12.12.12 - මංජුල සේනාරත්න

 මම ඉංග්‍රීසි ත්‍රාසජනක හෝ රහස් පරීක්ෂක කතා කියවීම, නොසිතාම නවත්වා පාලොස් වසරකට ආසන්න විය යුතුය. සිංහල ත්‍රාස ජනක නවකතාවක් මතකයට නැගෙන්නේ ම නැති තරම් ය ( තරමක් හෝ මතකයට නැගෙන්නේ සුසිත රුවන්ගේ "රාවනා අඩවිය" යි ). මෑතක නිමා වූ පොත් සල්පිලේ වැඩියෙන්ම විකිනුණා යැයි ද, කියවූ සැමදෙනා ගේ ම පාහේ මහත ඇගයීමට පාත්‍ර වූ ද, මෙම නවකතාව මා අතට පත් වන්නේ  සිකුරාදා හවසය. සාමාන්‍යයෙන් නිවෙසෙ අනෙක් වගකිම් සහිත සති අන්තයක, පැය 48ට අඩු කාලයකින් මේ පොත කියවා හමාර කලේ, මීට වසර 20 ට -25 ට පමණ පෙර අප පසු කල මැරතන් කියවීම් යුගය මතක් කරමිනි. සාහිත්‍යය දෙයාකාරය - මා සාමාන්‍යයෙන් වඩා ප්‍රිය සාහිත්‍යය සීඝ්‍රයෙන් කියවීම, ඉන් යම් රසාස්වාදයන් උකහා ගැනීමට බාධාවක් යැයි සිතමි. එහෙත් මෙවන් ත්‍රාස ජනක නිර්මාණ කියවීමේ අන් මගක් නැත. එසේ කියවීමට උත්ප්‍රේකය සපයන්නේ කතුවරයාගේ නිර්මාණ විධියයි. මංජුල ඒ කාර්‍යය අති සාර්ථකව ඉටු කොට ඇත. කෘතියේ 80% ඔබ්බට යනතෙක් සියුම් චිකිත්සාවක් කරන්නා සේ, නැතහොත් ඉතා පැහැදිලිව දීර්ඝ ගණිත ගැටළුවක් විසඳන්නා සේ අපේ කතුවරයා තම නිර්මාණය ඉදිර්යට ගෙන ගොස් ඇත්තේ කිසිදු දොසක් කීමට ඉඩක් නැති අයුරිනි. සිදුවීම් සිදුවන්නේ වේගයෙනි, එහෙත් සූක්ෂම සැලැස්මක් අනුව ය. එලෙසම අප කතුවරයා සූක්ෂම ලෙස සිතා හිඩැසක් ඇති නොවෙනාකාරයෙන් එම සිදුවීම් පැහැදිලි කරයි. මට පෞද්ගලිකව, කියවමින් සිටි අන් පොත් හතරකට මද විරාමයක් තබා, මෙය කියවීම පිළිබඳ පසුතැවිල්ලක් ඇති නොවෙනාකාරයෙන් නවකතාව ඉදිරියට ඇදී ගියේය.

කතුවරයා නවකතාව අවසානය පෙනි පෙනී, අංශ 90ක ට වැඩි හැරවුමක් ඔස්සේ ලිංගිකත්වයේ සහ මනෝ විද්‍යාවේ සියුම්  අවසරයකින් නවකතාව වෙනතකට හරවයි. මේ පොත ගැන අප මිතුරු මිතුරියන් පසු ගිය සිකුරාදා කතා කරද්දි, මෙය කියවා තිබූ එක් අයෙක් මෙහි අවසානය ගැන විශාල පැහැදීමක් නැති බව පැවසීය. මට සිතුනේ අප නිර්මාණකරුවාට ඇවැසි වුවේ ද මෙම "දෑස රැවටීම" මතු කරලීම  බවකි. එම කොටසේ පෙර කොටස් වල තිබූ සූක්ෂම නිරීක්ෂණ නැති බව සත්‍යයකි. කතුවරයා එම "වෙට්ටුව" දැමීම උදෙසා එවන් පිලිවෙතක් පාවිච්චි කරලීම සිතා ගත හැකිය.

කෘතියේ මා සිත් නොගත් කොටසක් වෙතොත් ඒ "අපේක්ෂිත" අපරාධකරුවා ගේ අත් අඩංගුවට ගැනීමය. එම කොටස නවකතාවකට වඩා රූපවාහිනි රහස් පරීක්ෂක නැතහොත් ජේම්ස් බොන්ඩ් චිත්‍රපටියකට ගැලපෙනාකාරයෙන්ය. එතෙක් සුක්ෂම ක්‍රියාදාමයන් හර්කියුල් පොයිරෝ කෙනෙකුගේ මනසක් මතක‍යට නංවයි.

