Thursday, 11 August 2022

ප්‍රදීපාගාරයක ඇස් බැල්ම - රවී සිරිවර්ධන

 මෙම කාව්‍ය සංග්‍රහය කියවීම ඇරඹුවේ එරික් ගේ ප්‍රොමිතියස් දූපත කියවීමෙන් අනතුරුව ය. ඉතින් මේ සන්සන්දය සමා වී විඳ දරා ගන්න. ඒ නිසා දෝ මෙම කවි වල ඇති සංකල්ප රූප වඩාත් ඍජු බවක් ( ඍජු වැඩි බවක් ?) දැනිනි. ඉන් මේ කව් මා රස නොවිඳි බවක් නොකියවේ. කව් වටහා ගැනීම මෙතරම් පහසු දෝ යන ගැටළුව මතු වුනේය. එරික් ගේ කාව්‍ය සංග්‍රහය සෙමින් සෙමින් මාස දෙකකට ආසන්න කාලයක්, විටෙන් විට කිය වූ අතර, මෙම කාව්‍ය සංග්‍රහය දිනකුත් පැය ගණනක් තුල කියවා හමාර කලෙමි. එය රවී ගේ කවිය සහ එරික් ගේ කවිය වෙනස බව සැබවි. එරික් ගේ ලෙහාගෙන රසවිඳිය යුතු නම්, රවීගේ කවිය විටෙක අපූරු මැයන් තෝරාගෙන අප භාවයන් අතර අතැර දමන්නේ, අපගේ පෞද්ගලික සිතුවිල්ලක තනිකරමිනි.  එය ය රවී ගේ කවිය අපූරත්වය. එලෙස අපූරු මැයන් හමුවන්නේ තරමක් සුලභ යැයි හැඟෙනා කවි සිතුවිලි අතර වීම ද පිළිගත යුතු අතර, එය යම් තරමකට මේ සංග්‍රහයේ සාපෙක්ෂ ඍණාත්මක ලකුණ ලෙස ය පෙනෙනුයේ. එය මට සාපේක්ෂ බව පිළිගනිමි, කිම ද දුර්වල යැයි ගිණිය හැකි නිර්මාණ මෙහි ඇත්තේ අතලොස්සකි.  එහෙත් නැවුම්බව ද එබිකම් කරන්නේ අතරින් පතර වීම, අපට ගෝචර වේ, අයෙකු එරික් ගේ කවිය ලෙහීමට කල් නොගෙවා රවී ගේ වඩා හොඳින් අරුත් වටහා ගතහැකි, හා අලංකාර බසකින් ද පොෂිත කවිය ම විඳින්නේ නම්, ඇගේ තීරණයේ වරදක් නැති බවකුත් සිතේ - කිම ද "ප්‍රොමිතියස් දූපත" යටතේ ලියූවා සේ, මට් අද එරික් ගේ කවි අතර දුර්වාබෝධ ඒව ඇත. එහෙත් අප වන් සමහරෙකු, දුක ම සැප ලෙස දකිමින්, ගැටළු ලිහීමට ම පැටලෙති.

රවීගේ කවි වල සිතට ආමන්ත්‍රණය ආරේ නිර්මාණ රැසක් මෙහි හමු විය. මා වඩාත් සිත් ගත් කවි අතර එකෙකි, "ආදරය කියන්නේ සොයා යන එකට" යන කවිය:


"යාත්‍රාවක පෙනේ ඈත තොටුපළ සොයන
ගොඩ බිමක් ඇති ඊට දෑස දල්වා හිඳින
ප්‍රදීපාගාරයක ඇස් බැල්ම හිමි නොවුණ
යාත්‍රිකයන් ඇද්ද කොතෙක් කරදිය විඳින"
"මගේ සිදුහත්" කවිය ද මා සිත් ගත්තේ එහි එන නිර්භය ස්ථාවරය වෙතින් ඇඟවෙන මේ කව කියනා මනංකල්පිත ස්ත්‍රී ආත්මය හේතුවෙනි:
"සතරක් නොව
පෙරනිමිති ම සිය ගණනක්
දුටුව ඇසින්
කලකිරෙන්න නොහැකි සිතින්
රෑ අඳුරත්
හමගිය කලිසමේ ඔතන්
මගේ මිනිහ ගෙට එනකොට
යසෝදරා
සිදුහත් මට පොඩි එකෙක් ය"
මෙහි කවි බස ද කවිය ට උක්ත "මගේ සිදුහත්" ඒ පරිසරයට ඔබින එකක් වීම එහහි සාර්ථකත්වාට හේතු වේ.

