අප්පච්චි ඇවිත් - සමන් වික්‍රමාරච්චි

   අප්පච්චි ඇවිත් ය. ගැටළුව ඇත්තේ ම එහි ය. ඇයි අප්පච්චි ට ආපසු එන්න වූයේ ? ගිය අප්පච්චි ආයේ නාවා නම් ගැටළු අවම ය. එහෙත් ඔහු ආවේ ය.

"පියාගේ නාමකරණය යනුවෙන් අප කලින් සඳහන් කළ දෙයෙහි සාරය කුමක් ද? ඉන් හරියටම කෙරෙන්නේ පියාව සංකේතිකව මරා දැමීමට ඉඩ දීමයි. එමගින් ඔහු තම පියා අත් හැර දමා නිදහස් ලෝකය තුළ තමන්ගේ මාවත සොයා ගන්නවා. තම පියාගෙන් කැඩි වෙන් වීමට නොහැකි වීම මගින් පෙන්නුම් කරන්නේ ඔහු පියාගේ නාමකරණය බාරගැනීමට මැලිවීමයි." (197 පිටුව )

මෙහි කතානායකයා උගත්, බුද්ධිමත්, වගකීම් සහගත රැකියාවක නිරත, රූමත් බිරිඳක් සහ දියණියක් සහිත නිස්සංක ය. එහෙත් ඔහු ට අප්පච්චි ආපසු ඒම නවතාගත නොහැකි විය. සියල්ල ට මුල එයයි ( කුකුස වඩවනු පිණිස කතාවස්තුව මින් ඔබ්බට එළි දරවු නොකරමි ).

නිර්මියක්, ප්‍රබන්ධයක් ලෙස, නවකතාව පිළිබඳ මගේ අප්‍රගල්භ කියවීම:

• පළමු පිටේ සිට ම කුතුහලය පවත්වාගෙන යන, වේගයෙන් කියවාගෙන යා හැකි කෘතියකි. මේ වේගය අඩාල වන්නේ අවසන් පිටු 30 දී පමණය. ඒ නීරස නොව, සාරගර්භ වන නිසා ය.
• විශ්‍රාම ගිය විනිසුරුවරයකු වන කතුවරයා, ඔහුගේ සැබෑ වෘත්තීය ජිවිතයේ යම් තරමක හෝ අත්දැකීමක් මීට එක්කාසු කොට ඇතැයි සිතේ - එසේ නොවීම ට ද පුළුවන. එහෙත් මනෝ විද්‍යාත්මක අංශය ගැන වඩාත් උනන්දු ලේඛකයා,  ඔහුගේ විචාර වලින් අප රට බොහෝ කතුවරුන් ගේ සිත් තුල හැංගුණු සිතුවිලි එළියට ඇද දැමීම ගැන පුදුම විය යුතු නැත.
• නවකතාවේ කුතුහලය වර්ධනයටත්, නවකතාව පාඨකයාට තේරුම් ගැනීමට ත්, විත්තියේ නීතිඥ්ඥයා සහ විනිසුරු අතර ඇති වන දීර්ඝ දෙබස හේතු වුව ද, එය උසාවියේ වටපිටාවට කෙතෙරම් ස්වභාවික ද යන්න ප්‍රශ්ණකාරීය. තරු හතරාමාරක් දෙන්න සිතා, හතරෙන් නතර කලේ ඒ හෙයිනි. අයෙකුට මේ සංවාදය, නවකතාව තේරුම් ගැනීම පිණිස ම ලියවුණු ගැට පද විවරණයක් බන්ඳක් යැයි ද, එය නවකතාවේ ආඛ්‍යායනය තුල පිහිටා තිබීම කෙතරම් සුදුසු ද යන්න ප්‍රශ්ණ කල හැකිය. එහෙත් ඊට විරුද්ධ තර්ක ආකෘතිවාදීන් ට ද තිබිය හැකිය.
• ඉතිහාස කතා, කුලභේද කතා වලින් ගහණ සිංහල සාහිත්‍යා ට මනෝ විද්‍යාමක තේමාවක් අලලා නිර්මාණයක් බිහිවීම සතුටට කරුණකි. උක්ත මාතෘකාව අලලා සාර්ථක නිර්මාණයක් ම බිහි වීම බලාපොරොත්තු සහගත තත්ත්වයකි. මෙතරම් ශාස්ත්‍රීය ලෙස නොවුන ද, වික්‍රමාරච්චි ට අමතර ව යම් පමණකින් හෝ මේ ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන අන් ලේඛිකාවන් දෙදෙනෙකි කැත්ලීන් ජයවර්ධන සහ චම්පා වෛද්‍යතිලක.
• නවකතාවේ ප්‍රධාන ධාරාවෙන් ඔබ්බට, ප්‍රධාන මානසික රෝගි තත්ත්වයන් දෙකක් දේශපාලන මතවාද දෙකකට සමපාත වන්නේ කෙසේ ද යන්න කුතුහලය දනවන විමසීමකි.
• කතුවරයා ප්‍රසිද්ධ නාම වෑහුමට කවදත් කැමැත්තෙකි. විචාරයක් ලියද්දි ලැකාන් ලා, ෆ්‍රොයිඩ් ලා ආදි සැවෝම සාදයට එති. මෙහෙත් ඒ දෙදෙනා ත්, ජිජැක් ද , මයිකල් ජැක්සන් ද ( ඔහු ගේ පියා ද - ජැක්සන් ට ද අප්පච්චිගෙන් මිදීමක් නොවිණි ) තව බොහෝ අය ගේ නම් වෑහෙයි.  මතු පරිශීලනය ට ග්‍රන්ථ නාම ද බොහෝ සේ වෑහෙ යි. මට පෞද්ගලිකව ඒ පිළිබඳ විස්සෝපයක් නැත. සමහර විටෙක ඒ කෘතියක් දෙකක් උඩින් පල්ලෙන් හෝ පෙරලා බැලීමට වුව ඉඩ ඇත. එහෙත් මේ නාම වෑහුම්, ගැරඬියාට භූමිතෙල් වෑහූම් ආකාර වන පාඨකයින් ද අප අතර වෙති. ඔවුන් ඉවස කෘතිය නිම වෙන තුරු කියවුවහොත්, සාහිත්‍ය රසාස්වාදය හා දැනෞම් ලබන්නෝ ය.
• සත්ව ලෝකය සරල ය. එහි පැටවුන් ටික කලකින් දෙමව්පියන් අතැර යන්නෝ නැවත ඔවුන් ගැන ඒ තැකීමෙන් කිසිදා නොබලන්නෝය. බුද්ධිමත් මිනිසා ඊට සංවේදීය. එහෙත් එම බුද්ධිමත් කමට මිනිසා මිලක් ගෙවිය යුතුය.
• රෝග ලක්ෂණ ඔස්සේ රෝග විනිශ්චයක් සොයන අප රට මනෝ වෛද්‍යවරුන් ගැන සියුම් විවේචනයක් මෙහි එති.  එම වෘත්තීකයන්ට යමක් කීමට තිබෙන්නට පුළුවන.
• අවසන් වශයෙන් කීමට ඇත්තේ, උසස් රසාස්වාදයක් පතන පාඨකයා මේ කෘතිය කියවිය යුතු බවත්, මේ වසර බොහෝ සම්මාන උළෙල වල අවසන් වටය තෙක් හෝ මේ කෘතිය පැමිණීම සාධාරණ බවත් ය.
  ( මෙය මා කියවූ 2017 ප්‍රකාශ වූ දෙවෙනි නවකතාවයි )
  