කතුවරයා නතාලි මුනියේ චරිතය ඉතා සාර්ථකව ගොඩ නගා ඇත. තම රැකියාව වෙනුවෙන් සියල්ල කැප කරන වෘත්තිකයන් පෙන්වා දී ඇති අයුරු අපූරුය. මුනියේ සහ දොස්තර ඉමාන් ගේ සමුගැනීම ද ඉතා සංවේදි ලෙස ගොඩ නැගීමට කතුවරයා සමත් ව ඇත. මෙහි එන ප්‍රධාන චරිත කිහිප දෙනෙකුට  ලැබෙන අවසානය මට මතක් කලේ සිඩ්නි ෂෙල්ඩන්ගේ "Rage of Angels" නවකතාවයි. මට සිතුනේ සොෆී ලුග්‍රෝන්ද් චරිතය යම් අයුරකින් මීට වඩා සියුම් නිරීක්ෂණයක් පාඨකයා ට ලබා දුන්නේ නම්, නවකතාව ට තවත් මානයක ත්‍රාසයක්, රසයක් අති කර ගත් තිබූ බවකි ( ඇය ගැන බොහෝ විස්තර මෙහි ඇත. එහෙත් ඇය සුවිශේෂි චරිතයකි ඈ ට තවත් පණ පොවන්න අවකාශ තිබිණි )

සමස්තයක් ලෙස කිවහොත්, ඉතා සාර්ථක, පාඨකයා ඇඳ බැඳ තබනාකාරයේ ශූර  ගෙත්තමකි, ලිවීමකි ; ඇත්තෙන්ම වැඩකි ! මංජුල, ඔබ ගේ නිර්මාණය අපූරුය. ජයෙන් ජය! කතුවරයා පොත හඳුන්වා දී ඇත්තේ "A Perfect Suspense Thriller" යනුවෙනි. ඔවු, ඔහු යම් දුරකට මෙහි  තමා තෝරා ගත් ශානරයේ  perfection ( පරිසමාප්තිය ) වෙත ලඟා වී ඇත.

A note on the Sinhala King Manawamma...

 Reading P.B. Rambukwelle's Commentary on Sinhala Kingship ( Vijaya to Kalnga Magha ); The author reserves a special position for Manawamma ( AC 689-698), who once and for all rid the country of the mercenary menace that had been plaguing the country for over fifty years. However this was at the tail end of a dynastic strife that had been going on for over 200 years. Migara, the Senapati of Dhatusena,  is thought to be the starting point  of  the army's intervention in king making became significant.

"Of the 35 kings who ascended the throne during this period of 260 years ( Mahanama to Manavamma ) 18 came to violent ends, of whom 10 counted one or less than an year's rule, only 5 were ruled enthroned peacfully in succession to their respective predecessors, the rest, all 30 of them forcing their way to the throne." ( pages 57-58; P.B. Rambukwelle)

With Manavamma came a period of peace and good government for a period of three centuries. The period saw 26 kings, the 100th to the 125th in an unbroken line of Sinhala dynasty. After Manavamma, succession to the throne was peaceful, with each legitimate heir awaiting his turn on the natural demise of his predecessor. Manawamma is mentioned in Nilakanta Sastri's seminal work, "A History of South India", thus :

"... Narasimhavarman  defeated the Chalukyas in several battles including one  at Manimangala about 20 miles to the east of Kanchipuram. In these battles Narasimha was ably assisted by a Ceylonese prince , Manavarma, whom he afterwards helped to gain the throne of Ceylon" (page 136)

Manavamma, assisted by the Pallavas, became the king ridding the country of the mercenaries who had been marauding the country, since the locals had by then stopped getting involved in the centuries lasting battle for the throne. Manavamma, fresh with 20 years of battle experience, is thus recognized as instrumental in bringing upon a period of peace for three centuries. These three centuries saw long reigns - Aggabodhi IV ( 40 years), Sena II (35 years ), Mahinda V ( 35 years ) and Sena I (20 years ).

Another important observation that Rambukwelle makes is that there were stages in the development of the Sinhala monarchy - gamani ( derived from the ideal of mahasammata), to sanghabodhi, to senasammata, to sena, to chakravarti - Parakramabahu I considered to be of this last stage ). Manavamma is considered the first Sena king - in contrast to Senasammata, head of the army by consent, to become the actual essence of power of the army - Sena ).

This note was made because the contribution by Manavamma is usually not given the due recognition, among the other kings who won against invaders and those who did a yeomen service in irrigation and the uplifting of the Sasana,

මීනම්මාගේ ලයින් කාමරය - චමින්ද අබේරත්න

ගොඩගේ, රාජ්‍ය සාහිත්‍ය වන් සම්මාන කිහිපයක් උදෙසා නිර්දේශ චමින්ද අබේරත්නගේ "මීනම්මාගේ ලයින් කාමරය" කෙටි කතා සංග්‍රහය, කොළඹ මහජන පුස්තකාලයෙන් රැගෙන විත් කියෙව්වෙමි. 2018 ගොඩගේ අත්පිටපත් තරඟයේ ප්‍රශස්ත කෘතියක් ලෙස ඇගයී ඇත. කතුවරයා ගේ අන් සාහිත්‍ය නිර්මාණ ලෙස 2018 වසරේ ම ප්‍රකාශ වී ඇති සෙම්බුදිය කෙටි කතා සංග්‍රහය සඳහන් ව ඇත.