මේ සංග්‍රහයේ ගසක්, ගඟක්, කන්දක්, කැළයක් රූපයට ගෙන කියනා අපූරු කවි ගොන්නකි. විටෙක, මෙය රවි ගේ කවියේ සලකුණ ලෙස සලකමින් රස විඳිමින් ද, අන් අවස්ථාවක කවි පංති අතර ඇති විවිධත්වයේ සීමාව ගැන ද කල්පනා කරමින් මේ කවි බොහෝ ඒවා රස වින්දෙමි.

"දුර සරන කිරිල්ලක ඇවිදින්
අහම්බෙන් නතර උන රැයකට
වසන්තය මේ ගසට පරිණත
සතුටක්‍ය මේ ගසට පරිණත"
                 ( ගස කැමති රැය)

 අවස්තාවක දෙකක අපූරු රූපක භාවිත කෙරෙන නිර්මාණ අප උද්දාමයට ලක් කලේය. "පැහැරගත් පරමාදිත්‍ය" කවි පංතයේ අහසේ හිස්තැන විස්තර වෙන හැටි මා සිත් ගත්තේය.

"අයිති නැති පුර හඳක්
මුදුන් කර පෙන්වමින්
අහස නුඹ
කරන බොරුවක විසල්"

...

"හරි භයංකර මුහුණු පෙන්වමින්
වැහි වළාකුළු මුදුනෙ එල්ලමින්
නෙක අකුණු ගර්ජනා දක්වමින්
අනුන් සතු බලය කොරකන් කරන්"

කෙටියෙන් ම පවසතොත්, අරුත් වටහා ගැනීමට ඇති පැහැදිලිතාවත්, සැලකිය යුතු කවි සංඛ්‍යාවක් ස්වභාවික වස්තූන් භාවිත කරමින් විවිධ චරිත වෙත එබී බැලීමේ නැඹුරුව ( ඒ අනුව මවු පියන්, තනි වූ අන් අයට සිසිලක් ව වියපත් වූ කාන්තාවක්, මග ඇරී ගිය පෙම්වතෙක් හෝ පෙම්වතියක් ආදිය මේ ස්වභාවික වස්තූ ඔස්සේ කියවා ගත හැකිය), මෙම සංග්‍රහයේ ප්‍රධාන ලක්ෂණය ය. එම ලක්ෂ්ණය සංග්‍රහයේ සාර්ථකත්වය මෙන්ම යම් සිමාවන් පන්වා දීමද කරයි. රවී සිරිවර්ධන ගේය පද රචකයෙකු ලෙස වඩාත් සාර්ථක වීමට හේතු ද මෙම කාව්‍ය නිර්මාණ අතරින් දැක ගත හැකියැයි සිතමි.

ශ්‍රේණිය: ***1/2
කාව්‍ය ; අහස ප්‍රකාශණයක් (2019)



                      

Wednesday, 10 August 2022

ප්‍රොමීතියස් දුපත - එරික් ඉලයප්ආරච්චි

 කෙටිකතාවට සහ නවකතාවට සාපේක්ෂව, එරික් ගේ කවිය කියවීමේ සාක්ෂරතාව මා ලබන්නේ සෙමිනි. එය තවම සතුටුදායක මට්ටමකට ලඟා වී තිබේදැයි යන්න සැක සහිත ය. එරික් වසරින් වසර අලුත් කවි ලියන්නේ , වෙසෙසින් ඔහු භාවිත ග්‍රන්ථයන් සහ කියවන කවි ආභාෂයෙන් ද, තත්කාලීන සමාජ දේශපාලන සිදුවීම් ඔස්සේ ය. ඔහු ගේ  කවිකමත්, කියවන්නියන් අතර පරතරය වැඩිකරමින් ඔහු හැල්මේ යන බවක් පෙනෙන්නට ඇත. අමරකීර්ති(1) 2016 දී, ප්‍රකාශ කලේ මෙවැන්නකි:

"ඉලයප්ආරච්චිගේ මෑත කාලීන බොහෝ කවිවල දී ආනුභාවික සංකල්ප රූප සහ කතිකාමය සංකල්ප රූප අතර පරතරය ඉතා වැඩිය. ඒ නිසා ඒ පරතරය රසිකයා ඇද වැටෙන අගාධයක් වැනිය. ඔහුගේ පළපුරුදු කවීත්වයත්, කාව්‍ය සං‍රචන ශිල්පයෙහි බුහුටිකමත් නිසා එක්තරා ආකර්ශනයක් ඒ කවිවල ඇතත්, තමන්ට තරම් නොවන රසිකයෙකුට ලියන්නාක් වැනි බුද්ධිවාදී ගර්වයෙන් යුතු කවියෙක් ඒ කවියෙන් මතු වී පෙනේ." (73-74 පිටු; නව කවි සලකුණු )
2016ත් අදත් අතර ඉලයප්ආරච්චි කාව්‍ය සංග්‍රහයන් හයක් පළ කොට ඇත ( ඉන් සතරක් කියවීමට අප යත්න දරා ඇත). ඒ හැම සංග්‍රහයක් අවසන ම, තරමක දුරවබෝධ කවියකත්, පූර්ණ රසාස්වාදයක් ලත් කවියකත් අතර දෝලනයක් ලත්තෙමි. ඒ අතර කාලය තුල එරික් ලියූ Wasteland ( T.S. Eliot) ගැන දීර්ඝ විචාරය, එරික් ගේ කවිය දැකීමට තරමක පිටුවහලක් වූ බවත් නොකියා බැරි ය. එහෙත් නියත වශයෙන් එරික් ගේ කවිය විෂයෙහි, මා තවම බැරි බැරි ගානේ පසුපසින් ඇවිදින සිසුවෙකු පමණකි. මේ තත්වය වෙනස්විමක් ද මා නොදකිමි; අපේක්ෂා ද නොකලමි. ( පූර්ණ කාලීන වශයෙන් අන් ක්ෂෙත්‍රයක නිරත වෙමින් කාලය සොරා ගෙන අන් ක්ෂේත්‍ර වලට වරින් වර එබිකම් කරන අප වැන්නන් ට අවම වශයෙන් විශ්‍රාම යනතෙක් අන් විකල්පයක් නැත.)

මෙම සංග්‍රහයට පැමිණෙමි.

එරික් ට කවි විෂය වන්නේ අපූරු අවස්ථාය. ලංකා ගුරු සංගමයේ ප්‍රධාන ලේකම් ජෝසප් ස්ටාලින් අත්අඩංගුවට ගෙන බසයෙන් රැගෙන යාමේදී, කවුළුවෙන් ඉවතට හිස දමා විරෝධය පළ කිරීම, ඈත රටක තරුණ සිත්තරෙකු අතින්   අඟුරු සිතුවමකට පෙරලිම අප කවියාට කවි නිමිත්තකි. කවියේ ආකර්ශනීයම කොටස, ස්ටාලින් ඇමතීමෙන් අනතුරුව කවියා තම කුදු බව මෙසේ පවසනා කොටසයි:
"මම තවම කවියෙක්මි
සදා කල් සිසුවෙක්මි
ඔබ රැගෙන යන රියේ
නගින්නට නොහැකි වී,
පාපුවරු දෙක පවා
ඉඩක් නොදෙනා බැවින්
පසුපසින් ඇති යකඩ
ඉණිමගේ නඟින්නට
උමතු හැඟුමෙන් දුවන."
              (ස්ටාලින් බසය)

අන් තැනෙක පැරණි දේශපාලන ආස්ථනය යම් ආර්ථික වාසියක් වෙනුවෙන් මගහැර දැමූ අයෙකුට කෙරෙන උපහාසාත්මක කවකි.

"එකෙක් අඩුව ආ ගමනකි
ලොකු කුලියක් ගෙවන තැනට
නොලියනු ඇත කිසිම පොතක
නව ජීවය ලැබුණු විදිහ"
              ( අලුත් පක්ෂ කාර්යාලය සහ දමා ආ පැරණි රතු සහෝදරයා)
අප රටේ සාමාන්‍යයෙන් සැමදා මහජනයාගේ ඇස සහ සිත ඩැහැගන්නා පුවත් උපදී ( නූතන යුගයේ අන් රටවල ද එසේම බව නොරහසකි). පහන්තුඩාවේ යුවල ගැන ද මීට වසරකට දෙකකට පමණ පෙර  කසුකුසුවක් ඇති වූයේ, පහන්තුඩාව ඇල්ල ගැන නොදැන අය ට එවන් ඇල්ලක් ඇති බව දැනි ගැනීමේ පුවත අවශේෂ ආකර්ශනයක් බවට පත් කරමිනි.  තම තරුණ සිරුරු නිදහසේ විඳින එම යුවල ගැන බොහෝ අය යම් පැසසීමක් කල ද, සුළු වරදකරුවන් ට පමණක් කිසිදු බේරුමක් නැති අපේ පොලිසිය විසින් එම යුවළ සොයා ගන්නා ලදී. කවියා ගේ ස්වරය ඇත්තේ තමනට නොලැබුණු නිදහසක්, රසයක්, ගැන සියුම් ඊර්ෂ්‍යාසහගත ගෞරවයකි.
කිඳුරා සමඟ කිඳුරිය
දියබුං සදිසි පෙම් බස
අසමින් නිදයි වකුටුව
දෙපය මැද තරුණ අත

