Sing Backwards and Weep: A Memoir - Mark Lanegan

I drink so much sour whiskey I can’t hardly see
And everywhere I’ve been
There’s a well that howls my name
From the one tiny sting
To that vacant fame
Oh the deafening roar
Remember that’s called a one way street
And you can’t get
Can’t get it down without crying
   (from "One Way Street")  

 “heroin erased the myriad collection of endless worries that had kept me awake all night most of my life. It had freed me from feeling anything: loss, heartbreak, regret, grief, resentment, as well as the burning hatred and disgust I felt not only for myself but also for other people I thought had wronged me, real or imagined. When dope enveloped me in its golden glow, all that melted away like springtime snow. The world became black and white, boiled down to just getting enough drugs each day to keep the dogs of withdrawals off my heels. I felt as though heroin had saved me from a life of misery, and I was prepared to go to any lengths to make sure I would always have it. Heroin was my number one, and anything else—everything else—was such a far-distant second place as to be virtually unseen on the radar screen of my life’s importance.”

Spotify makes a report of the artistes that one has listened to most at the end of each year. David Bowie  got the top slot in 2025 (and maybe in 2024 too). But I know without a doubt who has the top slot for 2026 - it is clearly Mark Lanegan. I've been listening to his solo work extensively this year ( along with his collaborations with other musicians and bands). It made sense for me to read his memoir, given how mesmerizing and dark most of his songs were. Plus, if one had seen his live performance of "song for the dead", as he stands at a side, nonchalant almost, but makes a delivery with his characteristic scratchy supple style, that makes the performance a life time memory. But, to come back to the memoir, what a painful, confession it was ?  Starting from his troubled childhood, he never attempts to make a heroic version of his life. His trouble with addiction, humiliation, crime, and survival is all what we come across in these pages.

“I walked by Harbourview hospital
I heard the Agnus Dei
Oh, sister of mercy
I've been gone too long to say
And all around this place
I was a sad disgrace”
     (From "Harbourview hospital")

He chooses punk rock as a route from his home, an abusive mother, and a red neck town. A good example of the anger that was always in him is the way he reacts to the conflict over "The Winding Sheet" cover, leaving him alienated from the label, after his solo album. A close associate of Layne Staley, they have a life long connection through their addiction. Lanegan is possibly at the end of his suffering life towards the turn of the century, when Hole's Courtney Love saves him, paying for his rehabilitation, and gets him back to normal life. What hurts is that although Lanegan recovers thankfully, and goes on to make some great music post 2002, Layne couldn't be saved, and the book ends with the news of Layne death. The last paragraph of the book is:

"It was a call I had expected for years but it destroyed me nonetheless. His (Layne's) loss left a void I've felt every day since. I expect I always will."

Previously, upon meeting Layne, Lanegan describes Layne as,

“Before Layne, I saw everything in strict black and white. He was every beautiful shade of color on the wheel, as well as many that had never been seen before.”

I still recall hearing of Layne's passing in the mirror magazine section of The Sunday Times, in those pre-internet days. I had heard that Layne was struggling, for it became news round about the time their unplugged album came out, but then to know the details of his grueling struggle was truly painful. I now know that Lanegan had an equally or possibly an even bigger struggle. But at the nick of time, he had some chance to save himself. Why or why, couldn't someome save Layne in that fashion ? Mike Starr, supposedly, the last to see Layne alive, spent his last few years in regret over this, I've heard. 

Lanegan details his challenges, how he was nearly broke most of the time, and how he lived his life  to feed his addiction, and he had no other objective.  How he struggles with humiliation in Europe with withdrawal, begging literally for him to get fixed is indeed a harrowing read.

Lanegan has worked with and associated with renowned artistes such as Kurt Cobain - who Lanegan may have missed in the search for latter just before his suicide - and Noel Gallagher - of whom he has no good account.

The memoir is a must read for any fan of rock music, any 90s rock grunge music fan in particular. It is not an easy read on account of his honesty and bleakness. But it is indeed rewarding for realistic portrayal of the difficult life that these musicians have lived in - and why we feel the pain and hurt in their voices and recognize it for its honestly, and connect it with our accounts, although our lot maybe much better ( or worse as the case maybe ). I am yet to hear a true rock fan confess that these depressing songs, and accounts of these artistes, making them depressed in their own lives. For some reason, it has always made them rise up from any difficult situations that they themselves maybe undergoing in their own lives. Maybe it is the realization that their own troubles are much more manageable compared to what their musical heroes had to endure.

Rating: *****
Photo Credits - The Internet / Reddit (MK.Graves)

 

 

Teardrop Nation - Sarah Kabir

Watched the four part documentary "Teardrop Nation" by Sarah Kabir. Having been pressed by a good friend of mine not miss it, I took the advice and watched all four episodes over a fortnight. It is needed to be said that pre-2009, I had taken a great interest in the events which led to our civil war, and as such had occasion to read somewhat extensively on the areas which are captured here under "The Seeds We Sow". While what has been captured here is incontestable, in hindsight how both segments of the racial divide interpreted these events can never be agreed upon. For example, "The Broken Palmyra" distinguishes between discriminatory admissions and affirmative action for the disadvantaged in University admissions, observing that “Many Tamils would have agreed to the modification of the principle of pure merit by means of non-racial criteria to help the underprivileged", as the racial quota has left a bad taste in their mouths. On the other side of the racial divide the Sinhalese would continue to harp on the advantage the Tamils had received at the hands of the British, especially in terms of education. Yet, the British had previously rejected the ask for a 50-50 demand by the G.G. Ponnambalam with the central objection being that giving roughly one-third of the population half the seats would distort representative government by disproportionately weighting minority votes. The commission’s position is reported as refusing to create an “artificial majority out of a minority.” So in essence the seeds that were sowed were those of mistrust, and it continued to grow.*

Part two, is closer to home as the 1983 riots are lived in experiences for us, albeit as a kid of eight years.  While this episode details such pivotal incidents such as the Vadukkodai resolution, the 1977 anti-Tamil riots, the burning of the Jaffna library, as well as mentioning the many bomb blasts that the LTTE were responsible for., 1983 pogroms is treated with the gravity it deserves.  Interviews were carried out by many former politicians, and political commentators. However the single interview that was such a disappointment, and gave rise to a feeling of anger in me, was that of Ranil Wickramasinghe, former president, for his impertinence and the remorselessness in which he recounted the events of 1983. Two other interviews that caught my attention was that of Victor Ivan, and Ferial Ashraff, widow of politician M.H.M. Ashraff. Ivan went on record to say that if the JVP had captured power in 1971, they would've found themselves wanting in how to manage the affairs of the state. It brought upon a smile to me, given how they are managing the affairs of the state 55 years later too, now that they are finally in power. Ferial Ashraff clearly says that her husband believed in Eelam, and is supposed to have said he stood for Eelam, even if then TULF leader Amirthalingam gave up on it. Although I have heard that being mentioned in various news paper articles by third parties in the 90s, it being mentioned by his wife, proved the conviction that was in Ashraff.

Part Three starts round about the time of CBK's second tenure as president. CBK in particular is presented in better light compared to other leaders, citing that her efforts at peace were largely genuine compared to others. So much so, it is at this point, especially during the short stint when Ranil Wickramasinghe was the prime minister that LTTE first experienced a split, with the break away of the Karuna fraction. Karuna  is given much focus, where his views are expressed, and he claims that while he wanted a political settlement of sorts,  Prabhakaran was never comfortable with this. The fact there were efforts at a negotiated settlement through talks, and Karuna supposedly was influenced by it is on record here.

War in paradise, part IV, covers the third and fourth Eelam wars, to the ending of hostilities in 2009. War in Paradise is less a story about victory than a warning about possible repetition. Its most haunting argument is that Sri Lanka defeated an enemy but did not dismantle the thinking of 'othering' that had made the opponent have a cause in the first place. Given that these are comparatively recent events which are still etched in my mind, where I too celebrated the ending of terrorism that I've known from my childhood, where parents of childhood friends, and my relations lost their lives, I will dwell more on the post-2009 disappointments, which trouble me to date. The series ends not simply with the military defeat of the LTTE in 2009, but with the uncomfortable question of whether Sri Lanka learned anything from the war. The documentary’s wider stated purpose is to encourage reflection on the past so violence is not repeated.  Instead of building a shared Sri Lankan identity, the country continued to organize political belonging around ethnicity, religion, and suspicion of the “other.” As I write this there is a big opposition for the newly proposed PSTA bill tabled in the parliament, as an alternative for the PTA act, which this government has vouched to repeal. Teardrop Nation ends in 2009, but its relevance extends into the present. The promised repeal of the PTA was meant to signal that Sri Lanka had learned the cost of governing through fear. Yet the proposed PSTA suggests that the state may be replacing an old system of suppression with a new one. If the war taught Sri Lanka anything, it should have been that security cannot be built by criminalizing difference, silencing dissent, or treating particular communities as permanently suspect. On the other hand certain religious sections that fueled discontent among the ethnicities still continue to spread discord among the public. So what exactly have we learned and what hope do we have ?

 

 

*Personally I have often wondered if an N.M. Perera and  early LSSP were able to establish the first government, against whatever odds they had, whether we'd be in a different place today. Their programme opposed inequalities based on race, caste, creed and sex. It advocated using both Sinhala and Tamil in courts, police stations and, progressively, government departments. Its political programme also emphasised workers’ protections and social welfare.

මගහැරුණු දූපත් - ප්‍රභාත් ජයසිංහ

ප්‍රභාත් ජයසිංහගේ කෙටිකතා සංග්‍රහයන් මා කියවීම අත නොඅරින තරම්. "වයඹ දිග වැසියෙකුගේ දින සිටහන්" වලින් පටන් ගත් ඔහුගේ කෙටිකතා එකතුන් අතරෛන්, මෑතක ම ප්‍රකාශ වූ "නාලිනිවත" න් මෙහා සියළුම සංග්‍රහයන් පාහේ දක්වා මා කියවීමට උත්සුක වූයේ, ඔහුගේ සාහිත්‍ය නිර්මාණකරණයේ එක් සංග්‍රහයෙන් තවත් සංග්‍රහයට දැකිය හැකි නිර්මාණකරණයේ නිපුණත්වයේ වර්ධනය හේතුවෙනි. "රස පොළොව" මෙතෙක් කිය වූ ඔහු ගේ සර්ථකම සංග්‍රහය වූව ද, මගහැරුණු දූපත් දෙවෙනි වන්නේ ඊට පමණක්ම යැයි මට හැඟේ.

මෙම සංග්‍රහයේ එන කෙටිකතා වෙත යොමු වෙමු;


පාලම උඩ සහ පාලම යට: අයෙකුට ජීවත් වීමට බලාපොරොත්තුවක් අවශ්‍ය වේ. බලාපොරොත්තු විරහිත වූවෝ පවා නොදැනීම තම වටපිටාවෙන් අරමුණක් ඉදිකරගනිත්. මිනිස් ස්වභාවය ම මෙයයි. මෙහි එන පොලිස් නිලධාරියා තමන් හා නොවෙසෙන ස්ත්‍රියක් ගැන සැමදා සිහින මවන්නෙකි. ඔහු ක්‍රමක්‍රමයෙන්, තමන් ඔහු ට ආරක්ෂක සේවයේ යෙදීමට නියම කරන ලද  පාලමෙන් පැන සිවිදිවි නසාගන්නට උත්සාහ දරන්නන් බේරාගැනීම නිසාම ප්‍රසිද්ධියක් තනා ගනී. කෙටිකලකින් ම එය ඔහු ජීවත් කරවන තනි අපේක්ෂාව කරවයි. මෙතැන්දී ය කෙටිකතාවේ අන් දිශානතියක් මා දකිනුයේ. මේ වන විට පාලම උඩින් විනෝද ගමන්  යන පාසල් දරුවන් ට  දිවි තොරකරගන්නන් බේරාගන්නා විරුවා බැලිම විශේෂ සිද්ධියක් වී ඇත. මෙයම අනෙක් ආනතයකින් සැලකුවහොත් දිවි තොර කරගැනීමට දැඩි සිත් ඇත්තන් ට එම පාලම තව දුරටත් විකල්පයක් නොවේ. එනම් සිය දිවි නසාගන්නන්ට එම පාලමේ උපයෝගිතාව ශුණ්‍යට ම ගොස් ඇත.

පිලිස්සුම් තුවාල: සමහර පිලිස්සුම් මතුපිටය, ඒවා දැක්මට අප්‍රසන්නය එහෙත් කල් ගත හෝ සුව විය හැක. එහෙත් සිත් තැවුලෙන් ඇතිවෙන "පිලිස්සුම් තුවාල" පිටට නොපෙනුනනට  සුව නොවේ. එම පිලිස්සුම් තුවාල සමඟ වින්දිතයා සැම දා විඳවිය යුත්තේ, එම තුවාල කාරකයා විනය ගරුක, තිතට වැඩ, එහෙත් සිතේ තෙතමනයක් නැත්තෙන් විය හැක්කෙක් නිසාය. මෙහි එන මනූ යන ඇය දීර්ඝ කාලීනව මානසික පීඩනයකට ලක් වූ අයෙක් බවත්, ඊට වඩා ශාරීරික තුවාල ලැබුවද සාවිත්‍රී ආදරය ලබන්නියක් බවත් පැහැදිලිය. ගැඹුරු කියවීමක් ඇති දෙවෙනි කෙටිකතාව ය.

මචං: මේ වන විට මේ කෙටිකතා සංග්‍රහය කෙටිකතාවෙන් කෙටිකතාවට වඩා රසවත් වන්නේදයි සිතේ. අහඹු ලෙස පැරණි විශ්ව විද්‍යාල සගයින් දෙදෙනෙකු හමුවේ. පෙර දින පෙම්වතුන් නොවූවත් පෙම්වතුන් අතර පවා නැති මිතුදමක් තිබූ දෙදෙනෙකි. දෙදෙනා ම තම විවාහ තුල තමන්ගේ පාර්ශවයෙන් යම් අඩුපාඩු ඇත්තෝ වෙත්. අලුත් වාතාවරණයේ, අලුත් අභියෝග හමුවේ පෙර නොදැලූ පෙමකට ඉඩක් තිබේද ?  කෙටිකතාව සමස්ත ලෙස බලාපොරොත්තුවේ කතාවක්  නොවුනද, ලේඛකයා පෙර සිද්ධීන් ගලපා, සසඳා ලියා ඇති අපූරුව කෙනෙකුට තම යොවුන් වියේ සාංකාව හා බැඳි අලංකාරයක් ගෙන ඒම නිසා ම, අභියෝග ජයගනිමින් බලාපොරොත්තුවේ පුළිඟුවක් ඉතිරි කර හමාර කරන්නේ ද යන කුකුස පාඨක සිතේ ඉතුරු කරයි.

දකුණු පියයුර: විටෙක මිනිස් ලෝකේ සිදුවන අපරාධ වලට විසඳුම් මිනිස් ශක්තිය අභිබවා ඇති දෙවියන් ට ද, සත්‍ය වශයෙන් විසඳිමේ උවමනාව තිබුනද  උන් වහන්සේලා ද අසරණ කරන බවකි මෙම කෙටිකතාවෙන් ඉතා බුහුටි ලෙස කියා පාන්නේ. අප දන්නා සමහර සිද්ධියක් මතකයට නැගීමේ හැකියාවක් ඇති මෙම කෙටිකතාව, අප ට නොකියා කියන්නේ පෞද්ගලිකව බුදුබව පතනවාට වඩා බැරෑරුම් අසාධාරණ වලින් පෙළෙන ලොවක අප ජීවත් වන බවකි. මෙම සංග්‍රහයේ එන පළමු දේශපාලන නැමියාවක් ඇති කෙටිකතාව වන මෙය, අත්‍යවශ්‍ය ලෙසම  සුදුසු වියුක්තභාවයකින් පෝෂණය වී ඇත. 