දුම්රියක දැන ඇඳින ගත් කුඩා දරුවෙකු තුලින්, තම ලොකු මහත් වී වෙනම ම වාසය කරන පුතු ගේ කුඩා කල දකිනා පියෙකු ගේ කතාවයි, "කෙළිලොල්". නිර්මාණයේ විශේෂි බවක් නැතත් රසවත්ය.

භෞතික සුවයක් ආපේක්ෂාවෙන් සිවුරු හරිනා භික්ෂුවක්, ඒ කාරණාවම කමටහනක් කරවන, නොසිතූ ආරේ පෙරළීමක් සහිත කෙටිකතාවකි; රසවත් ය.

"ආදරය කියන්නේ අනුන් වෙනුවෙන් අපේ සතුට කැපකරන එක..." යන කාරණාව උගත්, එහෙත් මදුවිතට ලොල් මහතෙකු උගන්නේ යාචකයෙකු තුලින් එක්තරා අත්දැකීමක් ඔස්සේය. හොඳ නිර්මාණයකි (නොනිමි ගීතය).

"නෑදෑයෝ", තවත් '83 සිද්ධියක් අලලා ලියූ කෙටි කතාවකි. එක ම වෙනස, තම ජන වර්ගය ආඩම්බර වන මිනිසෙකු ඇත්තෙන්ම අනෙකා කෙරෙහි කෙසේ හැසිරිය යුතු දැයි ලේඛකයා ඉඟි කිරීමට යත්න දරා ඇත. '83 ට සාපේක්ෂව සලකනවා නම් වටිනාකමක් ඇති කෙටිකතාවකි. එහෙත් අවාසනාවකට 1983 දී මේ කියමන කීව කෙනෙක් මෙසේ කතා කලා යැයි සිතිය නොහැක.

කෘතියට නම දුන් "මීනම්මාගේ ලයින් කාමරය" කෙටි කතාව, අවුරුදු 80ක් වයසැති තේ දළු නෙළමින්, මුළු දිවියේ ම තේ වත්තෙන් මෙපිට ගමන් නොකල මීනම්මා වටා ගෙතූ නිර්මාණයකි.  මීනම්මා ගේ වයසට සාපේක්ෂව ඇගේ දියණිය සහ මිණිබිරියගේ වයස් නිවැරදි ද යන්න මා සිත උපන් ගැටළුවකි. පිටස්තර සැප පහසු දිවිය සහ මීනම්මලාගේ ජීවිත අතර වෙනස මතු කිරීම අතින් යම් සාර්ථකත්වයක් පෙන්වුව ද, මට මේ නිර්මාණයේ සුවිශේෂත්වයක් නොපුණුනි.

මෙහි එන වඩාත් සංවේදී ම කෙටි කතාව "සංවේදනා" විය යුතුය. වැඩිහිටි නිවෙසකින් රෝහලකට පැමිණි වයසක මවක්, තම මිණිබිරිය නන්නාඳුන කෙල්ලක් ඔස්සේ සිතේ මවා ගනී. ඇයට ඒ කෙල්ලට පිදීමට ඇති ආදරය ඇය එක්තරා අයුරකින් සුවපත් කිරීමක් ද නිවීමක් ද ඇති කරන සේය.

පසුගිය කාලයේ කොළඹ "වතු" යම් තරමක වෙනස් කරලීමක් දේශපාලනිකව සිදු විය. එහි අතුරු සිදුවීමක් අලලා ලියැවුණු කෙටිකතාවකි, අරගලය. දෙමටගොඩ දුම්-රිය අංගන ආශ්‍රිත පෙදෙසේ විස්තරය සිත් තුල එහි චිත්‍රයක් මවා පෑමට සමත් වෙයි.

ඇරැව්වල නන්දිමිත්‍රයන්ගේ විශිෂ්ඨ කෙටිකතාවක් ලෙස සැලකෙන සුදු කොඩි කෙටිකතාව මතකයට නංවන්නකි, "තාලය" කෙටි කතාව. එහෙත් සුදු කොඩි වල ජයවික්‍රමගේ ඉරණම ට වඩා සුභදායි ඉරණමක් සිරිදාසලාට ලැබෙන්නේ, කතාව වඩා වර්තමානයට ලඟ නිසා ද? නැතිනම්, සිරිදාසගේ බිරිඳගේ විවෘත මනස නිසා ද ? එහෙත් හින්නමානය එකම ය - නූතන යුගයේ වෙනස්වීම්  තුලින් කැමති අයෙකුට හීනමානයට ද ඖෂධ  සපයා ගත හැකිය.