  

අම්මා සහ සඳ එළිය - අශෝක හඳගම

අශෝක හඳගම ගේ, "අම්මා සහ සඳ එළිය" කෙටිකතා සංග්‍රහය කියවීමි. කෙටි කතා හතෙන් හයක් 1987-1997 දක්වා කාලයේ ද, "ෂැන්ග්‍රි-ලා වේ දුටු සිහිනය" 2012 දී ත් ලිය වී ඇත.අළුත් මුද්‍රණයක් ලෙස 2017 එළිදැක ඇතත් මෙහි මීට කලින් මුද්‍රණයක් තිබී ඇත.

මේ කෙටි කතා හතම, ඒ ඒ කාලයේ දේශපාලන සිදුවීම් මත අප කලාකරුවාගේ සිතෙහි හටගත් සිතුවිලි, ගැටළු, දේශපාලන අභියෝග ප්‍රකාශ කල මාධ්‍ය කෙටිකතාව බවට මෙහි පෙරළි ඇත. පළමු මුද්‍රණයට පෙරවදනක් ලියන හඳගමයන් මෙසේ පවසයි: "...මේ රටේ ඒ ඒ කාලවල සිදු වූ ඇඟට දැනෙන කිසියම් දේශපාලනික සිද්ධියකට මා තුළ වූ ප්‍රතිචාරයන්, ක්ෂණික දේශපාලනික ප්‍රකාශන ලෙස එළිදැක්වූ ඒවා වීම."

මේවා හි වරෙක දේශපාලනික ලක්ෂණ කෙටිකතාමය ස්වරූපය අභිබවා යයි; වරෙක තම සිත ට වද දෙන පෞද්ගලික හැඟීමක් සමඟ පොර බැඳීමක් කෙටිකතාමය ස්වරූපයකින් අප ඉදිරියේ තිබේ.

ඒ අනුව පාර්වතී ට දොර නාරින්නැයි කියන්නේ අසල්වැසි ඉන්දියාවෙන් පැමිණිය ද, තමන් ගේ බස කතා කල ද එම සොල්දාදුවා ලාංකේය සොල්දාදුවා තරම් වත් අනුකම්පාවක් නැති හෙයිනි (1987)

නැතිනම් භීෂණය හෝ සිවිල් යුද්ධයෙන් තම දරුවා බේරා ගත්ත ද අම්මා ඊට බිලිවීම පුතු ට වැලැක්වීමට නොහැකි වී ඇත.

ආබාධිත සොල්දාදුවා යුද්ධය අවසන් වනවාට බිය ඔහු තාවකාලිකව ගත කරන වීරයෙකු ගේ භූමිකාව ඉන් අහවර වන නිසා ද ?

සෝවියට් දේශයේ බිඳ වැටීම සහ ලෙනින්ගේ සිරුර ගොඩගෙන තම මව අබියස භූමිදානය, අප කලාකරුවාට මහත් සංවේගයක් ගෙනදෙන්නේ, කතුවරයා ම කියනා පරිද්දෙන් වැල් ඉපනැල්ලට වඩා ස්ටේප්ස් කඳුවැටිය ට ඔහු වඩා ලෙන්ගතු නිසා ය.

තාත්තෙකුව තම දුව ගේ ලෝකය ඔහු ට අවශ්‍ය ලෙස ආත්මාර්ථකාමීව සීමාවන් ගොඩ නැගීමක් ගැන කතුවරයා දොඩමළු වන්නේ ආදරය යන්න අයිතිකරගැනීමක් ලෙස හේ අවුරුදු විසිනවයක පියෙක් ලෙස දුටු නිසා ද?

ප්‍රේමය සහ වෛරය අතර ඇත්තේ කෙතෙරම් කෙටි දුරක් ද ? සැම දා බැට

දෙන බීමත් ස්වාමියා ට තම ආදරණීය බිරියගෙන් මන්නා පහරක් වැදිය නොහැකි ද ? ඉන් ඔවුනොවුන්ගේ ආදරය ව්‍යාජයක් වේ ද?

සාමය වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම කලාකරුවෙකුගේ වගකීමක් ද ? එහෙත් ඔහු ට යුද්ධය හෝ සාමය හෝ ගැන මෙලො කියවීමක් නැතිනම් ?

පෝට්සිටි, ෂැන්-ග්‍රි ලා ආදි හෝටල් මත අප රට වැසියන් සිහින ඉදි කරන්නේ අප ට අන් පිළිසරණක් නැති තරම් රටක් ලෙස අප ජනතාව අසරණ නිසා නොවේ ද?

ඉතින් මේ කතුවරයා ට සිතේ ඇදුනා යැයි මට සිතුණු ප්‍රශ්ණ ය; ඔහු මේ හැම එකක් ගැනම කෙටි කතා ආරේ කතාවක් ගොතා ඇත. ඉන් සමහරක් සාර්ථකය. සමහරක් පුද්ගලික පාපොච්ඡාරණයන් ලෙස පාඨකයා ට පෙනී යා හැකිය.