සිසිලාග්නි: කපිල නම් දක්ෂ, කීර්තිමත් නැටුම් ශිල්පියෙකි. ඔහුගේ යථා ස්වරූපය සාමාන්‍ය ජීවිතයේද ? නැත්නම් නැටුම ඔහුට ඊට අවස්ථාව ලබා දී ඇත් ද ? කුඩාවෙකු සිට ම තමන් ගේ උපන් ලක්ෂණ, අංගෝපාංග චලනය, හේතුවෙන්, පිරිමියෙක් නම් මෙසේය - ගැහැනියෙක් නම් මෙසේය, කියා අප මනස් තුල ඉරක් ගසා වෙන් කර ඇති චරිත ලක්ෂණ හේතුවෙන් බොහෝ ලෙස සිත් තැවුලට පාත්‍ර වූ අප නැට්ටුවා, නැටීම ප්‍රගුණ කිරීමෙන් පසු, නැටුම තුල දී මේ බෙදීමේ සීමාව ඉක්මවා යයි. ඒ ඔහු තම ශිල්පය තුල එතරම් ම දක්ෂයෙකු ව, තම ගුරුන් පුරුදු පුහුණු කරා වූ සීමාවන් ද ඉක්මවා යාම නිසාය. දැන් ඔහු නැටුම තුල ඔහුගේ යථාව පෙන්නුම් කරයි- ලොව මවිත වෙයි, කිත්ගොස ඔහු සතුය. එහෙත් ලෝකය නැටුමෙන් පරිබාහිරව ඔහුගේ යථා තත්ත්වය පිළිගැනීමට මැලිය. කෙටිකතාව ඇදී යන්නේ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකට ඔහු සපයන නිළ පිලිතුරු, සහ ඔහු ඔහුගේ හදවත සමඟ කෙරෙන සැබෑ හෙළිදරවු කිරීම අතර දෝළනයක් වශයෙනි. 

පතුලක් නැති ළිඳ: මෙම කෙටිකතාවේ පරිසරය, එහි ඇති ළිඳ, සහ එහි ඇති දේශපාලන තත්ත්වය මතකයට නගන්නේ ලංකාවේ ම උතුරුකරයයි - නමුත් එහි එලෙස ඍජු සඳහනක් නැත. අපට හමු වන් ඇලෙක් නම්, මුලින් කුඩා දරුවා, සහ පසුව යෞවනයා ට ජීවිතයේ බොහෝ දේ අහිමි වී ඇත. ඉතා සියුම් ලෙස රටක දේශපාලනය විසින් එක් එක් පුද්ගලයාට කෙරෙන බලපෑම ගැන බොහෝ ගැඹුරු විචාරයක් පෙන්නුම් කරනා සාර්ථක කෙටිකතාවකි. කෙටිකතාව අවසානය වන විට, ඇලෙක් කුඩා කල සිට ජීවත් වූ විශ්වාසයක් ඔහුට අහිමි වී ඇත. ඔහු ගේ උදහස වචනයෙන් විස්තර නොවුනද, කාත් එක්කදැයි නොකියවුනිද, එහි සාධාරණත්වය ගැන සැකයක් නැත.

එක්කෝ මමම කියන්නං: සම්බන්ධතා ගැන ගැඹුරු කියවීමක් සහිත කෙටිකතාවකි. ඒවා හි සම්මත-අසම්මත බවෙහි ඇති කඩ ඉර, සම්බන්ධතාවක හරි දේ- වැරදි දේ එම සම්බන්ධතාව තුල සිටිනා දෙදෙනා විනා අයට තේරුම් ගැනීමට නොහැකි බව, ආදී ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරමින්, විවෘත ලෙස අවසන් කෙරෙනා කෙටිකතාවකි.

මෙහි එන අවසන් කෙටිකතාව වන ඓතිහාසික නවකතාවක පරිච්ඡේද කිහිපයක් තුලින් බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යවාදී යටත්විජිතකරණයේ අඳුරු සහ කටුක යථාර්ථයත්,  ඕස්ත්‍රේලියාවේ මුල් පදිංචිකරුවන්ගේ (Aborigines) ජීවිත බිඳවැටීම සහ බන්ධනාගාර ජනපදයක (Penal Colony) මිනිස් අරගල ඔස්සේ ඔවුන්ගේ  ජීවිත වලට වෙන බලපෑමත් කියාපායි. මේ මුල් පදිංචිකරුවන් සහ බ්‍රිතාන්‍යයෙන් පිටුවහල් කරන්නන්/සිරකරුවන් අතර ඇතිවන සම්බන්ධතාවලින්  බිහිවන දරුවන්  පවුලෙන් වෙන්කර පැහැර ගැනීම් වලට ලක්වේ (කලවම් පරම්පරාවක් බිහිවීම වළකාලීමට සහ ඔවුන් සම අයිතිවාසිකම් ඉල්ලීම වළකනු පිණිස). පවුලෙන් වෙන්කරන ලද ඔවුන්ට අතිශය අමානුෂික ලෙස සලකන අතර, අතිශයින්ම දරුණු ඉරණමකට ගොදුරුව, නොසලකා හැරීම් සහ ලිංගික අඩම්තේට්ටම්වලට මුහුණ පෑමට සිදුවේ. මොවුන් අතරින් සාතිශය බහුතරයක් මරණය වැලඳ ගනී. ජීවිත බේරාගන්නා ස්වල්පයක් දෙනා සිය පවුල්වලට අමතකව ගිය, හුදකලා බිඳුණු මිනිසුන් (stolen generation) ලෙස ජීවිත ගත කරයි. මේ අතරින් ඉතිරිවන ස්වල්පයක් පිරිසෙන්, පරම්පරා ගණනාවකට පසු බිහිවන, මඩේ හි පිපුණු නෙළුම් මල් මෙන් අතරින්  පතර නැගී බැබලෙන, වඩා යහපත් ජීවන තත්ත්වයන් තම හැකියාවන් දක්ෂතාවයන් නිසා උරුම කරගන්නා කිහිපදෙනා පවා, අනපේක්ෂිත අවස්ථාවල, ගොනු පස එන ගැල මෙන් අතීත පරම්පරා උරුමය නිසා අතිශය බරපතළ මානසික පීඩාවන්ට සහ අපහසුතාවයන්ට ලක්වේ. පරම්පරා ඉතිහාසය ඔවුන් ලුහුබඳින අතර, නොදන්නා අතීත අමිහිරි මතකයන් පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට සදාකාලික සුව  නොවනා තුවාල මෙන් වරින්වර වේදනාවන් ඇති කරමින් ඔවුන්ගේ ජීවිත හා බැඳී පවතී.

නුදුරු දිනෙක නාලිනිවත ත්, මෙතෙක් මට කියවීමට මග ඇරුණු දේව කන්‍යා ත් කියවීමට බලාපොරොත්තු වෙමි. සමහර විටෙක, කතෘ ගේ මුල් කාලීන කෙටි කතා සංහ්‍රයක් වන දේව කන්‍යාත්, මෑතකම ප්‍රකාශ වූ නාලීනිවතත් එක ළඟ කියවීමෙන් කතුවරයා කෙටිකතාරුවෙකු ලෙස ලබා ඇති වර්ධනය නැවත පසක් කර ගැනීමට එය උපකාරී වනු ඇත.

ශ්‍රේණිය: ****1/2

 

 

 

Intermezzo - Sally Rooney

This is the second book of the author I've read, and this time thanks to an audio book. I looked up the word, Intermezzo, and it is used to refer to a light entertainment between two acts of a musical work. This comparison could be thought of to match the circumstances the transient stages that almost all of the characters are facing in this novel - but primarily the two main characters - Peter and Ivan.

The second attractive thing about this book is its compassionate view on unconventional relationships. Human relations have their own way of finding meaning between two people - or more, as the case here, and to pass judgement on such relationships based on conventionality alone is proving to be a petty stance once one realises that empathy is such a necessary virtue for a happy world.

If one considers the writing style, Sally continues her short sentence style, which give off a narration style of crisp, point form type descriptions. This style possible opens up her a style in which more can be said in a concise way, without spending too much space on longer constructed sentences. 

“Well, if that's suffering, he thinks, let me suffer. Yes. To love whoever I have left. And if ever I lose someone, let me descend into a futile and prolonged rage, yes, despair, wanting to break things, furniture, appliances, wanting to get into fights, to scream, to walk in front of a bus, yes. Let me suffer, please. To love just these few people, to know myself capable of that, I would suffer every day of my life.”

These sharp short sentences give a deeper presentation of the characters' mindset as if to keep the pace of the thoughts flowing into one's brain, in a manner that is closer to a stream of consciousness. 

In summary I think I probably enjoyed Intermezzo more so than Normal People. Although another of the author's books is not lined for immediate reading, when an opportune slot comes my way, I will not hesitate to take up one of her books in the future too.

Rating: ****

අනේ අපි දා... - මහින්ද රත්නායක

මීට කලින් 2021 ප්‍රකාශ වූ 'වැසිකිලි සෝදන්නා ගේ දුව වීම නිසා' කෙටි කතා සංහ්‍රගය කියවීමි. මට ඒ සංග්‍රහය ගැනත් එතරම් ප්‍රසාදයක් ඇති නොවුනද, 2023 වසරේ රජත පුස්තක සම්මානය දිනා ගත් හෙයින්, සිංහල කෙටිකතාවෙහි රසිකයෙකු ලෙස මෙය අත් හැර යාමට සිත් නොදුනි.

මල්සර මල්සාලාවේ මල්සරා: පෙර කී කෙටිකතා සංග්‍රහය කියවීමේ දී ද මට හැඟුණු දෙයක් නම් කතුවරයා තම නිර්මාණයේ සමාජ අරමුණ දෙස හැල්මේ දිව යද්දි විටෙක සමහර දෙබස්, පාත්‍ර වර්ගයාගේ අදහස් ආදිය ගිලිහෙනා බවක් පාඨකයාට දැනීමය. ඒ කාරණාවෙන් එපිටින් කෙටිකතාව සැලකුවහොත් මිතුරන් දෙදෙනෙකු (ඉන් අයෙකු මිය ගොසිනි) අතර දෙබසක් ලෙසත්, ජීවත් ව සිටින්නා ඇත්තට ම ජීවත් ව සිටින්නේ ද යන්න ගැන පැණයක් නැගෙන ලෙසද රචිත කෙටිකතාවකි. මගේ අවංක අදහස නම් මෙම අදහස මීට වඩා මුවහත් ව සහ බුහුටිව කෙටිකතාවට නැගෙන්න ට ඉඩ තිබූ බවකි . කතුවරයා ගේ තරමක හදිසියක් ඡායාවක් රචනය තුලින් පාඨකයාට ගම්‍ය වන්නේදැයි කුකුසක් නැගේ.

මෙම සංග්‍රහය මුල - එනම් පෙරවදනක් ලෙස - 'කතුවරයා ගැන-ඔහුගේ නිර්මාණ ගැන' නමින් 'ලේඛකයාගෙ පාඨකයෙකු' මගින් ලියූ හැඳින්වීමක් අපට හමු වේ. පසුව "ලේඛකයාට පඨිතයක්.." ලෙස එම පාඨකයා චරිතයක් කර ගත් කෙටිකතාවක් අපට හමු වේ. ආකෘතික හරඹයක් ලෙස එහි යම් නැවුම් බව තිබිය හැකි මුත්, මේ කෙටිකතාව ගැන මට ඇති වූයේ සාහිත්‍යයෙන් එහා ගිය නොපහන් හැඟීමකි - එය පෞද්ගලික අදහසක් බව නොකියා බැරිය. මේ වන විට ලේඛකයාගේ කෙටිකතා සංග්‍රහයන් එකහමාරක්වත් කියවා නැති මා හට, මේ ලේඛකයාගේ කෙටිකතා කියෙව්වා දැන් ඇතිදෝයි නොපහන් හැඟීමක් ඇතිවිය. ( මට මතක හැටියට  පෙට්ටිකඩේ ගැහැනියගේ ගීතය, ගොපලුවත, නව පනතක් සම්මතයි යන සංග්‍රහයන් මා සතුව ඇත - ඒ එකක්වත් තවම කියවා නැත.)

මා මීට පෙර  කියවූ "වැසිකිලි සෝදන්නාගේ දුව වීම නිසා" සංග්‍රහයේත්, මෙම සංග්‍රහයේත් මා මේ ලේඛකයා විෂයෙහි දකිනා එක් ලක්ෂණයක් වේ. එනම් ඔහුගේ කෙටිකතා ගලනයේ වේගය වැඩි වීම ය. දෙබස් ද බොහෝ විට බහුල ලේඛකයාගේ මේ ලිවීමේ රටාව හේතුවෙන් විටෙක පාඨකයා කොයි දෙබස කවුරු විසින් කියන්නේ ද යන්න ගැන වැඩියෙන් විමසිලිමත් විය යුතුයි. ප්‍රකාශ වී ඇති පිළිවෙලට කියවා යාමේදී අපට හමු වන "අලුත් රාත්‍රියක් නොහොත් රත්‍රියේ පසු අඩ" මේ වන විට අපට හමු වූ වඩාත් රසවත් ම සහ සාර්ථකම කෙටිකතාවය. අප රට කාන්තාවන්ට විවාහ ජීවිතයේදී ලිංගික ජීවිතයේදී සිදු වන අසාධාරණය, අප රට පිරිමින් හිරිකිතයක් නැතුව එම වගකීමෙන් බෙරී සිටීන අයුරු විදහා දක්වන (පෙර කී අඩු පාඩු ඇතත්) සාර්ථක කෙටිකතාවකි.

මෙම ලේඛකයා වරෙක තමන්ගේ දෘෂ්ඨිකෝණය සනාත කරනු වෙනුවෙන් ම කෙටිකතා ලියන්නේය. එවැනි කෙටිකතාවක් මා කියවා ඇති ඔහුගේ අනෙක් සංග්‍රහයේදී ද හමු විය. මෙම සංග්‍රහයේ එන සිව්වන කෙටිකතාව වන "වෙස්සන්තර" වුව සැබෑ ලොව සිදු වුවද, විශ්වාසනීයත්වය වෙනුවට කෙටිකතාකරුගේ දෘෂ්ඨිකෝණය ම සනාත කරනු වස් ලියැවුන්නක් මෙනි.  පෙර කෙටිකතාව තුලින් යම් බලාපොරොත්තුවක් මා තුල ඇති කල ද, මේ කෙටිකතාව තුලින් පෙර සිටි ස්ථානය ආසන්නයටම මා නැවත පැමිණ ඇත.

මහින්ද රත්නායකගේ ලිවීම් රටාව පිළිබඳ මට ප්‍රශ්ණ ඇත.  එහෙත් ඔහු ප්‍රගතශීලි අදහස් තම කෙටිකතා ඔස්සේ ඉදිරිපත් කරන්නෙකි. නූතන පුළුල් ලෝකය හා සසඳද්දි ඒවා නැවුම් ම යැයි කිව නොහැකි වුව ද සිංහල පාඨකයාට තවම තරමක නොරිස්සුම් ය, නැත්තම් තව කලක් ඔළුවේ එහා මෙහා  දිව ගොස් එහි සත්‍ය වටහා ගත යුතු යැයි සිතමි. එවන් "සම්මුතිය"ක් පිළිබඳ කෙටි කතාවක් අපට පස්වැන්න ලෙස මෙහි අපට හමු වේ. එහි  සමස්ත අදහස මට ඉතා ආකර්ශනීයය; සත්‍යයක් ලෙස පෙනී යයි. එහෙත් මගේ උපරිම කැමැත්ත මෙම කෙටිකතාවට ලැබීමට නම් මෙය ලියා ඇති ආකාරය, මාතෘකාවේ අදහසක් හෝ එහා මෙහා නොවී වෙනස් විය යුතු බවය අපගේ අවංක අදහස. මට මෙය කළබල වැඩිය. පෙර කිවක් මෙන් මේ කළබල බව ලෙස තේරුම් ගැනීම මට සාපේක්ෂ වීමට ඉඩ ඇත.