පෙර කී සම්මාන නිර්දේශ දෙකම කෘති දහය බැගින් නිර්දේශ වූ අවස්ථාය - හෙවත් දිගු ලයිස්තු නොහොත් පළමු වටය හා සැසඳේ. මේ කෘතිය එම සීමාවට ඒමට තරම් සුදුසු යැයි හැඟේ. කතුවරයා අනාගත නිර්මාණ වලින්, මෙහි එන සමහර කෙටි කතාවල ඇති "තරමක් උඩින් දිවෙන ආර හෙවත් මතුපිටින් අත පත ගා ඇති ආර" අකා මකා දමා වඩා සුමට පරිපූර්ණ නිර්මාණ බවට පත් පත් කල යුතුව තිබිණි. කිම ද කතුවරයා ට හොඳ නිර්මාණ වලට වස්තු බීජ ඇත - එවා වඩා පරිපූර්ණ නිර්මාණ බවට පත් කරලීම ඇවැසිය. කතුවරයා ම පවසන අයුරෙන් මේ සංග්‍රහය ඉතා කෙටි කලකින් ලියූවකි. නිර්මාණ තව සුමට වුවේ නම්, දෙවෙනි වටයට නිර්දෙශ වීමට තරම් හැකියාවක් මේ නිර්මාණයන් හි ගැබ් වී, (එහෙත් උද්දීපනය නොවී ) තිබේ.

The Refugees - Viet Thanh Nguyen

Viet Thanh Nguyen gained world wide attention, when his debut novel of 2015, The Sympathizer, won the Pulitzer award for Fiction. Then, when a fellow reader recommended me of his subsequent short story collection, it was a matter of finding a fitting time to read it, given the juggling of multiple reads as is my wont, with hardly any making progress. But once I started reading it, it managed to capture my attention over and above an analysis of historical politics that am reading and even more than Atwood's Handmaid's Tale.

The eight stories here all capture the ghosts of a country that they have either fled from, or of a people who have rebuild their lives, under   a communist Vietnam. But both the peoples have ghosts of a  previous time haunting them. In the first short story, there is a literally a ghost, and the scars guilt of the survivor , with their experiences while fleeing, with the horror detailed ("Black Eyed Woman"). It brought back the memories of the  terrors enclosed in his masterpiece of a novel.

"The Other Man", takes another angle of those sponsored by a Rich American, with the words gay sugar daddy coming to mind. The  beneficiary's gratefulness is a weight for him to carry, burdened with  guilt.

"War Years" shows us that some of those who came over to the US, never stopped fighting the war against the Communists, and couldn't come to terms with their losses - instead living on day after day, in a self-made equation that makes their survival, tolerable and hopeful. The closing scene of how an usually close fisted  mother allowing  her son to buy anything he wants from a 7-Eleven store,  shows the reader her then thoughts of cherishing those near  her, while she can ( comparing with  Mrs. Hoa of what she has endure day in day out). Its a  masterful scene, bringing with it weight that pages couldn't add.


The author brings in an element of humour along with a glimpse of the kind of business opportunities that are available- dealing in counterfeit goods -to segments of certain immigrant communities. Here the main character is an American Mexican in Orange Country, CA, addicted to gambling and wasting his time away, and who's had a liver transplant from a Vietnamese. In his attempt to find the donor of the organ, this short story titled "The Transplant" shows a cross section of two immigrant communities who have found ways of living, dealing and mingling with each other, in this multi-cultural metropolis.

"I'd love you to want me", is possibly one of the best love stories I've ever read. It captures  A love of such depth, portraying selflessness as an essential ingredient while taking care of  her Alzheimer's affected husband.

In "The Americans", our author shows that the mentality of superiority  an American, a veteran, is now outdated, and even his own child will not condone  that thinking. The story happens in Vietnam. There is also a reference to Sri Lanka in this story, although not for good reasons. It says that the robotic mechanism used for de- mining was already in use, in SL.

Children could carry baggage, in terms of parental behaviour, far into their adulthood.  In "Someone else beside you", a father who that dictated over the lives of his children, returns as in a bad dream,  to his now grown son.  It brings  unexpected yet  rewarding results for his son, now a grown man with a broken marriage.

The story of Vivien, who likes his father's second wife's family to believe that she's been living the American dream, since she went there as a refugee with the mother. The truth is not so pretty, as she later divulges. "Fatherland" is a short story that most of the Asian countries can relate to, when it comes to putting up appearances with so called "success stories" in their new homes.