මෙහි කෙටි කතා හත ඉහළ ම ගණයේ ඒවා නොවෙතත්, අප රටේ ප්‍රධාන පෙළේ චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය කරන්නෙකු, කලා කරුවෙකු ඔහු ගේ හදවත හා කල සංවාද හතක් දැකිය හැක. එතරම් ශ්‍රමයක් නොයොදා පැය කිහිපයකින් කියවා නිම කල හැකි පොතකි.

හඳගම ගේ සිතුවිලි දුවනුයේ කෙසේ ද යන්න තරමක් හෝ අවබෝධයට රුකුල් දෙන කෘතියකි. හුදෙක් කෙටි කතා රස විඳීම ඔබ අභිමතාර්ථය නම්, අන් පොතක් කියවන්න.

බාවනාව - සයිමන් නවගත්තේගම

   "ගිහින් එන්න කානිවල්" කෙටි කතා සංග්‍රහය කියවීමෙන් අනතුරුව, එක්තරා සාහිත්‍ය ලෝලියෙකු සමඟ වූ දුරකථන සංවාදයක් අවසන් වූයේ, මා වහාම, ඔවු, ඒ මොහොතේ සියළු වැඩ නවතා සයිමන් ගේ ප්‍රේත වස්තුව කෙටිකතාව කියවිය යුතු යැයි යන අදහස ඇතිව ය. එම කෙටි කතාව රැගත් සංග්‍රහය මා සතු වීම හේතුවෙන්, ඒ කෙටි කතාව ඒ වෙලාවේම ත්, දින කිහිපයක් පුරා එම සංග්‍රහයත් කියවීමි. "සාගර ජලය මදි හැඬුවා ඔබ සන්දා" කියවීම ඇවෑමෙන් ලේඛකයාගේ කියවූ දෙවෙනි කෙටි කතා සංග්‍රහය මෙයයි.

කෙටිකතා හතකින් සපිරිය. මා වඩාත් ප්‍රිය කලේ මෙහි එන "ස්නේහය" නම් වූ කෙටි කතාවටයි. සිල්ප සොඳින් දැන ගන්න ගමින් පිට කල තම එකම පුතු ගැන සිත සිතා, මහා අව්වේ අවුරුදු හැත්තෑවක් වෙනකම්ම වන්නි වනන්තරේ වැව් හා ගොයිතැන සමඟ හැප්පුණු, එහෙත් දැන් රෝගීව තම අවසන් කාලය ගෙවාලන පියෙකු ගේ කතාවයි මේ. මෑතක පොළඟකු දෂ්ඨ කිරීම හේතුවෙන් සිහි කල්පනාව මද තත්ත්වයක් දක්වා තම සෞඛ්‍ය පිරිහී ඇති එම පියාණන්, තම පුතු රෙදෙව්වේ එක්තරා සාකච්ඡාවකට සහභාගි වූ බැව් අසා ඒ පිළිබඳ සංවේදී වී මාස ගණණකින් නොතිබුණු ජවයකින් කඩමණ්ඩියට ගොස්, පලාතේ තිබූ එකම රෙදෙව්වේ රැගත් කඩයේ මුදලාලි ට,
"අනේ මුදලාලි උන්නැහේ - අරක ටිකක් දාන්ඩ - මගේ හීං කොල්ලගෙ කටහඬ ටිකක් අහන්ඩ", යන වදන් කියවද්දි දෑස් තෙත්වීම වලක්වා ගත නොහැකි විය.මෙහි එක්තරා මට්ටමක ට හෝ චරිතාපදාන ලක්ෂණ රැගත් යැයි සිතුණ ද, එය තහවුරු කරලීමට ක්‍රමයෙක් නැත.

මෙහි එන "කිඹුල්වත" කෙටිකතාවේ ද, නවගත්තේගම හා ආශ්‍රිත පෙදෙස් වල වියළි සුළඟ පාඨකයින්  ඇඟට දැනෙනාකාර කෙටි කතාවකි. එහි හේනක, අන්ත අසරණ පාසැල ක විස්තර ඉතා තාත්වික ලෙස ලියැවී ඇත්තේ, පාඨකයා එම ගමේ කෙනෙකු බවට පත්කරනාකාරයෙනි.

මෙම සංග්‍රහය අතට ගැනීමට හේතු වූ ප්‍රේත වස්තුව කෙටිකතාව ද, සයිමන් ගේ "දඩයක්කාරයාගේ කතාව" ආශ්‍රිත පරිසරයක, "සංසාරණ්‍යයේ දඩයක්කාරයා" හි එන දෘෂ්ඨියෙන් ද සුපෝෂිත කෙටිකතාවකි. එහෙත් කුමක් හෝ හෙතුවක් නිසා සංසාරණ්‍යයේ දඩයක්කාරයා ගෙනා ආ රසාස්වාදය මින් මා නොලදිමි. එපමණක් නොව, අර සාහිත්කාමියා කිව් පරිදි අග්නි ප්‍රේතයාගේ කතාව වඩා හොඳින් තේරුම් ගැනීමට ත් මෙය කෙටිකතාව එහෙව් පිළිසරණක් ලබා දුන්නේ ද නැත.

"සමුද්‍ර ඛාදනය" සහ "පාපොච්චාරණය" වූ කලි මෙම සංග්‍රහය ලියවුණු 80 දශකයේ අගබාගයේ අප රටේ තිබූ අස්ථාවර දේශපාලන තත්ත්වය පාදක කොට ලියැවුණු කෙටි කතා දෙකකි. මෙහි සමුද්‍ර ඛාදනය නමින් හෙමිහෙමිහිට සිදුවන ඛාදනය, එකල දේශපාලන වටපිටාවේ මිනිසුන් අනෙක් මිනිසුන් කෙරෙහි ඇති ආකල්ප හා විශ්වාස පිරිහීම හා ගලපා ඇත. පාපොච්චාරණය වූ කලි මෙහි එන ඉතා රසවත් කෙටිකතාවකි. ලෝක සමාජවාදය, සහ දාර්ශනිකව සමාජවාදය වෙනුවෙන් කැපවන්නෙකු සහ සමාජවාදය නමින් සිදුවන දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් අතර සැසඳීමක් කෙරෙන රසවත් ආඛ්‍යායනකි.