මට මෙම ලේඛකයාගේ ලිවීම් රටාව සමඟ ඇති එක් ගැටළුවක් නම් දෙබස් වැඩි බව පෙර ද කීපවිටක් කීවෙමි. අනෙක කතුවරයාගේ මුඛ්‍ය සමාජ පණිවුඩය එළිපිට කියවෙන ආකාරයේ රචනයයි. මේ ලක්ෂණය මා ඔහුගේ "වැසිකිලි සෝදන්නාගේ දුව වීම නිසා" කෘතියේද දිටිමි. මෙහිද දකිමි. වෙසෙසින් "සොයා දියව්!" නම් වූ කෙටි කතාව අමුවෙන්ම මේ ඉහත කී ලක්ෂණ දෙකෙන් ගහණය. කෙටි කතාව ට සුළු හෝ දිරි දීමක් දෙන්නේ අන්තිමට කෙරෙන හෙළිදරව්වෙනි.

මේ කෙටිකතා සංග්‍රහය පුරාවටත්, පෙර කීවාක් මෙන් මීට කලින් කිය වූ කෙටිකතා සංග්‍රහයේ  තිබූ ලක්ෂණයක් කතුවරයා ට කිමට ඇති සහ ඔහු විශ්වාස කරනාවැයි සිතනා මතවාද, සමාජ පුරුෂාර්ථ ආදිය කියවන්නාට පාඩමක් උගන්නා ආකාරයෙන් තම කෙටිකතා වලට අන්තර්ගත කර තිබීමයි. මෙය බොහෝ කෙටිකතා වල මේ අයුරින් ම සිද්ධ වෙද්දි පාඨක ප්‍රසාදයක් ඇති නොවේ. පොතේ අවසන ට ලඟා වීමේදි අපට කියවන්න ලැබෙන "අමුත්තා" කෙටිකතාව එවැන්නකි. මේ වන විට මා මෙය කියවීමට තෝරා ගැනීමත්, ඊට ප්‍රධාන සාධකය වූ 2023 වසරේ රජත සම්මානය මෙම පොතට ලබා දුන් එහි තීරක කමිටුවටත්, ගොඩගේ සම්මානයට නිර්දේශ කල තීරක කමිටුවත් සිතෙන් දෙස් තබමිනි, කියවමින් සිටියේ. මා මට ම බැණ ගත්තේ පොතක් මග නතර කිරීම සිතා මතා කිරීමේ නොහැකියාවට ය. 

මෙම සංග්‍රහයට එහි නම දුන් කෙටිකතාවෙන් මෙම සංග්‍රහය අවසන් වේ. පසු ගිය කාලයේ අපේ රට ආර්ථික කඩා හැලීමත්, එවන් විවිධ දුෂ්කරතා හමුවේ විශ්ව විද්‍යාල ශිෂ්‍යයින් මුහුණ දුන් ගැටළුත් අලලා ලියැවී ඇති එහි කර්තෘ පණිවුඩය පැහැදිලිය - එහෙත් කෙටිකතාවක් ලෙස කතුවරයා ගේ රචනා ශෛලියේ ඇති හදිසිය පාඨකයාට දැනෙන සුළුය.

සමස්ත සංග්‍රහය ගැන සාරංශ නොකරන්නෙ ඒ කෙටිකතාව ගැන කතා කිරීමේදි, මට දැනුනු දෑ මුළු සංග්‍රහයට ම පාහෙ පොදු බැවිනි.

ශ්‍රේණිය: *1/2

ලේ සහ වතුර - අරුණ ප්‍රේමරත්න

 මේ වන විට මේ වසරේ යම් තාක් කතාබහට ලක් ව ඇති නවකතාවක් වන 'ලේ සහ වතුර' කියවීමි. පළමුව කිව යුත්තේ, කියවන්නාට තමන් මිඩංගු කල කාලයට සාධාරණ කියවීමේ තෘප්තියක් ගෙන දුන් නවකතාවක් කලකට පසුව කියවූ බවකි. එය ම කියවන්නා ආයෝජනය කරනා කාලයට ලැබෙනා ආත්ම ලාභයකි. 

 නවකතාව ගැන මගේ අදහස් සැකෙවින් මෙසේ පවසමි;

මට නම් මේ නවකතාවේ ප්‍රධානතම ලක්ෂණය, මිනිස් චරිතයන්ගේ ඇති සංකීර්ණත්වයන් හා ගුප්තභාවයන් ය. එසේ සලකද්දී තරමක් සාමාන්‍ය චරිත ලෙස මට පෙනී ගියේ අපේ කතානායක අජන්ත  (සහ යම් තරමකට ඔහුගේ විශ්ව විද්‍යාල මිතුරෙකු ව සිටි ආනන්ද) ය.  ඔවුන් තමන් ආසන්න ම අයගේ  ගැඹුර, අසංඝතභාවයන්, සහ ගුප්ත සංකීර්ණත්වයන් ඉදිරියේ යම් විදිහක පරාදවීමක්, තත්වයන් භාර ගැනීමක්, හෝ අවසන පළායාමක ට යොමු වේ. අම්මා ගේ චරිතයේ පැහැදිලි අන්ත දෙකක දෝළනය වේ. ඇය වස්තු තන්හාවක් ඇත්තියක් වුව, ඇගේ ම සාධාරණත්වයේ මිම්මක් තුල ජීවත් විය. තාත්තා ඉතා පටු කුල භේදය මුල් කර ගත් අදහස් තුල තම ජීවිතය ගත කල ද, පිට අය දකිනුයෙ ශාන්තුවරයෙකු ලෙසය. චාන්දනී තම පෙම්වතා බොහෝ කල් කරුණු විමසා සොයා බලා තෝරගත්තා ද, තම ආත්මය සොරා ගත් අයෙකුගෙන් ගැලවීමක් නැතුව ජීවත් වන්නීය. සරලා ? සරලා කෙතෙරම් කාරණා දැන උන්නී ද? එය පාඨකයා ට තීරණය කිරීමට භාර දී ඇත. අජන්ත නම් වූ අප කතානායකයා වටා උන් මේ චරිත හතර ම ඉතා සංකීර්ණ චරිතය. එසේ බලනා විට අජන්ත යම් විදිහකින් මෙහෙය වී ඇත්තේ පෙර කී චරිත මගිනි. එය තවදුරටත් විඳ දරාගැනීමට නොහැකි වූ විට ඔහු ගත් තීරණය මට මතක් කලේ ගුණදාස අමරසේකරගේ 'කරුමක්කාරයෝ' හි එන විලිසොන් ගේ චරිතය නවකතාව අවසන ගත් තීරණයයි.

නවකතාව ඇදී යන්නේ 1986-1989 පමණ දක්වා කාලය තුලයි. අවසන් කාලය ගැන තීරණාත්මකව කිව නොහැක්කේ, වීජේවීර  එවකට ජීවත් ව සිටියා යැයි සිතිය හැකි නිසා සහ රණසිංහ ප්‍රේමදාස ජනාධිපති ව කෙතෙරම් කාලයක් ගත වීද යන්න ගැන පැහැදිලි නැති නිසාය. එහෙත් මේ දේශපාලන ව්‍යාකූලත්වය නවකතාවට පසුබිමක් සාදා දෙනවා පමණි. පෙර කී ප්‍රධාන චරිත, සහ අජන්ත ගේ චරිතයට යම් අනිවාර්‍ය බලපෑමක් ඉන් සිදුවන බව අවිවාදිත මුත්, එම චරිත වල සංකීර්ණත්වයන් ඔවුන්ගේ යථා තත්වයන් ය. වෙනත් සමාජ වටපිටාවක වුවත් අන් අයුරකින් එම සංකීර්ණතා මතු වන අයුරින් ඔවුන් ජීවත් වනු ඇත.

පසු ගිය වසරක පමණ කාලය තුල මා කියවා තිබුනේ සිංහල නවකතා දෙකක් පමණි. අනෙක් කාලය මිඩංගු කර තිබුනේ කෙටිකතා සංග්‍රහයන් ඉංග්‍රීසි නවකතා කියවීමටය. ඊට ප්‍රධාන හේතුව මෑත කාලීන සිංහල නවකතා වලින් මා සෙවූ කියවීම් තෘප්තිය නොලැබීමය. එවන් අවස්ථාවක ය, අපට මිතුරියක් මාර්ගයෙන් 'ලේ සහ වතුර' හි පිටපතක් අප අතට පත් වෙන්නේ. කියවීමෙන් අනතුරුව අපේ  තීරණය වන්නේ මේ නවකතාවේ පිටපතක් අප සතු විය යුතු බවයි. 

ශ්‍රේණිය: **** 

නන්පේරියල් - නිශ්ශංක විජේමාන්න

කීඩැවෝ ඇවිල්ලා, තිත්ට සීනි, මුවා මැරූ සලමන්, ආදී මා මහත් රස විඳි කෙටි කතා සංග්‍රහයන් රැසක් රචනා කල නිශ්ශංක විජේමාන්න මෑතකම කෙටිකතා සංග්‍රහය නන්පේරියල් ය. වසර 2014 හෝ ඒ ආසන්නයේ මා මාපාකඩ වැව නිවාඩු නිකේතනයක දිනක් ගත කර, උදෑසනක එම වැව වටා බාගයක් දුර පමණ මගේ මස්සිනා සමඟ ඇවිදින විට, මා ඔහුට පැවසුවේ මා සිත් ගත් කෙටිකතාකරුවෙකු වූ නිශ්ශංක විජේමාන්න මේ ඉසව්වේ මේ ආසන්නයේ කොහේ හෝ වසන බවකි. මා මතකය නිවැරදි නම් ඒ වන විට මා එවිට කියවා තිබුන සංග්‍රහයන්ගෙන් 'කීඩෑවෝ ඇවිල්ලා" කෙටිකතාව මට මහත් කම්පමනයක් ඇති කොට තිබිනි. ඉන් පසුව කියවු 'මුවා මැරූ සංග්‍රහය' මුළු කෙටිකතා එකතුවක් ලෙස වඩාත් සංඝත සහ සාර්ථක නිර්මාණ එකතුව ලෙස දිටිමි. ඉන් පසු නවකතා කීපයකුත්, 'මල් සූටික්කා' නම් කෙටි කතා සංග්‍රහයක් ප්‍රකාශ කල ද ඒ එකකින් මා තුල පෙර කී කෙටිකතා සංග්‍රහයන් ඇති කල වින්දනයන් අභිබවා යෑමේ බලපෑමක් සිදුකරලිමට නොහැකි විය (වැලන්ටයින් කුමරයා කියවා නැතත් අනෙක් නවකතා තුනේ, නැවුම් සහ රසවත් මාතෘකා කොටස් තිබුන ද, සමස්තයක් ලෙස ඒවා ඉතා සාර්ථක නවකතා ද යන්න විවාද සම්පන්නය )

මෙම කෙටි සංග්‍රහය වෙත යොමු වෙමු;

පළමු කෙටිකතාව "ස්පුත්නිත්සා" කොටස් දෙකකින් සපිරිය. එහි විස්තර වන පරිසරයට සපිරි මෘදු වේගයෙන් ඇදී යන කෙටිකතාව, අන්ධ වීම සහ පෙනීම යන කාරණාව ට දර්ශනය හා බැඳි විමර්ශනයකුත්, ගුරුවරයෙකුගේ අයුතු අදහසක් නිෂ්ප්‍රභාවීමකුත් මුල්කරගත් කෙටිකතාවකි. පෞද්ගලික රුචිකත්වය අනුව මෙය අන් අයෙකුට  රසවත් නිර්මානයක් විය හැක. 

 'හිම වලහා' නම් කෙටිකතාව,  ලංකාව වන් රටක දේශපාලන පොරපිටියක මැරයන්, සහ නායකත්වයේ අභිමතය මත මන්ත්‍රීන්ගේ කැමැත්ත අකමැත්ත තීරණය වීම ගැන කෙටිකතාවකි. ආයාසකාරී ප්‍රබන්ධ ගතකිරීමක් ලෙස දැනුනි.  වසර මිලියන දෙකහමාරකට පමණ පෙර විසූ සතුන් ගේ මොඩල ඇති උද්‍යානයක් සාදා, එය හිමවලහා නම් අන්වර්ත නාමයක් ඇති දේශපාලඥ්ඥයකු ගේ හැසිරීමක් හා ආයාසකාරී බැඳීමකට යත්න දරා තිබුන ද, එය කෙටිකතාවකට යාමට වැඩි දුරක් බවකි පාඨක අපගේ හැඟීම. මෙහි අසාර්ථකම ප්‍රයත්නය මේ කෙටිකතාව විය යුතුය.

මෙහි එන "හිම කිරමක මතකය" කෙටිකතාව මා තරමක් රස විඳි නිර්මාණයකි. මවත් සමඟ උසාවිය අසල කවි කියමින් සිටි දරුවෙක්, තමන්ගේම අනාගතය අතට ගන්නේ තම දෙමව්පියන්ගේ දැඩි මැදිහත්වීම පිටුපාමිනි. ඉන් ඔහු යම් සාර්ථකත්වයක් ලබාගන්නේ, අප සමාජයේ සුලභ දෙමව්පිය විෂයෙහි සංවේදී භක්තිමත්බව වෙනුවට ප්‍රායෝගික ලෙස තම දියුණුවේ මග සොයා ගැනීමට වෙහෙසමිනි.

"ලෙන් දොර අභියස" වනාහි  මා ප්‍රිය කරන නිශ්ශංක විජේමාන්න නම් කෙටිකතාකරුවා මට මෙහි හමු වූ පළමු අවස්ථාව  යැයි කීවොත් නිවැරදිය. ශුංගාරයට වඩා තම ශාස්ත්‍රයට ප්‍රිය පුරාවිද්‍යාඥ්ඥවරියක්, සල්ලාල කවියෙක් සහ, සැකකාර සැමියෙක් භාවිතාවෙන් කතුවරයා ඉතිහාසය නැවත නැවත සිදුවන්නේය යන කියමන තරමක් වෙනස් කරමින් ප්‍රීතිජනක අවසානයකට කෙටිකතාව ගෙනි යයි.  පෙර කී "හිම වලහා" ආදි කෙටිකතාවේ තිබූ ආයාසකාරී උපක්‍රම, රචනාවිධි ලියූ ලේඛකයාම මේ කෙටිකතාව ලියූවේද යන්න පාඨකයාට පැණයකි. රසවත් සාර්ථක නිර්මාණයකි.

"අෂාන්තගේ අපායේ දවස් හත" අප Gen-Z යැයි හඳුන්වන දරුවන්ගේ අහිංසක බලාපොරොත්තුත්, වැඩිහිටියන් තරුණයන් ට කන්දීමට මැලිවීමත්, සමහර විටෙක අයෙකු කෙතෙරම් හොඳින් තම සිහින සැලසුම් කලත් එම සැලැස්ම අවාසනාවන්ත ලෙස අභාග්‍යකින්ම අවසන් වන අයුරුත් වන පෙන්වා දෙන කෙටිකතාවකි.