There is not a single weak story here. Yet there is a common strand a high level theme - where the members were victim of communism, when North Vietnamese armies gained control over the South. Most of the characters are those who fled in life threatening circumstances to the U.S. There are a few characters, who stayed back,  being focused on too.  The author can relate to these stories, as he states in the acknowledgements section, thus:

Thanks to my father and mother, Joseph and Linda. Refugees in 1954 and again in 1975, they are the most courageous people I know. They saved my life.
Thanks to my older brother, Tung, the original refugee success story. Seven years after arriving in the United States, he went to Harvard. He sets a high standard.
Thanks to Lan Duong, my fellow refugee, writer, and partner. A reader of my every word, she has shared both the suffering and the joy.
Thanks to our son, Ellison, for reminding me of childhood. By the time this book is published, he will be nearly the age that I was when I became a refugee.

This is easily one of the best books I've read this year.

Rating - *****

Genre - Short stories

ඇමෙරිකා - ශමෙල් ජයකොඩි

 සමහර පොත් අපි කියවන්නේ අපෙ පොත් කියවන මිතුරු මිතුරියන්ගේ වදෙන් පොරෙන් බේරෙන්නට ය. 2017 ප්‍රකාශ වූ නවකතා කියවා අවසන් යැයි සිතා සිටි කලෙක එවන් වදෙන් පොරෙන් බේරෙන්නට මේ පොත කියවන්න ට සිතා ගත්ත ද, ඊට උදවු වූ තව හේතුන් කිහිපයක් විය. ලේඛිකාවගේ "ප්‍රංශ පෙම්වතා" නම් මහැඟි පොත කියවා ලැබූ ආස්වාදය, කලෙක සිට මා හා බිරිඳ නිතර කතා කරනා මාතෘකාවක් ඔස්සේ බිහි වූ නවකතාවක් වීම අන් හේතුන් ය. ස්වර්ණ පුස්තක අවසන් පූර්ව වටයට නිර්දේශ වී තිබීමත් සිතේ හොල්මන් කරන්න ට ඇත.

ධනාත්මක පැති: කතුවරිය තමන් තෝරා ගත් මාතෘකාව ඔස්සේ අගතිගාමී නොවී තම රචනවා කොට ඇත. ලංකාව අයෙකුට එපා වීමට ආසන්න හේතු මෙන්ම, විවෘත සිතකින් නොයන කෙනෙකුට අමෙරිකාවේ ( හෝ අන් රටක ) මුල් ඇදීමට අපහසු බව පමණක් නොව, තම මනසේ රඟන යකුන් හා පිසාචයින් කොහේ ගිය ද දමනය කරලීම තමනට ම අයත් දෙයක් බවත් කතුවරිය පෙන්වා දෙන අපූරුව මා සිත් ගත්තේ ය. එලෙසම ආදාන ග්‍රාහි සංස්කෘතික බරු වලින් නොමැඩ ජීවිතය දෙස විවෘතව බැලීම උදෙසා වෙසෙසින් දියුණු රටක දරුවන් හට ලැබෙන අවස්ථාව ලඝු නොකිරීමට ද කතුවරිය අවංක වී ඇත්තේ, තම දෙමාපියන්ගේ පැවැත්ම බල පෑ ඇති අයුරු පෙන්වා ඇති අපූරුව ද පෙන්වා දෙමිනි. එලෙසම සතුටෙන් ජීවත් වීම යන්න සචේතනික තීරණයක් බව ද ඇය අපූරුවට පෙන්වා අත්තේ, නිලංකා හා ප්‍රදීප් යන චරිත අතර ඇති වෙනස ඔස්සේ ය.  ඈ අවම වශයෙන් ප්‍රධාන චරිත තුන, අප ඉදිරියේ හුස්ම ගන්නා, අප වගේම තීරණ අතර සිරවෙන මිනිසුන් බවට ඒත්තු ගැන්වෙන තරමට පෝෂිත ව ගොඩ නගා ඇත. තවද කෙතෙක් උත්සාහ කෙරුව ද නිලංකා සහ ප්‍රදීප්, අමෙරිකාවේ සංක්‍රමණික ජන ප්‍රජාව අතර ට ම ගැණේන් බවත්, වඩා ධනවත් මීට ශත වර්ෂ කිහිපයකට පෙර පැමිණි අයවළුන් හා මුහු වීමා වඩා අපහසු දෙයක් බවත් කතුවරිය අවස්ථ කිහිපයක ම පෙන්වා ඇත.

නවකතාව එක දිගට කියවගෙන යා හැකිය. කතුවරියගේ රචනා ශෛලියේ, ඡෙද තුල අර්ථ ඝනත්වයක් ඇත. එය කියවීමට රුකුල් දෙයි. මේ පොත කියවා අවසන් වන විට කුමර කොබෙයි ද කියවිය යුතු යැයි තීරණය කලේ, එය ද එම රට හා සබැඳි නිසා පමණක් නොව, ඇගේ රචනා කියවීමේ සාහිත්‍යමය අගය ගැන තක්සේරුවෙනි ( වීනස් ගේ උපත දැනට ම කියවන්න තීරණය කොට අවසන්ය ).