පහන්ඇලි තුඩාවක්
පිහිටි බිමවත් නොදැන
දුක් විඳිමි මම ද
වැතිර ගෙන තනි යහන
                  ( පහන්තුඩාව ගැන ලියූ සටහන්)
කවියා ට රත්මලානේ වරුණ පෙනී, එය කැප කරන්නේ රත්මලාන ගැන සාහිත්‍යයක් නිර්මාණය කල වෙඩිවර්ධන සාහිත්‍යකරුවා වෙනුවෙනි.
බෙලෙක් කඩේ බාර් එකේ
ක්‍රවුන් යුගේ ඔටුනු තුනේ
ගල් අරක්කු වීදුරුවල
දමා කැවුතු සහ පීකුදු
ඇඳෙන් බසිති මහපාරට
රෝහලකට වැඩිය ලෙඩ්ඩු
                   ( මංජුල වෙඩිවර්ධනට රත්මලානේ සිට)
ඉහත කවි මා රස විඳි ඒවාට නිදසුන් ය. කුරුඳු කවිය, ගාන්ධර්ව ළමා විය, වැලන්ටයින් නඩුකාරයා, රාත්‍රියක අයිතිය, පරණ මුද්දර, ප්‍රොමිතියස් දූපත, නර කෙස, සහශ්‍ර පුර ගෙවදීම, නිල ඇඳුම, වසංගතය සහ වෙස්මුහුණ ආදී කව් රැසක් ද රස විඳීම තුලින්, එරික්ගගේ කවියෙන් ඈත් නොවීමට හේතු පසක් වේ.

එනුමුදු පෙර කීවාක් මෙන් සමහර මැයන් අතර සබඳතා දුරස්තය. අමරකීර්ති කියනා කතිකාමය සංකල්ප රූප  කවියකට උචිත තරමේ ඒවාද යන ගැටළුව මා සිතට ආවද එය මගේ කියවීමේ අඩුපාඩුවක් ද විය හැක. එය බුද්ධිවාදි ගර්වයෙන් යුතු කවියෙකුට, යම් ගර්වයකින් සිටින සාමාන්‍ය පාඨකයෙකු ගේ මුණ ගැසීමක් විය හැකි පිළිගැනීමට සිදු වේ. ඒ අනුව කොළඹ ඉන්ද්‍රජෝති කුකුල් කොටුවේ රස්සාව, රත්නපුර වැහිලිහිණි සහ මැණික් බලන ටෝච් එළිය, ගොල්ෆ් බෝලය සහ යක් බෙරය ආදිය මගින් විෂයන් දෙකක් අතර තරමක් කෘතීම යැයි හැඟෙනා ගැටගැසුම් යැයි මට සිතේ.

එරික් ගේ කවිය කියවන රසිකයා, තවදුරටත් එහි රඳවා ගැනීමට අවශ්‍ය සාධක මෙහි ඕනෑ තරම් ඇත. එය තරමක දුරවබෝධ කවියකැයි, එය කියවීමට ඇවැසි ශ්‍රමය වැය කිරීමට පසුබට වන්නන් ද, එම ස්ථානයේ ම රැඳුනු මිස එහි ද වෙනසක් සිදු නොවනු ඇත. එනුමුදු, එරික් ගේ කවියේ ලකුණ අප දකින්නේ එරික් තුලින් ම පමණක් ම හෙයින්, ඔහු තම කවිය තව දුරටත් ලිවීම ඉතා අවශ්‍ය කාරණාවකි. ඔහුගේ කවිය ගැන සාධාරණ ගවේෂණයක්, විවේචනයක්, විචාරයක්, අනාගතයේ ඊට සුදුසුකම් ඇත්තන් අතින් සිදු වනු ඇත,

ශ්‍රේණිය: ****
ප්‍රකාශනය: ගොඩගේ (2021)