පොත ට නම දුන් "නන්පේරියල්" කෙටිකතාව ද හෝර්ටන් තැන්න, ලෝකාන්තය, පෙම්වතුන්ගේ සිය දිවි නසාගැන්ම අලලා, ලියූ රසවත් කෙටි කතාවකි. මැයක් ලෙස සුලභ යන්න සත්‍ය වුව, කතුවරයා ඒ සුලභබව තුල යම් තරමක සූක්ෂම ගෙත්තමක් ගොතා ඇත්තේ මැදිවියේ මිනිසෙකුගේ පශ්චාත්තාපයද භාවිතකොටය.

සමස්ත ලෙස කෙටි කතා හයෙන් බොහෝමයක් රසවත් යැයි කිව හැකි මුත්, මුලදි කීවාක් මෙන් ඔහුම තිබූ ඉහළ කෙටිකතා සලකුණු නිසා, ඔහුගේ හොඳම සංග්‍රහයන් අතරට නොවැටෙත්, මීට කලින් පළ වූ "මල් සූටික්කා" ට වඩා නම් රසවත් බැව් කිව හැක.

ශ්‍රේණිය: ***1/2

සූර්ය ක්ලාන්තය සහ අනාථ කතා - එරික් ඉලයප්ආරච්චි

 මෙය ලේඛකයාගේ දහතුන් වෙනි කෙටිකතා සංග්‍රහ්‍යයි. මා එම සංග්‍රහයන් සියල්ලම එක් වරක් බැගින් කියවා ඇත. මගේ මතකයේ හැටියට ඉන් සංග්‍රහයන් තුනක් ( චයිනා ටවුම, ජාත්‍යන්තර පාපොච්ඡාරණය, සහ මෙය) හැර අන් දහයට ම ඉතා කැමතිය. අර කී කෙටිකතා සංග්‍රහයන් තුන් තුල එරික් සාර්ථක-අසාර්ථක වූ අවස්ථා මිශ්‍රය. සාමාන්‍ය කියවන්නෙකු ලෙස තරමක් දීර්ඝ විචාරයක් ලිවීමට තීරණය කලේ මෙම සංග්‍රහයේ විශේෂයෙන් එම 'මිශ්‍ර බව' ඇති වීමට හේතු මගේ නැණ පමණින් විමසීමටය. එක් එක් කෙටිකතාව ගැන කෙටි සටහනක් ඉදිරිපත් කරමි;

අරගලය: කතුවරයා මෙම පොත පළකල කාලය හෝ ඊට ආසන්නයේ තිවංක කතාව නම් නවකතාවක් ලියා පළ කලේය. අරගලය මුල් කොට ගෙන ලියූවක් හෙයින් යම් පාඨක පිරිසක් එම පොත හරහා රැස් වූවද, නිත්‍ය එරික් පාඨකයින්ට නම් එම පොත සුවිශේෂි ලෙස නොදැනුනි. ඔවුන් එය ඔහු ගේ මුල් කාලින නව කතා සමඟ සැසඳුවෝය. එම නවකතාවට සාපේක්ෂව මෙම කෙටිකතාවක් තරමක් සාර්ථකය.  එරික් මෙහි අලුත් පරපුරේ හැසිරීම් රටාව අරගලය තුලින් විමර්ශනය කරයි. තමන් ට සුපුරුදු ජීවිතය ගත කිරීමට ඇති අයිතිය තමන් ම පත් කල ආණ්ඩුව විසින් අහිමි කිරීම, අඳුනන අය සමඟ යම් කිසි අරමුණක් වෙනුවෙන් වැඩ කරනමුත් ඔවුන්ගේ පෞද්ගලික ජීවිත වලින් බැහැරව සිටීම ( හෝ ඒ විස්තර විමසීම ම නොකල යුත්තක් ලෙස වටහාගෙන සිටීම), පවුලක පුරුෂයාට සහ බිරිඳ ට අනෙකාගෙන් තරමක් විතැන් ( එම විතැනේ අරය පවුලෙන් පවුලට වෙනස් ය) පෞද්ගලික ජීවිතයක් තිබීම ආදි ලක්ෂණ එරික් මෙම කෙටිකතාවෙන් ඉස්මතු කරයි. කෙටිකතාව දෙස විමර්ශනීය ආනතියකින් බැලුවහොත් එහි යම් ගැඹුරක් ඇත.

අකාලචර්යා: මීට වසර කිහිපයකට පෙර අප රට ආර්ථිකව බංකොලොත් වූ වකවානුවේ ඇති වූ ඉන්ධන අර්බුදය හමුවේ මා ද මා රැකියාව කරන තැන කිහිපදෙනෙකුන් සමඟ නාරාහේන්පිට ඉන්ධන පිරවුම් හලක් මුල්කොට ගත පෝලිමක රාත්‍රි දෙකක් ගත කලේය. අප මිතුරන් අදත් කතා වෙන්නේ, පෙට්‍රොල් ලීටරයකට වැඩිම මිලක් ගෙව්වේ ඒ වකවානුවේදී ය කියාය. ඒ දින දෙකේ අප ට වියදම් වූ ආහාර පාන, මත්පැන් සඳහා වූ අමතර වියදම් නිසාය. මෙසේ පෝලිමේ ඉඳිද්දී අපට කලිං මුණ ගැසී නොතිබුණු මුත් අමුතු චරිත හමු වුණි. එක් චරිතයක් කොළඹ ප්‍රධානත ම පාසලක උගෙන දැන් මැදි වියේ සිටිද්දී ආර්ථික ව තරමක් අපහසු කාලවකවානුවක් පසුකරමින් සිටි බව පැහැදිලි විය. ඔහු අප සමඟ පළමු දින පහන් කල ද උදේ වන විට පොලීමේ පේන්න සිටියේ නැත. ඔහු නැවත ආවේ රාත්‍රි දෙකකට පසුව පෙට්‍රොල් බවුසරය ළඟා වී පැයකට පමණ පසුවය. ඔහු විත් අපට පින්සෙන්ඩු වූයේ නැවත පෝලිමට එක්කාසු වීමට ඉඩ දෙන බවටය. එම අසාධාරණ සහ අනෙක් අතට භයානක ඉල්ලීමට අප ඉඩ දුන්නේ නැත. දෙයක් වෙනුවෙන් නිරන්තර කැපවීම නොපෙන්වීම ඔහුගේ වර්තමාන තත්වයට බලපාන්නට ඇත. බැංකුවක ඉහළ තලයක නිලධාරියෙකු වූ තවකෙකු ඉංග්‍රීසියෙන් පමණක් දෙඩූ අතර, කතා කරනා විටින් විට ගොල්ෆ් ගසනා ඉරියවු ප්‍රදර්ශනය කලේය. මේ සිද්ධීන් මා මතකයට රැගෙන ආවේ ඉන්ධන පෝලිමක රයක් පහන් කිරීම අලලා ලියවී ඇති අකාලචර්යා කෙටිකතාව කියවීමේදී ය. මෙහි එන ස්ටේෂන් වැගන් හිමිකරු ගේ පැරණි රසාංග කෙටිකතාවේ ප්‍රධාන චරිතය රස විඳි බව පැහැදිලිය. ඒ පුද්ගලයා ගේ ජීවන රටාව සහ පිළිවෙල පවා කෙටිකතාව තුලින් හොඳින් හෙළිවේ. ඒ ගී රස විඳිමින් සිටි අප කතාකරු මෙසේ කියයි;

"මට හැඟුණේ පසුගිය තිස් වසරක කාලය පුරා ගෙවන ලද කලබලකාරී දිවි පෙවෙත නිසා අමතක වී ගිය ලොවක් යළි අඳුරේ අවදි වන බවකි. එය කාලාන්තරයකට පසු කෝකිලයකුගේ රාවය සවන වැකුණා වැනි හැඟුමකි."

 

ඇත්තු දොළහයි - ඇත්ගොව්වෝ අටයි - නිලමලෙ දෙකයි:  'ගෝඩෝ එනකං' හි පරිදි අරමුණක් ඇති-නැති බලාපොරොත්තුවකින් බලාසිටීමත්, පසුගිය කොවිඩ් කාලයේ තිබූ වටපිටාවත්, රෝගය පිළිබඳ බිය, සැක බැඳි සිතුවිලි රටාවත්, ඒ තුලින් මතු වූ කුමන්ත්‍රණ න්‍යායන්, දේශීය ඖෂධයන්ට තිබූ උනන්දුව ආදියත්, අප රට ඒ යුගය නිරූපිත භෞතික මෙන්ම මානසික තත්ත්වයනුත්  අලලා ලියවුණු සාර්ථක නිර්මාණයක් ලෙස මෙම කෙටිකතාව දකිමි. එහි ආරම්භක සෙමින් ගලායාම  තිවංක කතාව  මා තුල ඇති කල නොපැහැදීමේ ඡායා ඇති කලද  , කතාව ඉදිරියට ගලායාමත් සමඟ මගේ එම හැඟීම වෙනස් ව කෙටිකතාව තුලින් එම කාලය, වෙසෙසින් රටේ  අප ධනවත් ප්‍රජාවගේ දෘෂ්ඨි කෝණය සාර්ථකව පෙන්නුම් කෙරී ඇති බවට මට සිතුණි.  

අස්වැන්න: මෙම කෙටිකතාව ආරම්භා වන්නේ ජෝසෆ් කොන්ඩ්‍රඩ් ගේ 'Heart of Darkness" කෙටිකතාව ප්‍රමුඛ කියමනක් උපුටමිනි. එහෙත් මෙහි සම්භවය ශ්‍රී ලාංකික හමුදා සහ බෙදුම්වදී කොටි ව්‍යාපාරය අතර යුද්ධයේ සිදුවීම් පෙළක් ලෙසටය. කතුවරයා උපාලි නම් විශේෂ හමුදා කණ්ඩායමක අයෙක් යැයි සිතිය හැකි අයෙකුගේ හැසිරීම් ද යුද්ධය පැවති පරිසරයේ විස්තරද එක්කාසුවෙන් සාර්ථක කෙටිකතාවක් ගොඩනගා ඇත. කොන්ඩ්‍රඩ් ගේ ක්'ර්ට්ස්, මෙහි උපාලි ට අනුරූපනය කර ඇති අයුරු අපූරුය.  

කර්පන්ටයින් ජැටිය සහ ලුණු කන්ද: කොටි ත්‍රස්තවාදීන් පැය 24-48 ක තුල උතුරුකරයේ විසූ මුස්ලිම් ජනයා ට එම පෙදෙස් හැර දමා පළ යන්න යැයි අණ කලේ 1990 වසරේදීය. එරික් මීට පෙර අවස්තාවක ( හෝ කිහිපයක) මෙම සිදුවීම සාර්ථක ලෙස තම නිර්මාණ වලට ගොණු කර ඇත ( මට අමතක හැටියට ඔහුගේ 'ඔටුවා' නම් කෙටිකතාවක ද මේ ගැන කියැවිණි). මෙම කෙටිකතාවද සාර්ථක ලෙස උතුරුකරයෙන් පැන ආ ජනයාගේ බිය, උදහස, එය ඔවුන්ගේ හැසිරීම ට බද්ධ වූ අයුරු විදහා දැක්වෙයි. මෙහි එන කර්පන්ටයින් ජැටිය තලෙයි මන්නාරමේ තිබෙන ජැටිය යැයි සිතිය හැක.

රතු කුරුස කතාව නොහොත් ලන්දේසි අම්මා: එරික් ගේ මෑත කාලීන නිර්මාණ වල තිබූ එක් ලක්ෂණයක් නම් සංස්කරණයෙන් තොරව ඔහු කියවූ සාහිත්‍යයෙන් එන ආභාෂය, තම නිර්මාණ වල පාත්‍රවර්ගයා ට දැනුනු විදිහ, සිතුණ විදිහ ලෙස ඔබ්බවා, තම රචනය තුලට යම් බලහත්කාරයක් සිදුකිරීමය. පාඨකයාට මෙවන් එක්කාසු කිරීම ඉතා කෘතීම එක්කාසු කිරීම ලෙස පෙනි යතැයි සිතිය හැක්කේ, මං විෂයෙහි නම් එය එසේම වන් නිසය. වෙසෙසින් තිවංක කතාව වන් නවකතාව ක අනවශ්‍ය ලෙස දිග්ගස්සමින්, ඔහුට ඇවැසි සියල්ල තම නිර්මාණයට එක්කාසු කිරීමේ ප්‍රවණතාව මෙම කෙටිකතාවේ ද නොඅඩුව දැකිය හැකිය. ඒ නිසාම ගලා යාමෙහි කෘතීම බවක් දැනෙන, තරමක් කඪෝර කියවමීක් ගෙන ආ කෙටිකතාවකි.

පාවෙන වේදිකාව: පෙර කෙටිකතාව ගැන කීමේදී තිබූ දෝෂය නැවතත් දකින්නට ලැබෙන කෙටිකතාවකි. මෙය අභාග්‍යයකි. ධීවර ගම්මානයක්, එහි වුව පවතින ඇතැම් විටෙක පැන නගින ජාතිවාදය, කුලවාදය, විශේෂයෙන් පාස්කු නාට්‍ය ඉතිහාසය සහ සංස්කෘතිය ආදියෙන් පෝෂණය වුවද, දැන් දැන් එරික් ට ඒ ඒ උපමාතෘකා වල මාත්‍රාවන් වල ඖචිත භාවිතය ගැන එතරම් වග වීමක් නැති සෙයකි.

සූර්ය ක්ලාන්තය: දර්ශනය පිළිබඳ තරුණ උගතෙක් තම විශ්වවිද්‍යාල පත්වීම නැති වී, රජරට කොලනි ගම්මානයකට පැමිණෙයි. එහි දී ඔහුට ඔහු තුල ගම පිළිබඳ ඇති ෆැන්ටසිය නැති වී සත්‍ය වශයෙන් පවතින නගරයේ සංක්‍රමනය වූ වෙනස් වූ ගමක් හමු වේ. මේ වෙනස්වීම පෙන්වා දෙන ආකාරය මා සිත් ගත්තේය. මා එකම පිටුවක උපුඨන දෙකකින්, එරික් ගේ සූක්ෂම නිරීක්ෂණයත්, පාඨකයා අධෛර්‍යය කරන අතිශයෝක්තියත් පෙන්වා දෙන්නට උත්සාහ කරමි.

"භටයා ගමෙන් සමු ගත් පසු කුසල්ට හැඟුණේ ඔහුට ණයගැති හැඟීමකි. භටයා නිසා තමා අංග සම්පූර්ණ කොලනි වැසියකු වීමට වුවමනා සුදුසුකම් සපුරා ගත් බව ඔහුට සිතිණි. එවැනි බෞතීස්මයකින් තොරව පිටස්තරයකුට කවදාකවත් ජනපදිකයකු විය නොහැකිය. ඔහුට හැඟුණේ ජනපදයද ඩාන්ටේ ඇලිගේරිගේ 'ඉන්ෆර්නෝ' හෙවත් 'අපාය' මෙන් විවිධාකාරයෙන් දඬුවම් ලබන පව්කාරයන් සිටිනා ස්ථානයක් බව ය. ජනපදය යන වචනයට වඩා ගැළපෙන වචනයක් ඒ වෙනුවෙන් සොයා ගත නොහැකි බවත්, ඒ වචනය සිංහල භාෂාවෙන් උදුරා දැමුව හොත් සමාජ ජීවිතයෙන් විශාල පදාසයක් මැකී යන බවත් ඔහුට සිතිණි." (117 පිටුව)

අපි ඉන්ෆර්නෝ ගැන සැසඳීම ඉවසමු (කුසල් දර්ශනය හැදෑරුවෙකි - එවන්නෙකුට එවන් රූපක සිතට ඒම සිතා ගත හැක). මේ සමස්ත ඡේදය බොහෝ දේ පවසන සියුම් නිරීක්ෂණයකි. ඇවැසි නම් කොලනි ජීවිතය සමාජ විද්‍යාත්මක ඇසකින් බැලීමට බලකිරීමට ආරාධනාවකි. මේ අප කලක ඉඳං සිත්ගත්, කියවීමට මහත් ප්‍රිය කල එරික් ය. අදටත් මා සිතන්නේ ඔහුගේ බගන්දරා සිට පේත දක්වා වූ නවකතා අටක සාර්ථකත්වය සුනේත්‍රා රාජකරුණානායක වන් දීර්ඝ කාලයක් සාර්ථක නවකතා ලියූ ලේඛිකාවකට නොදෙවෙනි බවය. පෞද්ගලික්ව මා එරික් ට වඩා රුචි ඔහු බගන්දරා ආදි නවකතා මගින්, අන් සිංහල ලේඛක-ලේඛිකාවන් නොඇල්ලූ මානයන් සියුම්ව අප ඉදිරියට ගෙන ඒමයි.