අවිශේෂී පැති: කතාන්දරයක් ලෙස මන බැඳ තිබුන ද නවකාතවක් නම් වූ කලා කෘතියක් ලෙස, එය ප්‍රංශ පෙම්වතා තරම් පරිපූර්ණ නැත. කතුවරිය ට කීමට ඇති දේ බොහෝ ය. ඒ කාරණා ඝනත්වය මධ්‍යයේ කලාත්මක බව විටෙක දෙවෙනි තැන් ගන්නේ, වරෙක දෙබස් අතරය, විටෙක අමරිකානු අවකාශයෙන් පිටු පිරවෙනා අතර ය. තැනෙක දෙකක දෙබස් හා ආකල්ප තරමක් සිතා ගැනීමට අපහසු යැයි හිතෙන තරම්ය. පළමු පිටේ ම එන ඔවුන් ඇට්ලාන්ටා ආ විගස, නිලංකා ගේ "ඔයාට හොඳටම විශ්වාස ද අපි ආවේ හරි තැනට කියලා...?", යන පැණය විහිළුවකට නාසන එකක් බැවින් එහි යම් අස්වාභාවික බවක් දැණුනි. තව ද අමෙරිකාව වන් රටක ට එමෙන් අනතුරුව, නිලංකා සහ ප්‍රදීප්  යම් යම් ජන වර්ග කෙරෙහි ඇති අකමැත්ත ද, තරමක් පිළිගැනීමට අපහසු බවක් දැණිනි. එහෙත් මේවා නවකතාවේ සමස්තය හා සසඳද්දි එතරම් ගිණිය නොහැකි කාරණා පමණක් නොව, වෙසෙසින් ප්‍රදීප් ගේ පසුබිම හා සැසඳිය යුතු නිසා ද,  ඒව පිළිබඳ අවසන් නිගමනයක් දීමට අපහසුය.

මට මෑතක එක් දෙයක් දුටිමි. එනම් සුනෙත්‍රා රාජකරුණානයක්කයන්ගේ අට වතාවට පමණක් දෙවෙනි වන ලෙස ශමෙල් ද හත් වතාවක් ම අවම වශයෙන් ස්වර්ණ පුස්තක දිගු ලයිස්තුව වෙත ට හෝ තම නිර්මාණ ගෙන ගොස් අති බවයි. ඉන් කතුවරිය ගේ කෘති වල යම් සංඝත නිර්මාණ ගුණයක් ගැන සැල වෙතැයි සිතමි. මට ඇගේ පැරණි කෘති කෙරෙහි නැවත යාමට තරම් කියවීම් කාලයක් නොතිබුණ ද, අනාගතයේ ඇයගේ කෘති කියවීම ට වඩා විශ්වාසයෙන් යුතුව තීරණය කරමි.

රළ - ලියනගේ අමරකීර්ති

රළ කෙටි කතා සංග්‍රහය මුලින් නිකුත් වී ඇත්තේ, 1992 වසරේ දී ය. එහි එන හැත්තෑ ලක්ෂයෙන් එකෙක් කෙටි කතාව උසස් පෙළ නව නිර්දේෂ‍යට ඇතුලත් වීමත් සමඟ එම සංග්‍රහය නැවත නිකුත්ව ඇත්තේ 2018 වසරේ ගොඩගේ ප්‍රකාශනයක් ලෙසය. කර්තෘ සංග්‍රහයට කෙටි පෙරවදනක් ලියමින් තම ගමන ගැන ආවර්ජනය කරන්නේ, එදා මෙදා තුර තමන් සහිත්‍ය ට ඇති කැමැත්ත, එය හැදෑරීම සහ තම නිර්මාණ ගමන ගැන ය. මේ කෘතිය ලියැවී ඇත්තේ කර්තෘ සරසවි සිසුවෙකුව සිටිද්දී ය. ඔහු ගේ ගම් පළාතත්, ඒ යුගය හා බැඳි දේශපාලනයත් මේ කෙටි කතා සංග්‍රහයෙන් මැනවින් නිරූපනය වෙයි. සමස්තයක් ලෙස ගතහොත් මෙය වඩාත් නෑ කම් කියන්නේ "අටවක පුත්තු" ලියූ අමරකීර්ති සමඟ යයි සිතමි - එහෙත් මේ කෘති දෙක අතර පරතරය ද අවුරුදු 15 කි. ඒ අතර කාලය ලේඛකයා තම උසස් අධ්‍යාපනය සඳහා අමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ද කලක් ගත කොට ඇත. ඒ හැදෑරීම් ද මේ කෘති දෙක අතර පරතරය මීට වැඩි කල යුතු යැයි සිතෙන මුත්, දැන් දැන් ලේඛකයාගේ වෙසෙස් ලක්ෂණයක් බඳු තම දේශපාලන දර්ශනයේ සියුම් නිරීක්ෂණ තම නිර්මාණ තුලට එක්කාසු කිරීම මේ නිර්මාණයන් හි නොමැත. මෙහි දේශපාලනය ඇත - එම යුගයේ ලියැවුණු නිර්මාණ වල දේශපාලනයක් නොවිණි නම්, එයම ගැටළුවකි - එහෙත් එහි ජාතීන් අතර සබඳතාව ගැන පතුලට කිමිදී බලන සමාජ විද්‍යාත්මක දේශපාලනය, නැතහොත් ලිංගිකත්වය