"ශ්‍රීමතී මිලාන්ගේ අවසන් ගමන" කෙටිකතාව තමන් කවුද, තමන් ගේ පියාණන් කවුද, නොදන්නා පියාණන් තමන් ආශ්‍රය කරන පිරිමි ඔස්සේ සෙවූ  අවසනාවන්ත කාන්තාවකගේ කතාවයි. ඇය කෙදිනක හෝ කොතැන හෝ මුල් නො ඇද ගත් ජීවිතයක් ගත නොකර අවසන් සීත වේල්සයේ තම දිවියේ අවසන් කාලය ගෙවන්නීය.

යම් ආකාර හිච්කොක් ආභාෂයක් පෙන්නුම් කරන් කෙටිකතාවකි, "සාරධාගේ මංග්‍යය". කතාව පුරාවට ම යම් ගුප්ත බවකුත්, අවිශ්වාසනීය බවකුත් ( එහෙත් සිතේ සයිමන් ගේ රුව ඇඳ ගත් කල, එය එතරම් ම අවිශ්වාසී ද නොවේ ) රැගත් කෙටි කතාව, නොසිතූ හැරවුම් ලක්ෂණයකි අවසන් වේ.

මෙහි එන සියළු කෙටි කතා ඉතා ඉහළ ගණයේ ඒවා නොවුන ද, ඒ ඒ කෙටි කතාවේ යම් යම් කොටස් මහත් රසවින්දනයක් සහ ගැඹුරක් ගෙන එයි - ඊළඟ මොහොතේ, සයිමන් තම ආඛ්‍යායනයට අවිශ්වාසි බවක් ගෙන එයි. එනම් මෙය කළවම් මඩිස්සලයකි - නුමුත් එහි මහත් අලංකාරිත්වයක්,  ව්‍යාකූලත්වයක්, නිර්මාණීත්වයක් සහිත උත්කෘෂ්ඨ අවස්ථා ද ඇත.  මෙහි ඇත්තේ අනර්ඝ නිමේෂයන් ය ; කෙටි කතා රසවත් වුවත් අනර්ඝ නොවේ - එහෙත් ඒ තුල අනර්ඝ නිමේෂයන් නම්  බොහෝමයකි.

ඔබ සොයන්නේ පරෙස්සම්කාරි, කෙළින් මගක යන කෙටි කතා හතක් කියවීමට නම්, මෙය නොකියවන්න. එහෙත් ඔබ විශ්වාසනීයත්වය මෙන්ම අවිශ්වාසනීයත්වත ඔස්සේ ද රසාස්වාදය දකින්නේ නම්, දාර්ශනික යටි පෙළක් කියවීමෙන් රසයක් ලබන්නේ නම්, ඉහළ ම නිර්මාණ වල තැනෙක දුර්වල තැනක් ඉවසමින් කියවන්නියක් නම් මෙය කියවන්න. මෙහි ඇත්තේ ආවේණික සයිමන් නවගත්තේගම ය. ඔබ ඔහු ට කැමති නම් මේ සංග්‍රහය මහත් රස විඳිනු ඇත - ඔබ ඔහුගේ රටාව ව්‍යාකූල වැඩි නම්, මේ පොත ඔබව ඔහුගේ සාහිත නිර්මාණ ලෝලියෙකු නොකරනවා ඇත.

මා නිවැරදි නම් මෙය 1992 දී හොඳම කෙටිකතා සංග්‍රහයට රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මානයෙන් පිදුම් ලත් හ.

හතර වන ජයසිංහ - සමිත බී. අටුවබැන්දෑල

   2017 ප්‍රකාශ වූ කෙටි කතා සංග්‍රහයන් අතුරින් තොරා ගත් කෘති කිහිපයක් කියවීමේ මගේ ව්‍යායාමයේ සවැන්න ලෙස මයැති කෘතිය තෝරා ගත්තෙමි. මේ සංග්‍රහයන් තෝරා ගැනීමේදි, සම්මාන නිර්දේශයන් සහ ලේඛක ප්‍රවීණත්වය ට අමතර ව කතුවරුන්ගේ අන් නිර්මාණ වල සාර්ථකත්වය නිසා ම ඔවුන් ගේ  කෙටි කතා සංග්‍රහයන් ද කියවා බැලීම ට උත්සුක වූ අවස්තා තිබුණි/තිබේ. උදයසිරි වික්‍රමරත්න (නාට්‍ය ), සමිත බී. අටුවබැන්දෑල ( කාව්‍ය ) සහ අසෝක හඳගම ( සිනමා ) එවන් කතුවරු තිදෙනෙකි.

සමිතයන් පිටු හැට හතරක් පුරාවට කෙටි, කෙටිකතා දහයක් අප හමුවේ තියන්නේ ය. මේ කෙටි කතා වල යම් පොදු ලක්ෂණයක් වේ නම්, ඒ බොහෝ එවා කතා නායකයාගේ මනස හා කෙරෙන ගණුදෙණුවක කොටසක් වීම යි. මේ කෙටි කතා වල ආකර්ෂණය එයයි - නුමුදු වරෙක මේ සංග්‍රහයේ දුර්වලතාව ද එයම යි. මගේ ප්‍රේම වස්තුව, ඔයා නැති දවස්, මහතුන්, මන්ත්‍රිතුමා පැරදුණා, ජපානෙට යෑම, මට මගේ දුව ඕනේ සහ වැස්ස යන කෙටි කතා සියල්ලේ ම මේ ලක්ෂණය රැගත් ය. එහි රසයක් ඇත - එය වරෙක අජිත් තිලකසේනයන් මතක් කරවන සුළු රචනා ශෛලියකි. වෙසෙසින් "ඔයා නැති දවස් කිහිපය", "මට මගේ දුව ඕනේ" සහ "වැස්ස" යන කෙටි කතා තුන තිලකසේන සාධකය බෙහෙවින් මට මතක් කලේ ය. එනුමු දු සමිතයන් තිලකසේනයන් තරම් පාඨකයා ඔහුගේ අදහස් ගොණ්ණක් තුල අතරමං කර තම ලෝකයට පළා නොයන්නේ ය. බොහෝ විට සමිත කතාව නිම කරන්නේ අප ව නැවත මේ ලොවට ගෙන ආමෙන් පසුව ය. එය පාඨකයා ව්‍යාකූලත්වයෙන් බැහැර කරයි ( මම තිලකසේනයන්ගේ රසිකයෙක් යැයි නොසිතමි ). එහෙත් ආ පිට පැමිණි පාඨකයා ට ඒ අන් අයෙකු ගේ මනස තුල එතරම් ම  තිගැස්මක් ඇති නොකර ගනී. "මට මගේ දුව ඕනේ", ඒ කම්පාව යම් දුරකට අප තුල පවත්වන කෙටි කතාකි. මට තිලකසේන්යන්ගේ "මන් දා" නම් කවි පංතිය මතක් කලේය.