ඉන් පසු අප මෑත කාලයේ සිට දකින එරික් දෙස බලමු ( "පේත" වලින් පසු මා කියවා ඇත්තේ "මැස්සා" සහ "තිවංක කතාව" පමණි. අනෙක්වා කියවීම කවදා වේවිද නොදනිමි. එහෙත් වඩා ප්‍රිය පොත් ඉක්මනින් කියවීමේ න්‍යායෙන් එරික් දැන් ඉවත් වෙමින් පවති. කෙටිකතා එකතුවන් තුල කතා කිහිපයක හෝ පැරණි එරික් අපට තවම හමු වේ.) 

"තැපැල් මහත්තයා, ජනපද නිලධාරි, ඩිස්පැන්සරියේ හෙදිය, අහල පහල ගුරුවරු ඇතුළු ආණ්ඩුවෙ සෙවකයෝ ද, පන්සලේ පොඩි හාමුදුරුවෝ ද ඔහුගේ ඉංග්‍රීසි පංතියට පැමිණියහ. චන්ද්‍රා රාලහාමි නිතර සඳැල්ලට පැමිණියේ ය. සුනාමිය ගැන ලියා තිබුණු 'මුතු ඇටය හැඬූ දා' පොත සහ 'බ්‍රේස්ගර්ඩල්ගේ වතු කම්කරු සටන' පොතේ සිට 'විර්ගන්ස්ටීන්ගේ භාෂා න්‍යාය' සහ එස්. පියසේන ලියූ 'කළු ජූලියේ රිදී ජුබිලිය හා ජේම්ස්ගේ නිදහස' දක්වා පොත් ඉල්ලා ගෙන ගිය ඔහු ඒවා එක හුස්මට කියවා ආපසු රැගෙන ආවේ පිටු ලකුණු කළ දුරකථන අංක, ඔත්තු, ඇන්ට්‍රි අංක, බඩු බිල්, වාහන නොම්මර ආදිය ද සමඟිනි.

  හජිමේ නජමුරගේ 'පෙරදිග මිනිසුන්ගේ චින්තන විධි' පොත ඔහු දෙදිනක් තිස්සේ කියවා අවසන් කර තිබුණේ මුරපොළක සිටිමිනි. කුසල්ට හැඟුණේ කියවීම සත්ක්‍රියාවක් ලෙස දකිනු විනා එහි සමාජ සාරය සෙවීම නිෂ්ඵල දෙයක් බවකි."

මේ ඉහළ ඡේද දෙකකින් ගත් උදෘත ගැන කුමක් කියන්න ද ? මා සාමාන්‍ය පොත් කියවන්නෙක් පමණකි. එරික් උඩ මට ගෝචර නොවන දෙයක් කියනවා ද නොදනිමි. එහෙත් මගේ  ආධුනික අදහස නම් එරික්ගේ පුළුල් කියවීමෙන් ඔහු තම නිර්මාණ වලට ගෙන එන ප්‍රධානම අංගය උසස්/ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයන්/කෘති වල නම් ඇද බෑම නම් එය ඔහු අර මා පෙර කී නවකතා අටක ශ්‍රේෂ්ඨ උරුමයට තමංම හානියක් කරගන්නා බවකි.

රිදී තීරය: කල්පිටියට පැමිණි සරණාගතයින් අලලා ලියැවුණු තවත් කෙටිකතාවකි. එම සරණාගතයින් ට අරුත්බර, ඔවුන් විඳි, ජීවිත තිබූ බවත්, ඔවුන් මේ ආගන්තක වටපිටාවේ නව ජීවිතයකට හුරුවීමේ අභියෝගයට මුහුණ දෙන අයුරුත් පෙන්වන රසවත් කෙටිකතාවකි. කෙටිකතාවේ හදිසි අවසානය එම ප්‍රජාවද තම පැවැත්ම වෙනුවෙන් යම් කුරිරත්වයක් වුව ඉවසනා තැනකට ඇවිත් සිටින බව අඟවන්නක්ද ?

සින්ඩරෙල්ලා: ශ්‍රී ලංකා හමුදාව, බෙදුම්වාදි කොටි සංවිධානය, සහ ඉන්දීය සාම ආරක්ෂක හමුදාව යන තුන් පාර්ශවය අතර ගැටුම් සිදුවද්දී, එම ගැටුම් වලට මධ්‍යයේ සිදු වූ දරු උපතක් හා බැඳි, අපූරුවට ගෙතුණු කෙටිකතාවකි.

පක්ෂි වන්දනය: පක්ෂීන් වන්දනා මාන කල බවට විකල්ප න්‍යායක් ගැන ගෙනහැර දැක්වෙන ඒකපාත්‍ර භාෂණයක් ලෙස දිගැහෙන කෙටිකතාවකින් මෙම සංග්‍රහය අවසන් වේ. මා මෙම අවසන් නිර්මාණය රසනොවින්දද, පෙර කී දුර්වලතා වලින් තරමක් අඩු රචනාවකි. 

පුළුල් ලෙස  එරික් ගේ ප්‍රබන්ධ මාතෘකා තුනක් යටතේ ලයිස්තු ගත කල හැකි යැයි සිතමි (මේ තුන් කොට්ඨාශයන්ගෙන් පරිබාහිර ඒවා ද නැත්තේ නොවේ - නිදසුන් ලෙස පරදේසි ප්‍රකාශ කර හැක). එකක් නම් මීගමුව සහ ඊට ආසන්න පලාත් වල උප-සංස්කෘතිය අලලා ලියැවුණු නිර්මාණ ය ( උදා: බගන්දරා.) මා මේ නිර්මාණ මහත් සේ රසවිඳිමි. දෙවැන්න විශේෂයෙන් මන්නාරම-කල්පිටිය යන පෙදෙස් ද ඊට සමගාමීව අප රට පැවති සිවිල් යුද්ධය හා බැඳි නිර්මාණය. මා දන්නා තරමින් සිවිල් සේවකයෙකු ලෙස ඔහුගේ අත්දැකීම් ඔහු තම නිර්මාණ වලට දක්ෂ ලෙස ඇතුලත් කොට ඇත( විශේෂයෙන් කෙටිකතා - උදා: ඔටුවා). තෙවැන්න නම් එම නිර්මාණයන් රචනා කරනා කාලය හා තදාසන්නයේ සිදු වූ සිදුවීම අලලා කෙරුණු නිර්මාණය ( උදා: පාදයාත්‍රා, තිවංක කතාව, බැග්ඩෑඩ් කෙටිකතාව). මේ නිර්මාණ බොහෝ විට සාර්ථක වුවද, ලේඛකයාගේ පෙර කී කියවීම හරහා ඔහු ලබන ආභාෂය තම නිර්මාණ වලට ඇතුලත්කරගැනීමේදී, එහි සුදුසු නුසුදුසුබාවය ගැන ඇති තක්සේරුව දුර්වල නිසා මෑත කාලයේ ලියැවුණු කිනම් හෝ නිර්මාණයකට එහි ඍණාත්මක ආභාෂය ලැබිය හැක. මා සිතන්නේ පරදේසි නවකතාවේ බොහෝ කොටස් කතුවරයා තම කියවීමෙන් ලත් කරුණු භාවිතාවෙන් ලියැවෙන්න ඇතැයි සිතාය. එය රසවත් නවකතාවකි. එහෙත්, සූර්‍ය ක්ලාන්තය වැනි කෙටිකතාද, තිවංක කතාව වැනි මෑත ප්‍රකාශ වූ නවකතා වලටද මා ඉහත කී තක්සේරුවේ දුර්වලතාව නිසා ම කියවන්නිය අධෛර්‍යය කරවන නිර්මාණ ලෙස එළි දැක ඇත. මා මේ දේ පවසන්නේ කතුවරයා මෙය දකින්නේ නම්, ඔහු මේ පිළිබඳ විමසිලිමත් වේවි යැයි සිතා කරන සත්චේතනාවෙනි (තිවංක කතාව ගැන ලිවිමේදී ද මා දෙ කීවේය). දැන් දැන් අප රට පිළිගත් විචාරයකයින් ද එරික් ගේ මේ 'ආභාෂ ගැටුම' ගැන කතා කරනා බවකි අපට ඇසෙන්නේ. 

ශ්‍රේණිය: ***1/2
2022 වසරේ හොඳම කෙටිකතා සංග්‍රහය සඳහා වූ රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සහ ගොඩගේ සම්මාන දිනූ නිර්මාණය

ඊස්ට්‍රජන් - සුරේඛා සමරසේන

2025 වසරේ හොඳම ස්වත්‍රන්ත්‍ර කෙටිකතා අත්පිටපත වෙනුවෙන් පිරිනැමෙන විදර්ශන සාහිත්‍ය ත්‍යාගය දිනූ ඊස්ට්‍රජන් කෙටිකතා සංග්‍රහය කියවීමි. මෙහි එන කෙටිකතා සියල්ල ම අඩු වැඩි වශයෙන්, අප රටේ ගැහැණුන් මුහුණ දෙන ගැහැට, ඉන් මිදීමට වරෙක ගැහැණියක් ගන්නා පියවරක්, ආදී සිද්ධීන් අලලා ලියවුණු රචනාය.

මෙහි එන පළමු කෙටිකතාව වන 'වැළි සිමෙන්ති' මගින් කාන්තාවකට, වෙසෙසින් තම බිරිඳට ගරු කිරීමට අප රට සමහර පිරිමි කොට්ඨාශයක් නොදන්නා ආකාරයත්, පිටස්තරයන් ඉදිරියේ හෝ ගරු සරු ඇතුව කතා කිරීමට තරම් කාරුණික නොවන අයුරුත් පෙන්වන්නකි. එම කෙටිකතාවේ අනෙක් මාතෘකාව වන්නේ මැද පාංතිකයින්ට නිවසක් නිමවා ගැනීම යනු සත්‍ය වශයෙන් ම කොන්ද කැඩීමක් බවත් සනාථ කිරීමය. අප රට සාමාන්‍ය කියමන වනුයේ 'සෙනසුරු අපලයක් තියෙනවා නම් ගෙයක් හදපන්' කියාය. සෙනසුරු ග්‍රහයා දුකට, මහන්සියට සහ කැපවීමට අධිපති යැයි ඇති විශ්වාසය නිසා, අප විසින්ම ස්වේච්ඡාවෙන් දුකක් සහ මහන්සියක් තෝරාගෙන නිවසක් සෑදීමට ධනය හා ශ්‍රමය කැප කරන විට සෙනසුරු අපලයේ දරුණු බලපෑම බොහෝ දුරට අඩු වන බවට විශ්වාසයක් වෙසෙසින් අපට පෙර පරම්පරාවේ අයට ඇත. 

මෙහි එන 'තොරණ' නම් වූ කෙටිකතාව, අප රට සමහර විවාහයන්හි කාන්තාවකට මුහුණ දීමට සිදු වන ලොකුම අසාධාරණයත්, එයට යම් විසඳුමක් සෙවීමේදී ඇති දුෂ්කරතාවත්, අන්තිමට තමා සොයාගත් විකල්ප විසඳුම කෙරෙහි වෙහෙසට පත්වීමත් ඉතා ඍජුව කතා කරනා කෙරෙන්නෙකි. මෙලෙස විවෘතව විවාහක කාන්තාවන් මුහුන දෙන ලිංගික අසාධාරණත්වය කතා කරනා අන් නිර්මාණයක් නැති තරම් විය හැක.

'පොට්ටු', අප රට එක්තරා ජනකොට්ඨාශයක වඩාත් සාම්ප්‍රදායික සිතුම් රටාවන් අභියෝගයට ලක්වුණු අවස්ථාවක, මෙහි එන කාන්තාව තම විමුක්තිය තෝරා ගන්නා තීරණය, තමන්ගේම කණ්නාඩිය සමඟ කෙරෙන නොනිත් දෙබසක් ඔස්සේ කෙරෙන අපූරු නිර්මාණයකි. මේ වන විට කෙටිකතා ත්‍රිත්වය ආකෘති තුනක් ඔස්සේ නැවුම් බවක්ද අපට ගෙනවිත් තිබිණි.

අයෙකුට මෙහි එන කෙටිකතා වල යම් යම් තරමක සුලභ උපක්‍රම සහ මාතෘකා භාවිතා වනවා යැයි චෝදනා කල හැක. එහි යම් සත්‍යයක් ඇත. එහෙත් ලේඛිකාව එම කෙටිකතා ගෙන හැර දක්වන කෙටි ආකාරය, සහ ඍජු ආකාරය හේතුවෙන් ය මෙහි ඇති ආකර්ශනය ඇත්තේ. මෑත දිනෙක ලේඛිකාව සහභාගි වූ සමුළුවකදී ඇය කීවෙ ඇගේ මුරණ්ඩුකම හේතුවෙන් අන් අය 'කෙලින් ම නොකියන දේ' ඇය කියනා බවකි ( ඒ වන විට ද මම මේ සංග්‍රහ්‍ය කියවා අවසන් ය). එවන් කෙටි කතා ද නැත්තේ නොවේ (නිදසුන් ලෙස තොරණ). එහෙත් ඊට එහා ගොහින් මතභේදාතමක නොවන වටපිටාවක දී ද ඇගේ ඉදිරිපත් කිරීම පාඨකයන් රඳවා ගන්නට සමත් ය. මෙහි එන බාලම්මා සහ ඩිමෙන්ෂියා රෝගය ගැන ලියවුණු  "අපි දෙන්නා" කෙටිකතාව එවැන්නකි. තනිකඩ කාන්තාවක වයසට යෑමේදී සමාජයට ඇය මගහැරීම සහ ළබැඳියන් නැති වීම නිසා ම ඇය ට ඇය අමතක වීම බොහෝ රටවල පවතින ප්‍රශ්ණයකි.

මේ දින වල මා කියවන එක් නවකතාවක් වන්නේ සැලී රූනි ගේ Intermezzo. එහි තමන්වත්, තම පස් හැවිරිදි සොහොයුරාවත් දමා අන් පුරුෂයෙකු හා යෑමට තීරණය කල මව සහ වැඩිමල් පුතු අතර අවුරුදු දහසයකට පමණ පසු ඇති වන දෙබසක, තිබූ සෝපාහසය මා සිත් ගත්තේය.

"I'm worried about him, Peter. His poor father is only dead a few weeks, you know.

His father, he repeats. Okay. He was also my father, I believe. Unless you have some surprising news for me.

Crackle of her breath. God help me she says. How did I raise such insolent children?

..... If it's any consolation, he says, you didn't really,

Noise of her laughter now, angry. Oh, here we go, she says. I suppose your father raised you both on his own, did he?

He did his best.

So did I.

....In a lowered voice he says into the phone: You left when Ivan was five years old, Christine.

Marriages break down, Peter. I know that's difficult for you to accept. But I didn't leave my children." 