වෙත වඩා ලිබරල් දෑසකින් බැලීමේ දෘෂ්ඨිය  තවම නැත. වෙසෙසින් නව කවි සලකුණ කියවීමෙන් අනතුරුව මට ඒත්තු ගියේ අමරකීර්ති ගේ විෂයීක කෘතියක් හරහා ඔහු ට කීමට ඇති දේශපාලන, සමාජ විද්‍යාත්මක කාරණාව වඩා පරිපූර්ණව පමණක් නොව, විකෘති වීමකින් තොරව ද කියවෙන බවකි.

මෙහි එන්නේ අප ගම් වල, වැව් ගම්මාන වල, කොලනි වල වෙසෙසින් නිර්ධන පාංතිකයින් මුහුණ දෙන අභියෝග අලලා නිමැවූ නිර්මාණ ය. බාල වයසින් ම විවාපත් වූ පමණක් නොව, තම එදා වේල සරි කරගැනීමේ අභියෝගයට මුහුණ දෙන අළුත කූදු වූ යුවලක ගේ "බත ඉදෙන පමාව ට" පවතින ආරවුලක් එක් කෙටිකතාවක ට නිමිත්තකි ( කොලනි කැදැල්ල ). ගොවියන්ගේ රී රී මාංසේ පමණක් නොව ඔවුන්ගේ කැදලි තුල සල්ලාල කම් කරනා ගම් වල මුදලාලි ලා සහ ඊට ඉලක්ක වන අහිංසකයින් තවත් නිමිත්තකි (ඉපනැල්ල ). තම පුතුන්  විනාශ කල පොලිස් ලොක්කෙකුගෙන් පලි ගැනීමට තැත් කරන මිනීමරු පියෙකුගේ උභතෝකෝටිකය තවත් කෙටිකතාවකට මුල පුරයි ( සඳ ඉකිබිඳින යාමයේ ). පෙර කී උසස් පෙළට නිර්දේශ වූ කෙටි කතාව වූ, අප වෙනස් වන ගම් වල පොල් ගස් අඩු වීමත්, පොල් ගස් නැගීමේ උවමනාව අඩු වීම මගින් අයෙකුගේ බඩත පහර වැදීමත් නිරූපනය කරන කෙටි කතාවයි, හැත්තෑ ලක්ෂයෙන් එකෙක්. පවතින ක්‍රමය අසාධාරනය ට එරෙහි ව සංවේදි මිනිසෙකු ට නෑසු කනින් සිටිය නොහැකි බව හඬගා කියන පිය පුතු ඉරණම මතු කරන කෙටි කතාවය, පොත ට නම් දුන්, රළ. කුමන අඩුපාඩු මධ්‍යයේ වුව අප ගම් වල සමහර කතුන් පති භක්තිය අන් සියල්ල ට වඩා උසස් ලෙස සලකන බව පෙන්වන කෙටිකතාවයි, බුල්ඩෝසර්.

මේ හැම කෙටි කතාවේ ම පාහේ නිර්දන පංතිය බැට කන බව හඬ ගා කීමකි සමස්තයක් ලෙස අපි දකිනුයේ. ඊට තරමක් වෙනස් කෙටි කතාවකි, බුල්ඩෝසර්. එහි එන ප්‍රේමාවති ට අන් පුරුෂ ඇසුරක අවශ්‍යතාවක් පැන නොනගින බවක් අඟවා, අනතුරුව තම පති භක්තිය ගැන කියා පාන අයුරු අපූරුය.  මට මෙහි එන වඩාත් සිත්ගත් කෙටි කතාව එය විය යුතුය.

"ම්හ් - මොන මඟුලක්ද මංදා මේ ළමයත් ඇහැරෙනව. මේ දෙගොඩ හරියෙ මොන නාඩගම් නටනවද මංද අර පිට මනුස්සයට ඇහුනොත් වස ලැජ්ජාව."
"නෑ අක්කේ - පිට මනුස්සයා තමයි" ඔහු කෙඳුරුවේය.
...
"හප්පෝ අනේ රත්තරං මල්ලියෙ. මෙන්න වැන්දා එලියට යමං මල්ලිය. මං නරක ගෑනියෙක් නෙමේ. අනේ දෙය්හාමුදුරුවනෙ අනෙ යමං මල්ලියෙ."
( 94 පිටුව )

මා සිතනුයේ, මේ කෙටි කතා සංග්‍රහය කියවිය යුත්තේ, එය ලියැවූ යුගය, එය ලියවන යුගයේ දි කතුවරයා ගේ අත්දැකීම් ආදිය ගැන විමසමින් බවයි. අද මෙවන් සංග්‍රහයක් නිකුත් වුවහොත්, එය තරවත් සාම්ප්‍රදායික ගං කතා රැගත් කෙටි කත පොතක් වනු ඇත. එහෙත් ජවිපෙ කැරැල්ලෙන් පසුව අප ගම් නැවත අළු පිස දමා නැගිටන යුගය ක, සරසවි සිසුවෙකු ලෙස මෙහි ඇතුලත් කොට ඇති නිර්මාණ වල අව්‍යාජත්වය වඩා මතු වන්නේ, ඒවාහි ඇති සුළු අඩුපාඩු වසාලමිනි.