"ඔයාටයි, දුවටයි වෙන්වුණු ලොකු ජීවිතයක් ඇති. ඒ වගේම එයාටයි, දුවටයි ලොකු ජිවිතයක් ලැබිලා ඇති.

ඇයි එතකොට මටයි, ඒ මගේම දුවටයි එහෙම නිර්මාණය වුණ ලොකු ජීවිතයක් නැද්ද...?

....

ඔයා දන්නවනේ මට තරහ යන්නේ අවුරුදු හතකට එක පරයි. ඒ යකා නගින දවසට මට සොහොන් පිට්ටනිය අනික් පැත්තටම පෙරලන්ට පුළුවන්"



එලෙස ම කතා නායකයාගේ මනස් කම්පනය අප තුල ට පවත්වන්න ට සමත් කෙටි කතාවකි, "මහතුන්". ස්ත්‍රියක් තම පිරිමියා ගේ ස්වාමිත්වය ට සටන් වැදීම උදෙසා කෙතෙරම් දුරක් යා හැකිදැයි ඉතා හොඳින් පෙන්වන කෙටි කතාවකි. තම බේබදු වල්ලභයා හා එක්කාසු වීමට නොහැකි කතක් තමන් සේවය කරන නිවෙසට බලු වේසයෙන් ඔහුට ඒම ට පවසයි. ඔහු පැමිණි පසු, ඉතා ඉක්මනින් නිවෙස් හිමි කත හා මේ සුනඛයා ලැදී වී, අර පෙර කී කත වෙතින් ඈත් වෙයි. ඇගේ ආවේගය ඈ මෙලෙස පිට කරයි:

"මහතුන් උඹ බල්ලෙක්. මහ බල්ලෙක්. මං කියනවා මේ ඔක්කොම මහත්තයාට මේ ඔක්කොම. මං කියනවා මහත්තයට උඹලා ඉඹගත්තා කියලා. නොහොඹිනා විධට හැසිරුණා කියලා.... මහතුන් උඹ ආයෙත් මිනිහෙක් වෙයන්. මං එනකන් බීලා බීලා බීලා හැමදාම කුණු කානුවේ වැටිලා හිටපං. මං උඹව හෝදන්නම්. මට පුළුවන් උඹව දවස් ලක්ෂයක් උනත් හෝදන්න..."


එනුමුදු, අවංකව කිවහොත් මෙවන් උත්කෘෂ්ඨ කෙටි කතා දෙකක්, සහ සාර්ථක යයි කිව හැකි නිර්මාණ තුන හතරක් ( මගේ ප්‍රේම වස්තුව, ඔයා නැති දවස් කිහිපය, අමරණීය මරණය , ටොමියා) හැර, අනෙක් වා පාඨකයා ට වේගයෙන් අමතක වන සුළු ආරේ නිර්මාණ යැයි සිතමි. එහි ඇත්තේ ශෛලීයේ යම් සාර්ථකත්වයක් සහ සුළු සිද්ධියක් අලලා නිමවුණු කතා පුවතකි.

වෙනස් ආරක කෙටි කතා කියවීමට කැමති සහ, එක්තර අන්දමකින් ඉක්මනින් කියවීමට යම් කෙටි කාලයක් පමණක් ඇති පාඨකයකු මේ කෘතිය කියවීමෙන් යම් රසයක් විඳිය හැකිය. එහෙත් සමිත ගේ "කඳු මුදුන" නම් වූ අපූරු කාව්‍ය සංග්‍රහයෙන් මා ලෑබු ආස්වාදය මේ සංග්‍රහය තුලින් සමස්ත ලෙස නොලිදිමි.

ගිහින් එන්න කානිවල් - සුමුදු නිරාගි සෙනෙවිරත්න

2017 ප්‍රකාශ වූ කෙටි කතා කියවීමේ මගේ ව්‍යායාමයේ පස්වැනි අදියර ලෙස, මෑතක රජත පුස්තක සම්මානයෙන් පිදුම් ලත් සුමුදු නිරාගි සෙනෙවිරත්නගේ "ගිහින් එන්න කානිවල්" කියවූවෙමි. මීට පෙර "දූල්වල අලංකාරේ" නම් වූ බොහෝ සෙයින් සාර්ථක රසවත් නවකතාවක් පළ කොට තිබූ (ශාස්ත්‍රීය කෘතීන් කිහිපයකට අමතරව), ලේඛිකාවගේ පළමු කෙටි කතා එකතුව මෙයයි.

මෙම සංග්‍රහය කෙටි කතා අටකින් හෙබිය;

"සිලි සිලි සිරි සිරි" - අද වන විට වසන්ගතයක් ව පවතින, ඉන් මිදෙන්නට දුර්වල ප්‍රයත්නයක යෙදෙන අප රට ට මුලින් ම "සිලි සිලි" මලු පැමිණි අවදිය අලලා ලියැවුණු කතාවකි. එම යුගයේ, වෙසෙසින් ම විදෙස් භාණ්ඩ වලට අප දොරඟුළු දමා තිබූ යුගයකින් පසුව උදා වූ එම යුගයේ, එම මල්ල අපුරත්වයකින් අප වැසියන් දුටු අයුරු කියා පානා කෙටි කතාවකි.