මට මේ දෙබස මෙහි ඇතුලත් කිරීමට හේතු වූයේ, මෙම සංග්‍රහයේ එන "වංකගිරියක" නම් කෙටිකතාවේ වෙසෙසින් ලිංගික අසාධාරණය හමුවේ, ඊට එරෙහිව තීරණ ගත් කාන්තාවන් දැක දැකත්, තමන්ගේ නව යොවුන් වියේ දුටු එක්තරා සිද්ධියක් පදනම් කරගෙනෙ තීරණයක් ගැනීම නොතකා හරිනා කාන්තාවක් හමුවේය. තමන් ට වඩාත් ම වැදගත් කුමක් ද කියා තම සිතට අවංකව තීරණ ගැනීමත්, ඒ තීරණ හමුවේ පසුපසින් එන පළවිපාක වලට මුහුණදීමත් සිත ධෛර්‍යමත් කර ගැනීමත් එක සේ අපහසු ය. ඉහත උදෘතයේ එන ක්‍රිස්ටීන් නම් මව පුතුන්ගේ අවලාද වලට තවම හුරු වී නැති සැටිය. වංකගිරියේ එන නිර්නාමික කාන්තාව එම කාසියේ අනෙක් පැත්තය. කෙටිකතාවෙ නම් ඊට වඩාත් සුදුසුය.

නවයොවුන් වියේ පළමුවට සිත බැඳෙන කාන්තාව තරුණයෙකුට ගෙන එන්නේ දෛවය මගිනි. එහි සමාජයේ පිළිගත් සදාචාරයන් ට ලැබෙන්නෙ පසු විපරමකි. මීට වසර හැටකට පමණ පෙර ගුණදාස අමරසේකර  ශ්‍රේෂ්ඨ නවකතා ත්‍රිත්වයකින්  මෙම කාරණා ගැන ලීවේය. "කනදරාවේ කාන්ති" ගැන ඇති ප්‍රතිරූපය විනාශ කරගැනීමට ඇගේ බෑනා වන පුතෙකු අකමැතිය.

පිටු 64 ට සීමා වන මෙම කෙටිකතා සංග්‍රහය මා සිත් ගත්තේ, සෑම කතාවකම ඇති 'තිත්ත ඇත්ත' හි ඇති ආකර්ෂනයයි. අයෙකුට පෙර කීවාක් මෙන් මෙහි එන්නේ සුලභ නුමුත් පහසුවෙන් ම කියවන්නියගේ කුකුස වඩවන තත්වයන් යැයි කිව හැක. එලෙසම රචනා ශෛලිය අවශ්‍යම දෙබසකට සීමා වූ අවස්ථා බහුලය. මෙම කාරණා තරාදිය දෙපැත්තේ තබා මැන්නද, මෙම සං‍ග්‍රහය සාර්ථකයැයි කීමට මා කමතිය. එලෙසම, මෙම සංග්‍රහය අප රට ප්‍රමුඛතම සම්මානයකට නිර්දේශයට නොහැකි වීමේ නෛතික තත්වයන් විසඳාගැනීමට නොහැකි වීම අවාසනාවන්තය. 

ශ්‍රේණිය: ****

Kim Jiyoung, Born 1982 - Cho Nam-Joo

This book made a splash in my reading circle, and once in a while I do make the effort of reading their recommendations, (while at others silently observing and times just ignoring - i.e. spin offs and fan let). An added reason was that I had previously read 'The Vegetarian' ( a couple of years back), and Flashlight a couple of months back. This book, when it can relate, relates with The Vegetarian, and hardly with Flashlight (Flashlight is its own majestic animal).

Kim Jiyoung, has had an accumulation of  small injustices and injuries, some of which are negligible, others not, which had made an impact on her, making her unpredictable, troubled, with Dissociative identity disorder like symptoms, and awkward in front her in laws  for the husband. The behaviour is not explained, but only detailed. I read the behaviour as a symbolic representation of all pressures of many a South Korean woman of her generation, and hence Kim is representative of many women known to her. Where the book excels is the manner in which the fore-mentioned small "injuries" are told, and how even when challenges are  successfully won over by Kim and her class mates they still leave bad after taste in them. But the pressures never end. It continues her into her higher studies, her chances in the job market, when she is employed, and peaks after her motherhood. The book overall suggests it is an ongoing problem and has no closure as a cure for Kim, as the book has an open ending.

For me, while making a little more than average impression as art, carried a strong message of the South Korean society,  its treating of their women, and that of the wider society as a whole. The book carries almost an unhealthy amount of statistics to weave a work of fiction. I guess the trick was the book would have a positive impact through the awareness it imparts on society  (through a larger number reading it than a work of non-fiction). The book ends with a chapter dated 2016, in which the psychiatric specialist who attends Jiyoung reveals that even his doctor wife has had challenges simply because of her being a woman, throughout her life. It leaves us with the message that the problem is very real, but culturally the society is not sensitive to it as recent as 2016.

Rating: ***1/2
(Translated by Jamie Chang)

My Favourite Albums of 2025

 Usually I complete my music survey for a year, by March the next year. This year was different, as other commitments have reduced the time left for my hobbies ( my reading is totally in disarray). However as usual, I have taken the time to look deeply at the music that I was impressed with - for the impressions made, were of a lesser intensity than previous years. Plus, as stated earlier, other more pressing commitments have made it difficult for me to look at all the albums consistently. Half way through the new year (i.e. 2026), I am finally though 2025 ( I think). Here is the top 20:

I should've checked out Franz Ferdinand albums of 2013 and 2018 at least, for by 2013 I was well into exploring new bands - or rather bands that have been around but I haven't had the chance to listen to. Instead I find myself listening to them for the first time now, and as per some reviews their not so  great album of 2025 (3.5 stars on AMG). It is possibly telling that it is such an album that took my fancy for 2025 - because this year to me come across as not one of the best years for music, overall.

No. 2, is a relatively familiar name but this is the highest she's scored so far. Two of her last three albums have hit the top 20 ( No. 12: How Big, How Blue, How Beautiful in 2015, and No. 16 Dance Fever in 2022) Easily one of the most powerful voices of the current era, South London's Florence Welch  has at times over emphasized her signature sound. But this release is where she brings in a little variety ( alongside her signature singing style), and in an year where there are no outstanding top contenders for the top spots, her consistent set of more than decent songs,  does the trick given that powerful delivery,. 

Ty Segall grabs the third slot for his solid, interesting, but hooky album. A second time returnee, he  possibly releases music too often, for each to be considered for one's attention.  He first caught my ear in 2018, when he reached no. 7 with "Freedom's Goblin".  Since then he has not made it to the top 40 although my records show that I have listened and considered  at least one other album of his. 

Andy Bell is a first time entrant into my charts. He was part of the shoe gaze band Ride ( and still is, if the credits for Ride's 2024 album is anything to go by), as well having played in Oasis as bassist. "Pinball Wanderer" is a solid dreamy pop album, and it was quite honestly a welcome addition to a year, which didn't have much of those pleasant surprises.

Turnstile's album "NEVER ENOUGH" is both melodic, and loud enough, which together bring an element of freshness to this year's music, and closes the top 5. True, there are several Indie bands which sound broadly the same, that at times it is  difficult to distinguish between them. But from this year's lot, Turnstile clearly has an interesting set, which keeps the listener's attention sufficiently across the album. While I have missed their 2021 effort for evaluation, this year's album is a consistently good one which will ensure that I will not miss their future releases.

Wetleg's second album is as spunky, if not spunkier than their first and is as fun as that was. The difference is that they have the no. 6 album in contrast to the no. 5 album three years back. Clearly an album I enjoyed listening to irrespective of it not being much different from their self titled, in style.

At no. 7, the self-titled album by The Thing (not to be mistaken with  Jazz Group which worked with Neneh Cherey some years ago), is indeed one of the highlights of this year, although most of the world hasn't really noticed them (e.g. no entry for them AMG - and this is their third album). While sounding like a more nuanced Black Keys, with a more wider array of ideas, it is proof that the demand for blues infused rock is  still much in demand.

The Modfather is not resting in his laurels, and almost each of his albums have been considered over the years. His latest is at a very respectable No. 8, and even if it was a  year well bathed in good albums (which 2025 wasn't)  this album has the potential for a top 15 score. A glimpse at his past - back in 2000, when mostly listening to an album meant that you had to have the CD (or in rare cases a cassette - for they were still around, and places like Trax, still sold them) I recall Weller's Heliocentric as being the best album for the year - I still have the CD. Recalling the  recent years, he managed to hit, No. 26 in 2015 with 'Saturn Returns', No. 20 in 2017 with 'A Kind Revolution', No. 6 in 2018 with 'True Meanings', No. 22 in 2020 with 'On Sunset', No. 8 in 2021 with 'Fat Pop I', and  No. 33 in 2024 with '66' (which incidentally was his age in 2024). 

Like Weller, Black Keys too are a very consistent duo, and most of their albums have been considered over the years, irrespective of a broadly 'samey' sound, which to their credit I am not quite bored of yet. If I was, then the chances of a top 10 album in 2025 would've been unlikely. Their past performance - No. 15 in 2011 with 'El Camino',  No. 4 in 2015 with 'Turn Blue', No. 19 in 2019 with 'Let's Rock', No. 32 in 2021 with 'Delta Kream', and No. 26 in 2024 with 'Ohio Players'. Their 2022 album 'Drop Out Boogie' did not reach the top 30, and although I haven't rated the albums beyond 30 that year, I know I listened to it.

Sweden's Ghost, while sounding so melodic, their vocals are not quite the typical metal gruff that one expects of  a death metal band. They offer enough in it for listener's attachment, and hence has a top 10 album in a lean year. Am yet to listen to their 2015 classic, Meliora, or the next album (2018), but I know that I listened to their 2022 album 'Impera' (which didn't chart within the top 30).

Doves has a decent album at no. 11. I remember listening to "The Last Broadcast" back in 2002, and being quite impressed with it. I have it on CD to date (and maybe "Some Cities" too.) They appear to have had a 11 year break after their 2009 release. Their return in 2020 "The Universal Want" reached no. 17, and this year they have clearly done better.

Just outside the top 10, Jason Isbell returns to my charts, as he's been doing for some years now - since 2017. This is largely an acoustic set, and has some strong tunes, and the song writing is at times vulnerable, for better or for worse. This is Isbell's highest chart position to date (No. 19-Nashville Sound, 2017; No. 28-Reunions, 2020; No. 24- Georgia Blue, 2021; No. 18, Weathervanes, 2023)

No. 13 is one of my favorite artistes, and is an artiste who has had two No. 1 albums. The Porcupine Tree lead singer has been a constant visitor to these charts and all his efforts since 'The Raven', and  has featured in my charts to date (No.1- The Raven that refused to sing, 2013; No.1-Hand.Cannot.Erase, 2015; No.5 - 4 1/2, 2016; No. 13- To the Bone, 2017;  No. 17- Future Bites, 2021; No.11-Harmony Codex, 2023)

Idlewild is another Indie-rock act which (as I said on Turnstile above) has caught the attention of rock fans, who are forever awaiting with hope for the next Queens of the Stone Age, the Next Arctic Monkeys, the next Arcade Fire. Maybe I am yet to grasp the difference of the sounds  between each of the new indie bands - Fontaines DC, Idlewild, Cola, Turnstile etc. But when listening to this album by itself is is strong enough for a top 20 position, that how we find them.

Sounding more sunny than Idlewild is Circa Waves as they register their first charting for me.I noted that their first album came out more than ten years ago, but this is indeed the first time they came onto my radar.

Mr. Duritz and his band make an appearance at no. 16. While it is a given that by now Counting Crows are nothing more than a band with a small cult following, it is always a pleasure to listen to them. Back in the day, 'August and Everything After' was one of the first two CDs that I ever bought with my own money ( the other being Alice in Chains' Tripod).*  While the first 2-3 Counting Crows albums were the best, they managed to squeeze in most of their albums into my top 20, ever since I got into doing this methodically. ( No.15 - Underwater Sunshine, 2012; No. 15 - Somewhere under wonderland, 2014 )

While Suzanne Vega made a name for herself with the Tom's Diner back when we were schooling, I loved her 'divorce album', 'Songs in Red and Gray'. Back in 2001, it was my one of  my favourite album. The lines "Daddy's a dark riddle/Mama's a headful of bees/you are my little kite /carried away in the wayward breeze," has stayed with me since then.  Back then. listening to albums was a challenging task as it was a best effort basis task of  lining up  a collection through pirated CDs, torrent downloaded albums mainly - the buying power of original CDs has declined with the larger number of albums being considered . However I don't think any of her subsequent albums made much of an impact. Maybe I listened to one or two, but the charts I have doesn't show - as most of the older ones don't list the positions above 20. Point to note - Songs in Red and Grey had the response song 'I'll never be your Maggie May' and 'Flying with Angels' has 'Chambermaid', another response song. However it cannot be denied that despite the organic sound of the songs, her singing style has changed little, and the mild story telling style has remained from the days of 'Luka' and 'Tom's Diner'.

Tame Impala is another musical act which has lingered in the 11-25 region across the last few albums, ever since they came into my notice as a musical band within my taste (No.12: 2012, No.21: 2015, No. 15: 2020). This particular set of songs I felt were more catchy, and indeed carries the tag "alternative dance" among the genres observed. As I've said over and over again, its a lean year, and Tame Impala had done enough to get a slot.

Seattle's Deep Sea Diver delivers a melodic, emotional set of songs, and there lies the difference of most of the Indie rock music mentioned elsewhere in this write up, with this album.My first experience with them finds the band within the top 20.

Brighton's Lambrini girls close up the top 20 with easily the most explosive record in the lot. 
As a demonstration, how's this for a verse:
"Palatable, unthreatening, 'cause all men know better than me
The glass ceiling ahead of me, so I'll take a backseat
Smile and ignore that my boss wants to fuck me
The wandering eyes at all times in the office"
    The delivery is monotonous, outraged, and takes on subjects like gender inequity, political and cultural atrocities. At just under 30 minutes, I think is is a must listen for any follower of rock music.

Here's how it works. Sometime when you compile these rated lists, you find mediocre album that you'd rather not see sneaking into the top 20. This was common in the first half of the 2010, when I look back at the ratings. But this tendency has gone away, and I've had the feeling that some of the good albums had to in fact miss out on the top 20 in recent years. For example in 2024, The Decemberists, Crowded House, and Judas Priest sat out in the outside locale of the top 20. In 2023 it was  Smashing Pumpkins, Gov't Mule, and Cowboy Junkees.  

Let's look at hose who just missed the top 20 this year. Back in the hey days of grunge, I never cared for Bush. I felt that they overdid the growl-like vocals, and indeed, songs like "Glycerene" and "machinehead" were never in my pallet (maybe "swallowed" had me interested a tad bit.) Looking at their discography their releases in the 2010s haven't been highly rated (source: allmusic), and they've taken a 10 year break in the 2000s. But I did listen to "The Art of Survival" a couple of years back ( No.13, 2022), and as I recall there were quite  a few tunes that I dug. They've managed to cling on outside the top 20 with "I Beat Loneliness" at no. 21.

I listened to Shame for the first time, and they are part of the Indie-rock groups that I previously mentioned earlier, as they check in no. 22, with the first album of theirs I listened to. The differences of sound between these bands, definitely exist, but so far I see them as one set. Maybe a careful scrutiny of these bands (and their sounds) is a work for another day.
 

Stereophonics also find themselves just outside the  top 20 (no. 23)  for 2025, as did their their 2019 managed as high as 2027. Although the band has been around for a long time, these are the only two albums that I've listened to in full.

 The rest of the top 30 in the order of the ranking comprises of Little Feat, Suede, Arcade Fire, Ill Considered ( a very different Jazz album, "Balm",  which leaves a troubling after feel), Richard Ashcroft, Van Morrison, with the Thom Yorke & Mark Pritchard collaboration closing the top 30.

