන් ම කාශ්‍යපට සිය මනෝරථ පුරණය සඳහා, මහා කලාභවනය නිමවනු සඳහා අවශ්‍ය මිල මුදල් සහ සහාය මුගලන් විසින් සපයන ලදි." (146 පිටුව )

අමරසේකර අප රට වර්තමානය ගැන වචනයකු දු නොකියා, වර්තමාන දේශපාලන පසුබිම  ගැන සාර්ථක කියවීමක්, සාමාන්‍ය පාඨකයකු ට කියවා තේරුම් ගත හැකි ආරෙන් ලියා ඇත.   ඔහු කෙටි නවකතාවක් හරහා මෙය ක්ෂාත්ක්ෂාත් කරලීමට උත්සාහ දරා තිබේ. මේ කියනා දේශපාලන පණිවුඩය සාර්ථකව ගම්‍ය කරලීමට, ඔප්පු සිද්ධ කරලීමට කතුවරයා සමත් වූ බවකි මට හැඟෙනුයේ.  එහෙත් මේ කර්තව්‍ය ඉටු කර ගැනීමට කතුවරයා යම් මිලක් ගෙවා ඇත. කුමක් ද ඒ මිල ? ඔහු මෙම නවකතාව සම්මාන උදෙසා නොලියූවක් බව මට නම් පැහැදිලිය.

ඔහු නවකතාව යන වාහකය භාවිතා කොට, ඉතිහාස සැසඳීමක් කර දේශපාලන පණිවුඩය සාර්ථක ව ගෙන හැර දක්වද්දි, ඉතිහාස කතාවකට නුසුදුසු බසක් භාවිතාවෙන්, ජවනිකාවෙන් ජවනිකාවට දිගු පිමි මගිනි පිටු එකසිය පනහකිනි එය සිදුකරලන්නේ. මේ කෘතිය කියවූ අයෙකු මා හට කීවේ, ප්‍රකාශක පීඩනයෙන් කතුවරයා මෙවන් කෙටි, මසින් ( සෞන්ධාර්යාත්මක උපක්‍රම ) අවම , කෘශ නිර්මාණයක් බිහි කොට ඇති බවකි - එහෙත් කෘතිය කියවා හමාරවත්ම මට සිතෙනුයේ, උපක්‍රමිකව, න්‍යායපත්‍රානුකූලව කතුවරයා දේශපාලන පණිවුඩය වඩා තීව්‍ර ව හැඟෙනා, සාමාන්‍ය පාඨකයකු ට වඩා පහසුවෙන් කියවිය හැකි ආරේ, ඓතිහාසික නවකතාවක් බිහි කොට ඇති බවෙකි. කතුකමේ වෙසරද ඔහු, කෘතිය ලියා පළ කොට ඇත්තේ ම ඒ අභිලාෂයෙන් බවකි මට හැඟෙනුයේ. තම දේශපාලන පණිවුඩ පසක් කරලනු වස් තම සාහිත්‍ය ලේඛණය විවෘතව භාවිත කරන අන් ජනප්‍රිය ලේඛකයකුගෙන් යම් ආභාෂයක් මෙතු මා ලද්දේ යැයි මට සිතේ ( යමක් ඉගෙනීමට වයසක් නැත

සමස්ත වශයෙන් නවකතාවක් කියවීමේ - වෙසෙසින් අමරසේකර වන් කෘතහස්ත ලේඛකයකුගේ නවකතාවක් කියවීමේ රුචියෙන් පොත ගත් මා, කියවා හමාර කලේ ඔහුගේ ශූර උපායකැයි සිතුණි. මට නවකතාවක ට දිය යුතු ඇගයීමකින් මෙහා කිසිවක් දීමට නොහැක්කේ, මා මේ පිටු වල දේශපාලනය කතාකිරීම අකමැති බැවිනි. එම නිසා තරු දෙකහමාරක ට වඩා පොදක් හෝ මේ කෘතිය ට දිය නොහැක.

Monday, 27 August 2018

බලකොටු සහ නෞකා - භද්‍රජි මහින්ද ජයතිලක



  මේ මා කියවූ ලේඛකයාගේ තෙවෙනි නවකතාවයි. මීට පෙර ඔහු ගේ පවුරු බැඳි රාජ්‍යය සහ ශ්‍රී රාවණ්ණ පුවත කියවා ඇත. මින් පළමුවැන්න අදට ත් මා කියවා ඇති විශිෂ්ඨතම සිංහල නවකතාවක් ලෙස සලකන අතර දෙවැන්නේ ද දොසක් කීමට නැත. ඉතින් කතුවරයා පිළිබඳ වූ විශ්වාසය සහ, ස්වර්ණ පුස්තක  සහ ගොඩගේ යන සම්මාන ද්විත්වයට ම නිර්දේශ වූ බැවින්, කියවීමට සිතුවෙමි.( මේ 2017 ප්‍රකාශ වූ නවකතා වලින් මා කියවීමට තෝරා ගත් තෙවැන්න යි )