"මිදුණා! මිදුණා! මනාව මිදුණා!" - මේ සංග්‍රහයේ එන රසවත් ම වූත් සාර්ථක වූත් කෙටි කතාවයි. තරුණ රූමත් මෙහෙණින් වහන්සේ නමක ට අප රටේ මුහුණ පෑමට සිදු වන අභියෝග, අතිශයෝක්තියක ට නොනගා ලියැවුණු සාර්ථක නිර්මාණයකි. මෙහි එන නිර්මාණයන් මේ ආකාර සම්පූර්ණ වූයේ නම් මෙය සාර්ථක සංග්‍රහයක් වීමට ඉඩ තිබිණ.

"අග්නි ප්‍රේත වස්තුව" - වියළි කලාපයේ නුගයක් යට වන්දනාමානයට පාත්‍ර වන පුලෙයාර් පිළිරුවක් මුල්කොට ගෙන නිමැවුණු තරමක වෙනස් ආකාර කතාවකි. එහි පැහැදිලි ලෙස රස උත්පාදනයට සංයෝගයක් තිබුන ද කෙටි කතාවේ යම් අසම්පූර්ණ බවක් පාඨකයා ට අඟවයි.

"ගිහින් එන්න කානිවල්" - අප රට අදට ත් අනගාරික ධර්මපාලයන් ජාතික වීරයෙකු සැලකුව ද, ඒ කාලයේ හැටියට ඔහු පෙනී සිටි අදහස් පද්ධතියෙන් අද අප කෙතෙරම් ඈත ද? ඔහුගේ අදහස් වලට සම්පූර්ණ විරුද්ධ දිසාවක සිට ඔහු ව අදට ත් සමරන්නේ තමන් කුමක් කරන්නේ දැයි අප නොසිතනා නිසා නොවේ ද?

"ගඩුව" - රාජ්‍ය සේවය, හමුදා වැන්දඹුවන් හ අප රට ආදායම් මට්ටමත් සමඟ ඔවුන් ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය අලලා ලියැවුණු තාත්වික කෙටි කතාවකි. සාර්ථක කෙටිකතාවකි.

"කළු පෙට්ටිය" - යම් තරමක ස්ත්‍රී ලෝලියෙකු, ඊට සමාන්තරව තම බිරිඳ ගේ ද සම්පූර්ණයෙන් ම බලාපොරොත්තු වන අයුරු පෙන්වා දෙන අපූරු චරිතයක් අලලා ලියැවුණු නිර්මාණයකි.

"රාමු දෙකක කතාවක්" - පාඨකයාට යම් ව්‍යාකූලත්වයක් මුසු රසයක් ගෙනෙන, තරමක අත්භූත සිද්ධීන් අලලා ලියැවුණකි. නැවත වරක් කෙටි කතාව සම්පූර්ණ ද යන සැකය පාඨක සිත තුල තිබුන ද, කියාවාගෙන යාමට රුකුල් දෙන ආරේ කතාවකි.

"පෙතියා" - වැවකින් ගෙනවිත් නිවෙසක ඇති කුඩා පොකුණක ඇතිකරනා මත්සයකු ගේ දෘෂ්ඨිකෝණයෙන් ලියැවුන්නකි. නාගරික ජීවිතය ගැනත්, එහි මිනිසෙකු සතු සීමිත නිදහසත්,  කුඩා පොකුණේ මත්සයාගේ නිදහසේ සීමාවන් පිළිබඳ යම් සියුම් සැසඳීමක් කතාවේ තිබුන ද, කතා රසය  පිළිබඳ ප්‍රශ්ණකාරි බවක් ඉතිරි කරලමින් අවසන් වූ නිර්මාණයකි.

සාරාංශගතව පැවසුවහොත්, රසවත් නිර්මාණ වලට ඇවැසි මූලාශ්‍රසපිරි වුව ද, ඒවා පරිපූර්ණ නිර්මාණ ලෙස එළි දක්වා ඇත්දැයි ප්‍රශ්ණකාරි හැඟීමක් ඇති කරනාකාර නිර්මාණයකි. අප රට සාර්ථකම කෙටි කතා කරුවන් දෙපළ ලෙස මට සිතෙන නිශ්ශංක විජේමාන්න සහ පියල් කාරියවසම් ද, ඊට ළඟා විය හැකි  අනෙක් කෙටි කතා ශිල්පීන් දෙපළ යැයි සිතිය හැකි එරික් ඉලයප්ආරච්චි සහ ලියනගේ අමරකීර්ති යන අයගෙන් කතුවරිය යම් ආභාශයක් ලබා ඇතැයි මට  සිතුණි. ආභාශයේ දොසක් නැති වුව ද, ඈ සතු ව ඇති පොහොසත් කතා මුලාශ්‍රයන් මීට ත් හොඳින් හසුරුවා, අනාගතයේ සාර්ථක කෙටි කතා සංග්‍රහයක් අප ට ලබා දේවි ‍යැයි බලාපොරොත්තු වෙමු.

ආලන්දර - සුනේත්‍රා රාජකරුණානායක

2017 ප්‍රකාශ වූ කෙටි කතා කියවීමේ ව්‍යායාමයේ සිව්වෙනි අදියර ලෙස ප්‍රවීණ ලේඛිකාවගේ උක්ත  සංග්‍රහය කියවුවෙමි.


කෙටි කතා දහයකින් සපිරි සංග්‍රහයේ බොහෝ කතාවසානයේ පෙරළුමකින් සියුම් ආල රසයක් පාඨකයාට ජනිත කරලීමට සමත් කෘතියකි. අවස්තා දෙක ක දී පමණ, කියවාගෙන යාමට සියුම් කම්මැලි කමක් ඇති වුව ද, කෙටි කතාවසානයේ විහිදාලන රසයත්,   ( තෙවෙනි කෙටි කතාවෙන් ඔබ්බට)  වඩා රසවත් බලාපොරොත්තු නොවෙන ආරේ ආල අන්දර හැරවුම් මගින් පාඨකයා ඇඳ බැඳ තබා ගැනීමටත් සමත් වේ. බොහෝ ආදර කතා වල පෙරළිකාර නැතහොත් කැරලිකාර ගතියක් ගැබ් ව පවතින්නේ "ප්‍රේමය හමුවේ සියල්ල සාධාරණය" යන ප්‍රකාශනය මත පිහිටා සේ ය.