 

 

* Back in the day the music videos mattered and the last such I remember is "Hangin' Around" from the 'This Desert Life' album, I specifically remember it because my room mate mentioned certain blurred parts in the music video - and that was my first even overseas visit back in December 1999.

 

රිදී රැයකි කළු දිවියෙකි - පියල් කාරියවසම්

පියල් කාරියවසම් 1990 දශකයේ මැද භාගයේ තම පළමු කෙටිකතා සංග්‍රහය (දික්කසාදය) පළ කලද,  2000 වසරෙන් පසුව වැඩි කෙටිකතා සංග්‍රහයන් සංඛ්‍යාවන් පළ කොට ඒ ඔස්සෙ සිංහල පාඨකයින් අතර විශ්වාසය දිනාගත් ලේඛකයෙකි. ඒ අතර ද සැඳෑ සක්මනක සැහැල්ලුව (2003) සහ කුරිරු සුරංගනා කතාවක් (2014) සුවිශේෂිය.  "රිදී රැයකි කළු දිවියෙකි" ප්‍රකාශ වන්නේ වසර 11ක විරාමයකින් පසුව ය. ඉතින් මේ කෘතිය මිල දී ගත් දා ම කියවීමට පටන් ගත්තේ ඔහු ගේ පෙර කෙටිකතා මහත් රසවිඳි හෙයින් ඒ බලාපොරොත්තුව නිසාම ය. මීට පෙර එරික් ඉලයප්ආරච්චි, ජයතිලක කම්මැල්ලවීර, නිශ්ශංක විජේමාන්න ‍යන අයගේ අලුත් කෙටිකතා පොත් ප්‍රකාශ වූ විට ද මේ වගේ නොඉවසිල්ලක් ඇති ව කියෙව්ව ද, ඔවුන්ගේ හොඳම නිර්මාණාතමක යුගය අවසන් දෝ යම් සැකයක් සිත ට වද දීමට පටන් ගත් ඇති වර්තමානයේ, අවම වශයෙන් පළමුවට සහ තෙවෙනියට නම් කල ලේඛකයන්ගේ නවතම කෙටිකතා සංග්‍රහයන් තවම කියවා නැති හෙයින්, සැකයේ වාසිය ඔවුන් වෙත තබා නුදුරු අනාගතයේ එම නිර්මාණ කියවීමට සිතා සිටිමි. ඒ අනුව මෑතක මා වඩාත් කැමැත්තෙන් කිය වූ සිංහල කෙටිකතාකරුවන් දෙදෙනා ප්‍රින්ස් සේනාධීර සහ ප්‍රභාත් ජයසිංහ විය යුතුය. ඉතින් මෙවන් වටපිටාවක ය කාරියවසම් ගේ අලුත් ම කෙටිකතා සංග්‍රහය කියවීම ඇරඹුවේ.

එහි කෙටිකතා හතකි - ඒ ගැන සාමාන්‍ය පාඨකයකු ලෙස අපගේ අදහස් මෙසේය.

• කෙටිකතාකරුවා, කතාවේ  කාලගලනය සෙමින්  සිදු වන විට දී පවා පාඨකයා තමා වෙත තබා ගනිමින් ලිවීමට කවදත් රුසියෙකි. එය මා පළමුව අත්දුටුවේ ඔහුගේ එකම නවකතාව වූ 'වීදුරු කුඩු කැවුණු කලෙක' කියවීම ඔස්සේය. ගිරිදේවී කෙටිකතාව ඔස්සේ ද සාමාන්‍ය කලබලකාරී, වාහන තදබදය සහිත සතියේ උදේ වරුවක එක් අවාසනාවන්ත සිද්ධියක්, බලාපොරොත්තු රැසක් කාලය සමඟ එදිරිව තරඟය තබා, සටනක යෙදෙන අප නොදත් බොහෝ අභියෝග වලට මුහුණ දෙන අය ගැන අප මනැස විවෘත කරයි. අප රටේ නීතියේ අඩුපාඩුකම් වහා වහා විසඳා ගත යුත්තේ මෙහි ගිරිදේවී මුහුණ දුන් අසාධාරණයන් ට සාධාරණයක් ඉටුකරනු වස් ය. 
  
  
•  ග්‍ර්‍රාමීය ප්‍රදේශ වල සහ උපනගර වල නවයොවුන් වියේ මල් කැකුලක් වෙළඳ ප්‍රචාරයේ වසඟයට පත් ව අකාලයේ විනාශ වීම අලලා ලියැවූවකි, නුඹ නාඩන් උලලේනී. කාරියවසම් ගේ කෙටිකතාමය ලක්ෂණයක් කිව හැකි, ජීවිතය හා මරණයෙන් මතු කාලය එකීයව ගලායාමේ ලක්ෂණය අපට මෙහි දී හමු වේ. මේ ලක්ෂණය මෙහි එන අන් කෙටිකතා වලද, මීට පෙර නිර්මාණ වලද දැක ඇත්තෙමි. නිර්මාණයක් ලෙස මෙහි එතරම් නව්‍යතාවක් නොදුටුවද, කතුවරයා ශූර ලිවීම පාඨකයා රඳවා තබා ගැනීමට සමත් වේ.
  
  
• දීර්ඝ, තරමක නීරස ගමන් විස්තරත්, සිතේ තෙරුපුන මෑත දේශපාලන ඉතිහාසයේ ත්‍රාසය සහ සමාජයක් ලෙස යම් තරමක වරදකාරී හැඟීමක්(?), කෙටිකතාවකට පෙරලීමට යත්න දැරූ ප්‍රයත්නයක් ලෙස මෙම කෙටිකතා සංග්‍රහයට නම දුන් නිර්මාණය දකිමි. එහි සාර්ථකත්වය ගැන මට ඇත්තේ අවිශ්වාසී නොපැහැදිලි බවකි.
  
  
• තම ඇබේණිය ගේ අවාසනාවන්ත මරණයත් සමඟ උක් වගාව හා සබැඳි පැක්ටේරිය ගමට ගෙන ආ විපැත්තිය ගැන සංවේදී වන ගුණේරිස් උක් වගාවෙන් පලිගන්න සිතා ගනී. එනමුදු කෙටිකතාව අවසන් වන්නේ අවතාරයක ඉඟියක් සහ තවත් අවාසනාවන්ත මරණයක් සමගිනි. කාරියවසම් ගේ ත්, විජේමාන්නගේ මුල් කාලීන කෙටිකතා ආර මතක් කරවන කෙටිකතාවකි,  උක්පැණි සුවඳ.
  
  
• අප රට පසුගිය සමයේ උතුරේ සහ දකුණේ සිදු වූ සමාජ හා දේශපාලන ගැටීම් හේතුවෙන් මරණයට පත් වුනේ අහිංසකයින් පමණක් නොවේ - අවාසනාවත්ත ලෙස, නොදැක සිටිය යුතු දේ දුටු, නෑසිය යුතු දේ  ඇසූ අය ද වන්දි ගෙවූ අවස්ථා වූහ. මේ හමුදාවට සම්බන්ධ යම් අපරාදකාරී සිදුවීමක් දුටු හෙයින්, ඊට ඉහළ මිලක් ගෙවූ සරත් ගේ කතාවයි ( වැලිකුමාරි සහ ගොළුකුමාරයා )
  
  
• තමන් නොකල වරදකට රාජ්‍ය ත්‍රස්තවාදයෙන් වන්දි ගෙවූ අහිංසකයෙක් ගේ කෙටිකතාවකි, ඇතා වෙලා හිමයේ ඔබ උපන් දා. කෙටිකතාවේ විශ්වාසණීයත්වය ගැන මට පෞද්ගලිකව යම් සැකයක් ඇති මුත්, ඒ අප කථකයාගේ මරණින් මතු 'තතු' නිසා නොව, ඔහු රාජ්‍ය ත්‍රස්තවාදයට "හේතු" වූ "අපරාදය" නිසාය - කෙටිකතාව හැඟීම් ඉස්මතු කරලීමට වැඩි බරක් ලියා ඇති සෙයකි.
  
  
• සවලක් අතින් ගත් ගුරුතුමිය, එකී සවල අතට ගැනීමට තව මොහොතක් හෝ පමා නොවීම පිළිබඳ පාඨකයා ට සිතේ සහනයක් ඇතිකරනා අයුරකින් ලියා ඇති බොහෝ දුරට සාර්ථක කෙටිකතාවකි. භුතාවේශයෙන් ගුරුවරිය වෙත පැමිණෙන ඇගේ ගුරුවරයාගේ ඔවදන්, ඇයගේ නාට්‍ය තුලට වද්දා නොගත්තා ද සැබෑ ජීවිතයේ ඇයව විමසිල්ලෙන් තබා ගැනීමට සමත් වීද ? 
  

 එනුමුදු, සමස්තයක් ලෙස පොත අතට ගත් විට තිබූ බලාපොරොත්තු ඒ අයුරෙන් ම ඉටු වූ කෙටිකතා සංග්‍රහයක් ලෙස නම් කල නොහැක. 

ශ්‍රේණිය: ***1/2

පියාසර සමය - චන්ද්‍රරත්න බණ්ඩාර

 2024 වසරේ ප්‍රකාශ වූ නවකතා සඳහා වූ ස්වර්ණ පුස්තක සහ රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන දිනාගත් 'පියාසර සමය' නවකතාව කියවුවෙමි. කතුවරයා ගේ නවකතා කිහිපයක් ම මා සතුව වෙතත්, කිය වූ පළමු නවකතාව මෙයයි. 

ජීවිතය යනු තමන් මුහුණ දෙන තත්වයන්, වාතාවරණයන්, අනුව බොහෝ විට තීරණය වන්නක් බවත්, අයෙක් තමන්ගේ වටිනාකම් - විශ්වාසයන් මේවා යැයි සම්මතයේ සිටිය ද, ඒවා අභියෝගයට ලක් වන අවස්ථාවන් ගැන තේරුම් ගන්නේද තම ස්ථාවරයන් වලින් තමන්ට ද නොදැනී, හෝ තම අවදානය තම සිතට වංචනික ලෙස තමන් විසින් ම මෑත් කර ගත්තායින් පසු බව ගම්‍ය කරවන නවකතාවකි, පියාසර සමය. 

 මෑතක අප රට මුහුණ පෑ ආර්ථික කඩාවැටීම හමුවේ ඇති වූ ජනතා අරගලයන් හි ක්‍රියාකාරී සමාජිකයෙකු වූ චමත්, දේශපාලන රැකවරණ බලාපොරොත්තුවෙන් කැනඩාවට යාමත්, එහිදී ඔහු ට ප්‍රතිවාදී දේශපාලන කඳවුරට ඥාතී සබඳතා ඇති මිලංකා ගේ හමු වීමත් නවකතාවේ ප්‍රධාන ආඛ්‍යායනට හේතු වුව ද, මට නම් නවකතාවේ වඩා රසවත් තැන් වූයේ සමහර දේශපලන නිරීක්ෂණයන් සහ බැඳීම් ඉදිරිපත් කොට ඇති තැන් සහ ඒවා හි විසං‍යෝජනයන් ගැන කියවෙන ඡේදයන් ය. නිදසුන් ලෙස මෙම අවස්ථා දෙක සලකන්න.

"ඔහුගේ ජීවිතයට අනවසරයෙන් පිවිස එහි ගමන් සිතියම වෙනස් කළේය යන පසුතැවිල්ලක් හැමදාමත් මිලංකාට තිබිණ. ඔහු සතු වගකීම් ඉටු කිරීමට ඔහුගේම වූ ක්‍රමවේදයක් තිබෙන්ට ඇත. එසේ නොතිබුණා නම් ජීවත්වීමෙන් ලබන පන්නරයෙන්, එය ඔහු එය සකසාගනු ඇත. එහෙත් ඔහු පොළඹවාගැනීමෙන් තමා කළේ ඒ ඔහුටම අනන්‍ය ජීවන මං පෙතක් අහුරා දැමීමකි. මේ සියල්ල සිදු වූයේ තමාගේ ලෝකයේ ඇති දැවැන්ත කුහරය වසා ගැනීමට ඔහු පාවිච්චි කිරීමෙන් නොවේද ?"

චමත් මානසිකවත්, ආර්ථිකවත්, වැටී සිටි අවස්ථාවේදී උදවු කර ඔහු මෙතෙක් නොවිඳි සෙනෙහසක් ලබා දී, ඔහුගේ බොහෝ ආර්ථික ප්‍රශ්ණ වලට පිටුවහලක් වුවද, මිලංකා තුල ඇති වූ වරදකාරී හැඟීම ඉස්මතු වූ අවස්ථාවකි මෙය.

එපමණක් නොව, චමත් කෙතෙරම් දේශපාලන මතවාදයේදී පරමාදර්ශි වී සිටියද, මිලංකා ගේ ආශ්‍රය නිසා, චමත් සහ ඔහු කලින් විරුද්ධ වූ පාර්ශවන් අතර වෙනස බොඳව ගොස් ඇති බව, ස්වයං විවේචානාත්මකව ඉදිරිපත් කල අවස්ථාවකි, මේ:

"ඈ පුෂ්පේගේ ධනය පරිහරණය කළාය. තමාටද මතු නොව තම මවගේ ඉඩමේ උගස බේරාගැනීමෙ සිහිනය වෙනුවෙන්ද වැය කරන්නට ඒ මුදල් උපයෝගී වන්නට ඇත. බොහෝ විට තමා ඉගෙනගන්නා පාඨමාලා ගාස්තු ගෙවා ඇත්තේ ඔහුගේ මුදලින් විය හැකිය. තමන්ගේ -විප්ලවීය වන්දනා ගමන- කියුබානු සංවාරය සිදුවන්නට ඇත්තේද ඔහුගේ මුදලින් විය හැකිය. අහස කඩා වැටෙන්නාක් මෙන්ද, මහ පොළොව තමාවද දරාගෙන ඉහළට එසවෙන බවක්ද ඔහුට හැඟේ. ප්‍රේමයේ  පරිත්‍යාගයන් ලෙස ලැබුණු ඒ සියල්ල තමාගේද, පියාගේද පරමාදර්ශ විනාශ කරන්නක් නොවෙද ?"

අනෙක් අතට, මිලංකා පුෂ්පේ කෙරෙහි එතරම් විවේචනාත්මක ව හැසිරී, ඔහුගේ මුදල් තමන් මෙතෙක් නොලැබූ දෙයක් ලබා ගැනීමේ ලෝබයෙන් නොපැකිළි වියදම් කරයි. එනම් චමත් සහ මිලංකා යන දෙදෙනාම තමන් පරමාදර්ශී ස්ථර වල සිට පහළ ස්ථරයකට ඇද වැටෙන්නෝය. පැදුරෙන් බිමට වැටෙන්නට නොහැකි නිසා පුෂ්පේ ඔහුගේ සතුරෙකුගේ ගොදුරක් වන තෙක් තමන් ගේ න්‍යායන් මත ම ජීවත් වනවා පමණක් නොව, පිටස්තර ලොවට වංක එහෙත් තමන්ගේ පටු සිතීම ට අවංක අංජලී ව ද ලං කර ගනී.