ඉඳුරා එකක් කිව යුතුය. එනම් කතුවරයා තමගේ නිර්මාණය, තමන් විශ්වාස කරනායුරෙන් පරිපූර්ණත්වයට ගෙන ඒමට මහත් පරීශ්‍රමයක් දරන්නෙකු බවයි.  මෙහි කියැවෙන්නේ 1505 (?) සිට 1550 දශකයේ මැදක් පමණ වන තුරු පෘතුගීසින් ලාංකේය, වෙසෙසින් කෝට්ටේ රාජධානිය හා කෙරෙන ගණුදෙනු,  යුධයන්, ආගම ප්‍රචාරයන් හා ලාංකේය දේශපාලන හැළ හැප්පීම් මත්තෙන්, ඊට මැදි වන හේතු, මාලි, ඇනා ලුසියා, පැපිලියානේ රාහුල හිමි, ජුවාන් සහ එන්රිකේ කබරාල් යන අය තම දිවි නෞකා පදවන අයුරු ය. ප්‍රධාන ආඛ්‍යායනය මේ චරිතත් තවත් අවශේෂ චරිතත් මත ගොඩනැගෙන නුමුදු, එම චරිත හසුරුවන්නේ ප්‍රතිකාල් රජු ප්‍රමුඛ,  හත්වෙනි විජයබහු, හත්වෙනි බුවනෙකබාහු, මායාදුන්නේ, වීදියේ බණ්ඩාර වැනි තීරක බලය හිමි ව තිබූ  ඇත්තන් ය.
 ඔවුන්ගේ දිවි මගේ , ප්‍රේමය, ජීවිකාව, ලබ්ධිය ආදි බොහෝ දේ තීරණය වන්නේ පෙර කී අය මත ය. ඒ අය එම තීරණ ගන්නා ප්‍රමුඛත ම කාරණාව තම ආශාව, බලය ආදි හේතුන් ප්‍රමුඛ කාලීන දේශපාලනයයි.

"මේ තොරතුරු කියවද්දි, ජුවාන්ට සිතුණේ ලෝකයේ කොතැනත් මිනිසුන්  එක වගේ නේද කියායි. බල ලෝභය, වස්තු කාමය, දුරාචාරය - ඒ සියල්ල රජවෘන් සේම, දේව ගැතියන් අතරේද විරල නොවන බව ජුවාන්ට වැටහුණි."  ( 425 පිටුව  )

  හේතු, මාලි ආදි අසරණයන් සියළු ආකාර හැලහැප්පීම් නිසා තමන යම් තාක් තරමක ට හෝ පැවරෙණ දිවිගමනේ ජීවන නෞකා අපහසුවෙන් හෝ පැද යන්නෝය. සමහර නෞකා මගක දි රකුසන් ගිල ගනී. බලකොටුවක ආරක්ෂාවෙන් ඔවුන ට රැකෙන්න අවස්ථා නොමැති තරම් ය.

මෙහි තාවකාලික හෝ බලයක්  , නැතහොත් අවස්ථාවක ඡායාමාත්‍රාවක් හෝ  සතු වන හැමෝ ම තමනට ඇවැසි දේ කිනම් හෝ ආකාරයෙන් ලබා ගැනීමට කුරුමාණම් අල්ලන්නෝය. ඒ වෙනුවෙන් හති  හලමින් වෙහෙසොන්නොය. ඒ ආදරයේ නාමයෙන්, රාගයේ නාමයෙන්, දේශපාලන බලයේ නාමයෙන් හෝ ආගමික විශ්වාසයේ නාමයෙන් විය හැකිය. ඒ බලගතු එන්රිකේ කබරාල් හෝ දුප්පත් අහිංසක හේතු හෝ මාලි විය හැකිය.  ඉතින් හය වැනි ඇලෙක්සැන්ඩර් පාප් වහන්සේ (බෝර්ජියා ) හෝ හත්වෙනි බුවනෙකබාඅහු රජු ගැන කුමන කතා ද ?