"ප්‍රේමනීය නිමේෂයක්" කෙටි කතාවේ, එක් සුළු සිද්ධියක් වුව ආදරය විඳීමට කැමැත්තෙකු ට බලාපොරොත්තු බිහි කරන අයුරු ගෙන හර දක්වයි. අපට ජීවිත වල අත්දැක ඇති මෙවන් හැඟීම් සහ සිදුවීම්, කෙටි කතාවේ දිල්ලිය පසුබිමෙන් ඉදිරියට පැන අප හුරු පුරුදු බවක් ඇති කරයි.

"ප්‍රේමාභියෝගය", ආදරයේ කෙළිලොල් බවත්, එය දෙපාර්ශව ට ම ක්‍රීඩා කල හැක්කක් බවක් ද පසක් කරයි.

වියට්නාමයේ සිදුවීම් පෙළක් පසුබිම් කරමින් ලියැවී ඇති "දිග කතාවක කෙටි කතාව", මෙතෙක් සාමාන්‍ය උනන්දුවකින් කියවාගෙන යන පාඨකයා ට, රස ගුලක් මවයි. අයෙකු ට ලැබෙන අත්දැකීම් හමුවේ සිතා මතා "පහත් තත්ත්වයකට වැටීමට"තිරණය කල ද, තම චරිත පසුබිම අනුව මත,  ප්‍රායෝගිකව කල නොහැකි බවත් මේ කෙටි කතාව කියා පායි. ආලය ඉදිරියේ "හිඟ" මකා ගැනීම එතරම් පහසු නැති බවකි කතුවරිය ඉඟිකරනුයේ. හැරවුම කිහිපයක් රැගත්, හැඟුම් කිහිපයක් රැගත් මෙය සාර්ථක කෙටි කතාවකැයි සිතුණි.



පෙර කෙටිකතාවෙන් පාඨකයා 'නැගිටවූ' ලේඛිකාව, "නැගිටීම" මගින්, දුවෙකුගේ තරමක අවාසනාවන්ත ආල කතාවක් තුලින් පවුලේ පියා ට හිමි ආධිපත්‍යය අහිමිවීමේ, "හරි ම ශ්‍රී ලාංකික" ආල අන්දරයක් ගොතා ඇත. මෙහි අනපේක්ෂිත හැරවුම් අවම වුව ද, අවසානය පාඨකයා ට කලින් ම ඉව වැටුන ද, පාඨකයා රස විඳිනාකාර කෙටි කතාවකි.

"ෂාලිමාර්" පකිස්තානය පසුබිම් කරගත් කෙටිකතාවකි. ලාංකේය මාධ්‍යකරුවෙකු තම අනියම් භාර්යාව හා රාජකාරි කටයුත්තකට එ රට ට යන්නේ, එහි දි පෙර දිනෙක ලාංකේය කතක ට පෙම් බැඳි පාකිස්තානුවෙකු හා මිත්‍ර වෙයි. ජවාඩ් නම් වූ ඔහු ඉල්ලා සිටින්නේ ඒ කත ගැන විස්තර සොයා දෙන ලෙස ට ය. අප මාධ්‍යකරුවා ද, ජවාඩ් යහ අරමුණින් එසේ කරන බව විශ්වාද කල ද, නැවත ලංකාවට ආ කල ඔහුගේ සැබෑ බිරිඳ පවසන්නේ අනෙකකි. මේ කතාවේ හැරවුම ඇත්තේ එහි ය.

"අනේ ඔයාට තේරෙන්නෙ නැද්ද? එයා ලොකු වෛරයකින් ඉන්නෙ. ඒකයි ලංකාවෙ පත්තරකාරයෙක් හොයලා ඕක කිව්වේ.... ඔයාට නං ගෑනුන්ව විතරක් නෙවෙයි පිරිමින්වත් තේරුම් ගන්න බෑ."

එනම් පිටු පහළොවක විතර කෙටි කතාවේ අවසාන වචන පණහ පමණ තුලින් කතාව හා පාඨක සිතුවිලි කණපිට හරවනාකාර නිර්මාණයකි; මේ ලක්ෂණය මේ සංග්‍රහයේ  කිහිප අවස්තාවක ම හමු වේ. කෙටි කතා සංග්‍රහයේ සමස්ත සාර්ථකත්වයට එය බල පා ඇති බව මගේ හැඟීමයි.

සවෙනි කෙටි කතාව වන "පරණ ගෙදර" තකා පාඨකයා එන විට, ඇය  විචිත්‍රවත් නුමුදු යම් ගැඹුරක් ඇති ආල අන්දර රැසක් කියවීමේ සාධාරණ බලාපොරොත්තු ඇත්තියකි. මේ කෙටි කතාවේ, එන මිත්තණිය තම මිණිබිරියට ආදරය වෙනුවෙන් රැඩිකල් වීමට සැඟවුණු අවසර දෙන්නේ තමන ට නැති වූ තම සැබෑ ආදරය වෙනුවෙනි. කතුවරිය ඉඟිකරන්නේ සිතේ ආදරය සහ සැබෑ දිවියේ ආදරය යනු දෙවර්ගයක් බවට යි.

"දොස්තර මහත්තයා වියන් ඇඳේ අනිත් පැත්තේ දාඩිය පෙරාගෙන හති දමන සෑම විටෙකම හෙන්‍රි අයියා සිරුර මත සිටි බව නම් ඇනස්ටා නෝනා නිසැකව දැන සිටියා ය. ඕස්ට්‍රේලියාවට යන්නට පෙර නිතර කාමරයට රිංගු හෙන් රි අයියා තම දරුවන් සියළු දෙනාගේම පියා යයි විද්‍යාත්මකව ඔප්පු කළ නොහැකි වෙතත් එය එසේ ය."