දේශපාලන දර්ශනයන් ඊට අදාළ ග්‍රන්ථ වල, මතවාදමය ලෙස කෙතෙරම් සංඝත වුව ද, ආකර්ශනීය වුවද, යථාර්තවාදීව ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී සාමාන්‍ය මහජනතාව කෙතෙරම් ගැහැටකට නතු කරගත හැකි දැයි නිදසුන් සහිතව මෙම නවකතාව පෙන්නුම් කරයි.  මේ තත්වයන් ජනතා උද්ඝෝෂණ සමයේ ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලඥ්ඥයින් ක්‍රියාත්මක වූ ආකාරයෙන්ද, දශක ගණනාවක් ඔස්සේ සමාජවාදී දේශපාලනයෙන් බැට කන කියුබානුවන් මාර්ගයෙන් ද කතුවරයා පෙන්නුම් කර දෙයි. Harari ඔහුගේ Sapiens/Homo deus පොත් වල කියනා එක් කාරණාවක් නම්, පළමු ලෝකයේ ධනවාදී රාජ්‍යයන්, වාම දේශපාලනයේ මානුෂික ගුණාංග තම දේශපාලන භාවිතාවට එක්කාසු කරගෙන ඇති ආකාරයයි. එනම් දේශපාලන අන්තයන් හි නොරැඳී, තමන් කෙරෙහි ස්වයං විවේචනාත්මකව තම මග නිසි ලෙස වෙනස් කරගැනීමේ වටිනාකමයි.

මුල දී කී ධනාත්මක ලක්ෂණ පෙන්නුම් කල ද මෙම නවකතාවට මට ඉත සිතින් බැඳී කියවීමට නොහැකි විය. ඒ හේතුවෙන් ම දීර්ඝ කාලයක් ගෙන කියවන්නට වූ නවකතාවකි, මෙය. ඩෝනා ටාර්ට් (Donna Tartt) වන් ලේඛිකාවන් වේවා ( බලන්න The Goldfinch, The Secret History), Hanya  Yanagiraha ගේ A Little Life වේවා, මා මේ දින වල කියවන කිරන් දේසායි (Kiran Desai ) ගේ The Loneliness of Sonia and Sunny හී වේවා, නවකතාවේ පාත්‍ර වර්ගයාගේ ජීවන රටාව ට බැඳි විෂයන් ගැන තරමක් විස්තර කිරීම නූතන නවකතාවට ගෝචර වුවද, පියාසර සමයේ එන අමතර විස්තර පාඨකයා නවකතාව කියවීම අඩාල කරවන බවකි මගේ අත්දැකීම. එරික් ගේ මුල් කාලින නවකතා වල මීගමුවේ ජීවන රටාව අපට ඉදිරිපත් කර තිබුනේ පාඨක රසය වඩවන ආකාරයෙනි. අදටත් මීගමුවේ මීට වසර 30-50 කලකට පෙර අහුමුලු වල ජීවිතය ගැන ගුප්ත රෝමාන්තික අදහසකි අප සතුව ඇත්තෙ. එහෙත් මෙම නවකතාවේ විටෙක කැනඩාවේ විස්තර සඳහන් කර ඇත්තේ නවකතාවකට සුදුසු ආකාරයකට වඩා ටොරොන්ටෝවේ විස්තර ගැන අවබෝධයක් පාඨකයාට ලබා දීම කතු වගකීම ලෙස සිතනාකාරයෙනි. මා ඇතුලත් කියවීම් කණ්ඩායමේ අන් කියවන්නන් කිහිප දෙනෙකු ම මෙම පොත විෂයෙහි ඒ විවේචනය නැගුවෝය. ඒ නවකතාවට විෂය වී ඇති පසුබිම තරමක් නව්‍යතාවකින් යුක්ත වුවද, පාඨකයා නවකතාවෙහි රඳවා තබා ගැනීමට ඇවැසි ගලායෑම් වේගය අනවශ්‍ය විස්තර මගින් අඩාල කෙරී ඇති හෙයිනි.  

ඒ විවේචනයන් මධ්‍යයේ වුව ඇත්තෙන් ම අවසන් ලෙස සම්මානයක් ජයගැනීමට උචිත යැයි සිතූ ලෙස නවකතාවන් ලෙස මා කියවූයේ 2019 ප්‍රකාශ වූ පේත සහ නිශ්ක්‍රාන්තිය යි (ඒ දෙකට ම වඩා නිම්නා ගේ ඉතිහාසය විශිෂ්ඨය - ඇත්තෙන් ම මට නම් එය මෑත කාලයේ අප රට ප්‍රකාශ වූ ශ්‍රේෂ්ඨතම නවකතාවයි.) ඉන් පසු මෙම නවකතාව මා කිය වූ සම්මාන ජයග්‍රාහී නවකතා අතරින්, සම්මාන ජයගැනීමට තරම් විභවයක් තිබූ නවකතාවක් ලෙස මෙය පිළිගත හැක - එහෙත් ඒ සිත පුරා නොවේ,  අකමැත්තෙන් වුව, ශාඛ්‍යතාව සපුරලන කාරණා යන්තං පසුකරනා නිසා ය. පසු ගිය කාලයේ සිංහල නවකතා කියවීම වඩාත් අඩු වී ඇත්තේ ඊට මිඩංගු කරන අප සතු සීමිත කාලය ( හෙවත් අපේ ජීවිතයේ කාල කොටස් ) ට සුදුසු ප්‍රතිලාභ නොලැබෙනා නිසාය. 

( සැ.යු. පසු ගිය අවුරුදු පහ ඇතුලත සම්මාන ජයගත් නවකතා අතරින් තවම ප්‍රේමානිශංස, වාපි, එරික් ගේ සඳ ගමන, නකුල මුනි, පහනක අඳුර තවම කියවා නැත - එහෙත් සම්මාන ජයගත් මැස්සා සහ තිවංක කතාව කිය වූ මට එරික් ගේ මෑත කාලීන නවකතා ගැන එතෙරම් බලාපොරොත්තු නැත. )

ශ්‍රේණිය: ****

Flashlight - Susan Choi

 Read the fifth of the Booker short listed nominees of 2025, namely, Susan Choi's Flashlight.

 There are some authors, where upon reading them the first time, one looks forward to exploring their other works. It has happened a couple of times - Donna Tartt, Kazuo Ishiguro, Julian Barnes, comes to mind. Susan Choi now joins that list as at least Trust Exercise. Plus, out of the five Booker nominees that I read, this one clearly had the best plot (while 'Flesh' and 'The Rest of Our Days' rate highly for other aspects - more on that on another essay ).

On Flashlight;
While the main plot of the novel involves the inhuman behaviour of a rogue state, in destroying the innocent lives, not only of their own citizenry, but those that of neighbouring too. Choi excels in revealing only when she absolutely have to, this rogue nation's utter disregard for human rights, as apt to the key characters of this novel. Further credit is due to Choi, for the characters she has chosen and how they she grooms them - especially Anne and Louisa. I should say, Serk too - but we don't see much into Serk's way of thinking, other than his single mindedness, his brilliance, and his short comings and idiosyncrasies in the limited exposure we get of that character. What I suggest is that any further exposure to that character could've been too much to that character, and in turn the respect, and maybe a hint of reverence that the reader feels towards the end of the book. The character development's depth can be illustrated with the following for example:

"Both had gone off the tracks before finishing high school, both- despite intelligence that, if disregarded by those nearest them, had later caught a more discerning eye- had hovered uncertainly in the vicinity of, but never managed to keep themselves enrolled at, a college."

Building the characters of a mother and daughter - who had differences throughout their lives, and then point out similarities in this fashion, as well as how Louisa is a better parent than her mother, more like her father goes out to show the nuanced consideration that has gone into this excellent work.

Another aspect that Choi points out quite well is how  in the interest of avoiding geopolitical unrest, nations will turn a blind eye to single, or relatively few cases, of their citizens being victimised. It clearly suggest the necessity of organizations for upholding of human rights, irrespective of international politics, politicising those very organizations.

To wind up, this is an excellent book, well worthy of the international recognition the book received. I have already made a note to read at least one more book by the author, which the literati has praised.

Rating: ****1/2

 

12 Angry Men - a meandering on some of the jurors

 
    Watched 12 Angry Men this afternoon, and it made quite an impression on me. Much has been written about it, given its near seventy years since it hit the cinemas first ( I will link some of the reviews I liked best, so that I can return to them - and you the reader, may read it). I will only make a few comments which I feel mention.

Juror no. 9, clearly the oldest man in the jury, beside making some salient points which contribute towards tilting the vote in favour of 'not guilty'. He makes an a comment about an old witness who has supposedly overheard the threats and seen the accused running away from the scene. He makes the below observation:

"It's just that I looked at him for a very long time. The seam of his jacket was split under the arm. Did you notice that? He was a very old man with a torn jacket, and he carried two canes. I think I know him better than anyone here. This is a quiet, frightened, insignificant man who has been nothing all his life, who has never had recognition—his name in the newspapers. Nobody knows him after seventy-five years. That's a very sad thing. A man like this needs to be recognized. To be questioned, and listened to, and quoted just once. This is very important."

And it got me thinking - some of the things that juror contributes to the seventy-five year old man, may very well be attributes that he, the juror, himself has felt. An old man who has never made an impression.

This trait of seeing themselves in others can be detected with other characters too. Juror no. 5, who confesses that he is from a similar background, probably had that on his mind when he initially voted as guilty. Maybe he wanted more to be not guilty of favouring someone from his background, than evaluate the exact circumstances.

Juror 3 is the last one tilt over, and it is clear that he has a grievance, a love-hate relationship with his son, who he has not seen in two years, a case of "cat's in the cradle" if you will, but more due to his attempt to "make a man" on his son. Does that hint that personal demons are the hardest to fight against ? After all even the obvious bigot is won over by juror no.8, played by Henry Fonda.

Which brings us to the photograph of the scene that I have captured for this scene. An excellent depiction of how everyone distances ( as they should ) from the bigoted, who has the most negative impact on the healing of any situation.

All in all, an excellent movie, which I may return to once in a while.

Some of the reviews which caught my eye - based on which I decided not to mention some of the things that have been said before. ( mind - am sure my observations here aren't original. Am sure they have been said before. Just that I didn't come across them).

Rating: *****

https://theindependentcritic.com/12_angry_men
https://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-12-angry-men-1957
https://theindependentcritic.com/12_angry_men

A mental trip to understand why books like "James" by Percival Everett are written

At the start let me state that this is not a review of the book, although some traits of a review may have forced itself in. Plus, if a book encourages a further discussion with one's self, I guess that too is tantamount to the success of the book. Anyway, let's start with a quote from the book: 

“I considered the northern white stance against slavery. How much of the desire to end the institution was fueled by a need to quell and subdue white guilt and pain? Was it just too much to watch? Did it offend Christian sensibilities to live in a society that allowed that practice? I knew that whatever the cause of their war, freeing slaves was an incidental premise and would be an incidental result.”

It is the second time in 3-4 months that I came across a similar argument regarding injustices set upon a group of people by another group. The previous instance was in Babel, by R.F. Kuang. In fact it was subtitled "The Necessity of Violence". In James too there is a justification of the necessity of violence, for the victim had no other alternative, and no amount of guilt, confession, or 'righting the wrong' decades or even a hundred years or so past the actual events could bring solace to those who suffered. I am aware of only two books which hold such a stance (these two), and there is in all probability many more.

 “I did not look away. I wanted to feel the anger. I was befriending my anger, learning not only how to feel it, but perhaps how to use it.”  

In life, after a long time of the actual event, a mental revisit gives  time to reflect on how the victims should've reacted to minimize the damage that they endured, if not actually save themselves from death. I see this trait in James, as well as in Babel. Freshly upon reading Babel I felt that it was a book which served little purpose in rebuilding bridges, and said as much. It is not about rebuilding bridges at all - for they have been built decades back thankfully. But rather a personal reflection, a guilt trip for the sake of one's ancestors - those who were severely wronged. Everett uses the ideas of Voltaire's Polygenism, or that of John Locke in discussion with James in his dreams, to further press home, what to me are the main grounds for this book. True, that Everett has used the platform of a classic text to build his alternative narration ( and largely a good one at that). But my reading of the the intent of this novel ( or even novels like this), is to revisit those grave injustices (in which stereotyping of a certain group of people appears to be prevalent ) and ipso facto hint a blame to ones' ancestors for not fighting hard enough, or for not fighting with the necessary skill set (i.e. cleverness, violence, ruthlessness). 

One could extend this argument against the eating of meat, I reflect. Although we are unable to read the minds, and hence the fear of animals from their senses, beyond a level which is obvious to humanity - if ever there comes a time that advanced technology offers a chance for us to read their minds (and by that time eating meat is more abhorred than now - similar to a level racism has reached now), maybe we all would be revealed to be as guilty as Judge Thacher in "James" or Letty Price in "Babel". We wouldn't be able to argue that we didn't know enough to counter-argue - we will only be able to accept that we weren't brave enough to revolt, or our love for the meat of other animals was too strong to stand against our sense of compassion, and fairness. I will plead guilty even now.

Maybe as humanity reaches exaltation, it carries with it the collective guilt of many people as the fuel to drive it that far.

War Crimes - Peter Carey

I picked up this short story collection, with some expectations, given the author's high credentials. Previously, short stories by renowned novelists have not failed me. This dragged on for over three months for its completion, as I gave it only the scantiest of reading slots, given that after  a promising start, most of the stories adopt a mixture of the Dystopian and the absurd - and reads as if the true interpretation is hidden under those layers. I for one am doubtful if the labours in any deciphering such meaning is worthy of my time, in a book of this nature.

Let's take a peak at few of the short stories ( It has a total of 13 - which too is a problem as I felt it was too long a collection ).

The Journey of a Lifetime : Is a short story I felt a lot. Mr. Moon, absorbed in his own hobbies looks forward to his one chance in his life time for a much cherished first class train journey. However he finds in the middle of his journey that his sacrifice has been in vain. The story is rich with nuances on how the rich are meted special treatment, and how for those who aspire that treatment at much personal cost, don't always receive the just rewards. Money may buy one special treatment, but still one is not immune from deception.

"Do you love me?" : Is a short story with a dystopian background. As the title of the story suggest, temporary power may not be able to protect one in times of crisis, as we find characters in this story begging for love to protect themselves, and how at times loving someone is difficult irrespective of how much one wants to. Other than the message that the story carries, the reader may feel that short story may fall of its literary expectations.

The Uses of Williamson Wood :

"People do not love those whose eyes show that they are somewhere else. Her mother had not liked it. Her mother's lovers, in varying degrees, had been enraged or irritated by her withdrawals. She had learned not to hear their words or feel their blows."

The protagonist in this story lives withdrawn in her own fantasy, as a ploy to save herself from the suffering. Clearly she is a little simple minded such that she cannot get away using the windfall that comes her way, but rather resorts to a meaningless petty revenge which brings upon everyone's downfall. Enjoyed reading this story.

A Schoolboy Prank :

Although one of the better short stories I've so far come to find in this collection, three former students meet their former teacher - who back then coached them of firmness as men, and the controlling of emotions. But soon the students and the teacher resort to subtle insults, each of their homosexual tendencies - the students in their adolescence, but for the teacher clearly a life long closeted one. The former students, now all in respectable positions aren't ready to reminded of their early teen affections, while the teacher, now old,is a lonely beaten man, who secretly isn't able overcome the loss of his dog.

He Found her in Late Summer : 

This story is a rare non-Dystopian short story, and reads close to a realistic one. A girl who appears to have been the victim of her life style, is found by a hermit like man living in full appreciation of the river and natural life surrounding it. The story has its charm in the slow turn as Dermott shows immense patience, in waiting for the girl to make her own decision on how she wants to continue her life. Here too an ancient volume on draculas bring the book an element of shadow to its relative realism.

Most of the remaining eight  short stories are steeped in Dystopian worlds and didn't quite capture my fancy. They felt like rather whimsical efforts toward how power affects people - those who are holding it and those who are under it, and reads like written with that intent, at the cost of whatever literary pleasure that the better stories in this collection - which are not quite a handful  - deliver. 

Clearly, this collection didn't deliver whatever literary pleasure that I had expected, given the author's credentials, despite one or two good short stories. But "Journey of a Lifetime" clearly can stand neck to neck with other good short stories.

Rating: **1/2