Judas - Amos Oz

( Translated from the Hebrew by Nicholas de Lange )
(Finalist - Man Booker International Award 2017 )

I think I came across the word "Traitor" for the first time, while I was reading Enid Blyton's "The Rat-a-Tat mystery", as a kid. I didn't know the meaning of the term and referred my father's dictionary to look it up. Since then I've come across the term many more times than I would've cared for - especially its Sinhala equivalent. While I don't pretend to be so broad minded as to dismiss the term to be  of an absurd meaning, I do concede that its  application is valid only within a context, and hence relative. We are but mostly small men at most times, and in such a world as we live in,  a man could be labelled a traitor or a tag of treason could be removed, posthumously. This book is about two traitors, so called. A exposition into the historical character of Judas Iscariot, who is said to have betrayed Jesus Christ, and the fictitious Shealtiel Abravanel, whose idea of Zionism didn't include waging a war for a separate nation for the Jews. It is safe to believe that this book is one that is close to the author's heart, as he himself has been labelled thus, due to his stance on the security and political concerns of his nation

So how does the book flow?
Enter, Shmuel, University drop out, dumped by his girl friend, asthmatic and alone in his world for all practical purposes, who finds himself the ideal job for a period of semi-hibernation, as he tries to reevaluate his life. Meet Atalia, attractive widow of 40 something, Shealtiel's daughter in law, from his late son's marriage - mysterious and  scornful of Shmuel - at times, at least. Shmuel's job is to be a companion to talk to Gershom Wald, Atalia's father in law. Put these people in one house, close the doors, maybe the windows too and  keep all visitors out. Once in the house, we have several tangents of conversation on the Jew's attitude towards Jesus Christ, the split opinions about nationhood between Gershom, and Shmuel with his socialist leanings, Shmuel's infatuation on Atalia which she mostly scorns, and the private worlds of these three people, to which a few windows are opened, once in a while.

.

While the main theme focuses on the possibility that if there was no Judas, there wouldn't have been Christianity and his devotion may have made him the first and possibly only true Christian, it also conceded that he has earned the wrath of millions,  since history has judged him harshly. This position is explored at depth - either through conversations between Wald and Shmuel, or a few peeps into Shmuel's former masters' thesis subject - how to Jews considered Jesus Christ.

“How ironic it is, Shmuel wrote in his notebook, that the first and last Christian, the only Christian who did not abandon Jesus for a moment and did not deny him ... the only one whose heart was truly broken by Jesus’s death, is the one who has been considered, by hundreds of millions of people on five continents and over thousands of years, the archetypal, the most heinous and most despicable, Jew. As the incarnation of treachery, the incarnation of Judaism, the incarnation of the connection between Judaism and betrayal.”

In parallel Amos presents the views of Shealtiel's, through the words of Wald, and his daughter, about how Zionism could've been possible without  nationalism, which has started a war - a war that he never wanted but which made his daughter a widow, and stopped what might have been  a  promising career as a professor in Mathematics, for his son in law.

"He was firm in his view that Zionism could not be achieved through confrontation with Arabs, whereas I had understood by the end of the forties that it could not be achieved without some such confrontation."

These conversations make for a read that makes one evaluate one's own beliefs. The arguments that he presents for and against Israel, are so naturally etched into the fabric of the novel, that it doesn't come out convoluted. For  three months or so,Shmuel lives in a kind of a self willed prison, by some  people who have paid dearly for the beliefs that they held, or against the beliefs they held, since the times that they lived in gave them hard choices - maybe, no choices. Shmuel, himself at a juncture in life, undecided, lost, yearns, loves, loses, but gets a chance for a fresh start at the end of the period of hibernation. And the way that Amos Oz, has made the reader an invisible resident of that gloomy house with its  wall of willows, the residents living out the rest of their lives, for what else are they to do. It is as near a modern masterpiece as it gets, and I have no hesitation in stacking this with two other great novels I read very recently - Michael Ondaatje's Warlight, and Lincoln in the Bardo, by George Saunders.

 Amos lost out to David Grossman, in 2018 as the latter won the Booker International award. I rate "Judas", above "The Horse...", for the overall completion and the width of the novel of the former, against one man's admission of defeat, however bitterly the author had manage to  capture it all in ( as presented in the latter.)