මෙහි එන "නිදහස් වීම" ද වෙසෙස් අරුතින් කියවෙන නිදහසක් ගැන පවසන කෙටිකතාවකි. තමන ට ඇවැසි දේ දිනා ගැනීමට සමත් ගැහැණියක ට, තමන ට අවශ්‍ය පුරුෂයා දිනා ගැනීමට ද, තමන් ට ලැබෙන ආලය වෙනුවෙන් ඔහු නඩත්තුව ද කල හැක. එහෙත් පසු කලෙක එය වගකීමක් වී, වගකීමෙන් මිදීමෙන් අනතුරුව ඉන් ලැබෙන නිදහස ගැන අඟවන මේ කෙටිකතාව ද අගනා නිර්මාණයකි.මේ වන විට මේවා හුදෙක් ආලන්දර පමණක් නොව, දාර්ශනික ආලන්දර බවට ද පත්වේ.

සතුට නොසතුට වූ කලි හැරුම් වලින් ගහණ වූ පරම්පරා දෙකක ආල කතා රොත්තකි. පියාගේ පෙම් පළහිලවු සහ පුතාගේ පෙම් පලහිලවු,  බිරිඳක් සහ මවක් ලෙස ඉවසන අයුරුත්, පියෙක් ලෙස පුතුට අගතියක් නොවෙන්න ට ක්‍රියා කල යුතු අයුරුත් ගැන කියවෙන කතා පුවතකි. එහෙත් පුතු අමරිකාවේ දි සිදු කරගන්නා කටයුත්ත සීමා කිරීමට දෙමව්පියනට නොහැක; එලෙසම තම ගමේ දී සිදුවීමට ඉඩ තිබූ කටයුත්තේ පරණ සෙවණැලි අමරිකාවේ නොතිබූ හෙයින්, එය ම සැපයකි.

මෙහි එන අවසන් කෙටි කතා දෙක අතර සබැඳියාවක් ඇත. හෙවත් නමවැන්නේ වර්ධිත අවස්ථාවකි, දහවැන්න. නමවැන්නේ ෂෙරීන් නම් වූ ඇය පළමුව පැරදිව පසු ව ආදරය දිනා ගන්නීය; දස වැන්නේ ඒ කතා තේමාව වඩා රසවත් කොට, හින්දි චිත්‍රපටියකට සුදුසු ආරෙන් වඩා සංවේදි කොට ඉදිරිපත් කොට ඇත. ඉන් කතා ගොතන්නියක් තමනට ලැබෙන කතා මූලාශ්‍රයන් වර්ධනය කරන්නේ කෙසේ ද යන්න ඉඟි කරයි.


සමස්ත ලෙස කිවහොත්, පළමු සාමාන්‍ය කෙටි කතා දෙකක් ඉදිරිපත් කොට ඇවෑමෙන්, ඉතා රසවත්, වෙනස් හා නිර්මාණශීලි කෙටි කතා අටක ට මේ සංග්‍රහය මුල පුරන්නේ ය. 2017 ප්‍රකාශ වූ කෙටි කතා ගොන්න අතර ත්, ලේඛිකාවගේ කෙටිකතා සංග්‍රහ ගොන්න අතරත්, කියවිය යුතු සංග්‍රහයක් විය යුතු යැයි අනුමාන කරමි. මා ලේඛිකාවගේ කෙටි කතා සංග්‍රහයන් අතරින් කලින් කියවා ඇත්තේ "රතු කමිස සහ වෙනත් කතා" පමණකි. මෙය ඊට බොහෝ රසවත් හා නිර්මාණසීලි සංග්‍රහයක් බව සිතමි.

ශ්‍රේණිය: ****

No Country for Old Men - Cormac McCarthy

My previous outing with McCarthy was with "The Road" - a kind of an doomsday novel, where for all the backdrop of hopelessness which runs throughout the novel, "the boy" finds someone to turn to - at least where the reader is concerned - by its end. Not so, with my second outing, "No Country for Old Men". Enter Anton Chigurh, the main antagonist, the very truthful, cold eyed psychopathic assassin ( played by Jarvier Bardem in the movie - for which he won an Academy award ), and he leaves all who crosses his paths, dead. One escapes calling Heads on a toss of a coin, in which he had everything to lose; the second toss caller wasn't so lucky, and had to die only because as per Chigurh's fatalistic ideology her fate was decided. Chigurh is precise, gives new meaning to ruthlessness and will probably be in mind for ever ( and then when I think that this man, Javier Bardem,  is pretty Penelope Cruz's husband ? )  as a testament to the unparalleled evil there is in the world. His matter of fact explanation, imagined to have been delivered g in a clear, unhurried, convincing manner makes the reader almost, patiently await her fate. Here's how:

“He shook his head. 'You're asking that I make myself vulnerable and that I can never do. I have only one way to live. It doesn't allow for special cases. A coin toss perhaps. In this case to small purpose. Most people don't believe that there can be such a person. You see what a problem that must be for them. How to prevail over that which you refuse to acknowledge the existence of. Do you understand? When I came into your life your life was over. It had a beginning, a middle, and an end. This is the end. You can say that things could have turned out differently. That there could have been some other way. But what does that mean? They are not some other way. They are this way. You're asking that I second say the world. Do you see?'



'Yes', she said sobbing. 'I do. I truly do.'
'Good', he said. 'That's good. Then he shot her.'”

Yet, this isn't a book about Chigurh, although he makes the most impact. It is about a man, a law officer, a man who's happy to not enforce law unless he has to, found wanting in his trade, accepting defeat, conceding his failure, in a time that he can no longer comprehend. An old man now, he finds the county that he spent his whole life in (except during WWII ), being out of reach and feels that the ground has slipped through his feet. An old man, and it is no longer his country!



The writing style of McCarthy is sparse in emotion, and economical with words, almost given a twist with the Texan patois. Often compared with Hemingway for his style, at least in this novel, he probably surpasses Hemingway for the thriftiness he shows  in using words. It goes in hand in hand with the barren land, where most of these gory incidents takes place.

 In essence these are the two streams in the novel, which made the most impact on me. One, horrific, consistent and disturbing, and the other defeated, hopeless and out of solutions. The book ends on a note where the defeated sheriff retires, with debt to his name - Chigurh, injured but very much alive and undefeated. Hence this is a book bleaker than the "The Road". And while The road suggested some respite at its end, even in an  doomed world, "No Country for Old Men" winds up, leaving the reader with the notion, that the world is too far gone to turn back. And our collective lot is so bad, that we may even be at the mercy of a random coin! But, hey it could be your lucky coin! Don't put it in your pocket with the others, even though its just a coin.