මේ නවකතාව දිගැරෙන පසුපෙළ උක්ත යුගයේ ලාංකේය ඉතිහාස කතාවයි. විජයබා කොල්ලය, හත්වෙනි විජයබාහු කෝට්ටේ රජ වීම, ධර්මපාල කුමරුගේ පිලිරුවක් භෞතීස්ම කිරීම, පෘතුගීසින්ගෙන් ලාංකේය ජනයා විඳි අනේක දුක් ගැහැට, වීදිය බණ්ඩාර කුමරුගේ භූමිකාව විශ්වාසවන්ත ආකාරයෙන් උක්තා පරිසරය සපයයි - එහෙත් ප්‍රමුඛ ආඛ්‍යායනය පෙර කී චරිත ඔස්සේ දිගැරෙයි. ලේඛකයා පාඨකයා ගේ විශ්වාසය නොපළුඳු වන අයුරෙන් නවකතාව ගොඩ නගා ඇත.

මෙය ඉතිහාස ගවේෂණය කරන්නෙකු ට බොහෝ මං පාදන පොතකි. සිහළ බසට පෘතූගීසි බසින් එක්කාසු වූ වචන රාශියක ඔත්තු ආඛ්‍යායනය අතරතුර පාඨකයා ට හමු වේ. කරත්තය, සොල්දාදුවා, පිස්තෝලය, කුස්සිය, පගාව, ආදරය, කෑම, තුවාය, කමිසය, අවන්හල, කසාදය සුරුට්ටුව නිදසුන් කිහිපයකි. ප්‍රදේශ නාම කිහිපයක් ඇති උනේ කෙසේ ද යන්න තවත් කාරණාවකි - කොළඹ, ගාල්ල, පැපිලියාන, බත්තරමුල්ල, නාවල, මරදාන මිට නිදසුන් ය.

ඉතින් මේ සියළු කාරණා සැලකීමේ දී, පෙනී යන්නේ කතුවරයා බොහෝ කරුණු සොයා බලා මේ නිර්මාණය බිහි කොට ඇති බවකි. ඉහත කියූ ග්‍රාම නාම සහ වචන වල මූලයන් පිළිබඳ සොයා නොබැලුව ද, කියවීමේ ප්‍රයත්නය වඩා ප්‍රතිපළදායක වනු වස්, මීට සමගාමී ව ආචාර්‍ය කේ.ඩී.ජී. විමලරත්නගේ "ලාංකේය පරංගි ප්‍රයත්නය" කියවීමට පටන් ගතිමි. එහි දි පෘතූගීසින්ගේ මෙහි පැමිණීම පිළිබඳ බොහෝ ප්‍රභවන් හැදෑරූ ලේඛකයා පවසන්නේ, පෘතුගීසින් 1506 දී කොළඹ ත පැමිණීම බව ට කාරණාකාරණා හෙළිදරවු වන බවකි. එහෙත් මේ කියනා කෘතිය, මීට වසර කිහිපයකට පෙර, අළුත් තොරතුරු මත ලියැවූවකි. ඉතින් මෙවන් යම් නොගැලපීම් තිබිය හැකි වුව ද, සමස්තයක් ලෙස පාඨකයා එදවස සාමාන්‍ය වැසියන් හා දිවි පෙවෙත ගත කිරීමට තරම් විශ්වාසදායි ලෙස කතුවරයා කෘතිය ලියා ඇත.

මේ කෘතිය නිර්මාණයේ දි, කතුවරයා තමන් විශ්වාස කරනා යම් ඇගයීම් පද්ධතියක්, සංස්කෘතීක අභිරුචියක් ආදියෙන් පොෂණය වී තිබෙන්න ට ඇත - ඒ නිරපේක්ෂ යැයි කිව හැකි පුද්ගලයින් නැති තරම් නිසා ය. එහෙත් කතුවරයා තම අභිරුචියන් පෙන්නුම් මතුපිට ට වෑස්සෙන්න ඉඩ හරින්නේ ඉතා පරෙස්සමෙන් හා සියුම් ව ය. ආදාන ග්‍රාහී නොවී ය. ඇනා ලුෂියා ගේ හැල හැප්පීම්  මැද වූ දිවි පෙවෙතේ, ඈ අවසන් සාපේක්ෂ සහනයක් ලබන පිළිවෙල මේ පිළිබඳ ඉඟි කරන්නේ යයි සිතමි.

මේ කෘතිය මා තවත් පොත් ගුල්ලියකගෙන් ඉල්ලාගෙන කියවීමි. කෘතිය කියවීමෙන් අනතුරුව හැඟෙනුයේ, මෙහි පිටපතක් මා සතු විය යුතු බවකි - එනම් පාඨකයකු තබා ගත යුතු යැයි හැඟෙනාකාර කෘතියකි මේ.එපමණක් නොව කතුවරයා ගේ පෙර කෘති කිහිපයක් කියවීම වුව පාඨකයකු ලෙස අගනා ප්‍රතිඵල ගෙන එන්නක් බැව් සිතේ.