Sunday, 24 July 2022

ඩොල්කි - ජයතිලක කම්මැල්ලවීර

 සත්‍ය වශයෙන් ම පවසතොත්, මේ නවකතාව මා මිල දී ගත්තේ ලේඛකයා කෙරෙහි ඇති විශ්වාසයෙනි. ඔහු ගේ කෙටිකතාත්, විශේෂයෙන් ඔහුගේ "සුළු තනි තිත" නම් වූ කෘතියත්, කතුවරයා ගේ සාහිත්‍යය ට විශේෂ බරක් එක්කාසු කොට ඇත. එනුමුදු, මෙම නවකතාව කෙරෙහි එතරම් යහපත් ප්‍රතිචාර මෙතෙක් ලැබී නොතිබුනි.

කතුවරයා හැඳින්වීමක් ආරෙන් පවසන්නේ, මෙය අප රට තුල ඇති දැවන්ත සමාජ උත්ප්‍රාසය හේතුවෙන් කතුවර පරිකල්පනාවෙහි උපන්නක් බවක් ය.

මෙම කෘතිය පරම්පරා දෙකක් තුල සිතුම්පැතුම් අතර ඇති වෙනස ම මුල් කොට ගන්නකැයි මට සිතේ. මිසිනෝනා, තම මුළු දිවිය තම දරුවන් වෙනුවෙන් කැපකරයි. දරුවන් ද ඇගේ ශ්‍රමය හෙතුවෙන් බොහෝ සෙයින් සමාජයේ මිම්මෙන් සාර්ථක යැයි සැලකෙන ආරෙට, එනුමුදු ඔවුනොවුන් ට රිසි ලෙස ද තම දිවි ගෙවයි. ඇගේ එක ම පුතු වන පියල් සුවිශේෂි චරිතයකි. අප ට නවකතාව අවසන සඳහන් සටහනෙන්, ඔහුගේ දිවියට බලපෑ ප්‍රධාන කාරණාව ගෙන හැර දක්වයි. මිසිනෝනා ට මැදිවියේ දී ජීවිතයේ වින්දනය ගැන අදහසක් මතුකරලන්නේ වංශවතී මගිනි. කතුවරයා දීර්ඝ ලිවීමකට නොගිය ද, වංශවතී හා ආශ්‍රයෙන්, මිසිනෝනා ට ස්ත්‍රී-පිරිමි ආශ්‍රය ගැන අලුත් මානයකින් දකින්නට දොර විවෘත කරන බව පෙන්වා දෙයි. 

නවකතාවේ, කතුවරයා ම පවසන  උත්ප්‍රාසය මිසිනෝනා ගේ දැරියන් තිදෙනා ගේ සැමියන් ආශ්‍රයෙන් දැකිය හැකිය. අයෙක් ජාතිවාදයෙන් උදම් ව, ජාතිය මුල් කොට ගත් දේශපාලන ගමනක නිරත වන්නෙකි. අනෙක් කෙනා මුදල් හම්බ ලරලීමට දක්ෂ හීන් නූල් කාරයෙකි. රැවලයි කැඳයි දෙකම බේරගන්න දක්ෂයෙකි. තෙවැන්නා වෘත්තිකයෙක් වුව, ජීවිතය විඳිනා සරලබවක් පෙන්වුවද, වරෙක අපල උපද්‍රව ගැන දැඩි විශ්වාසයක නිරතවන්නෙකි. මිසිනෝනා ගේ චරිතය හැර මේ අනෙක් හැම චිරිතයක් ම පූර්ණව ගොඩ නගා නැත. මෙවන් කෙටිනවකතාවකින් එවැන්නක් බලාපොරොත්තු විය හැකි ද නොවේ. මගේ ගණන් බැලීම් අනුව, මිසිනෝනාගේ පවුල ට සම්බන්ධ අය හා වංශවතී ගිණිය හොත්, චරිත දහයකි. ඇත්තෙන්ම එසේ බැලුවහොත් මෙහි එන වඩා සංඝත හා විශ්වාසවන්ත චරිත දෙක තුනක් පමණි - මිසිනෝනා, වංශවතී, ජනක, හා ජයදේවයි. ජනක, සැම්සන් පැවදී වූ පසුව ඔහුව අසපුවකට සම්බන්ධ කරගන්නේ ද තම දේශපාලනයට භාවිත කිරීමට බව පැහැදිලිය.

එනුමුදු ලෙස, කියවනා අතර යම් වින්දයක් ලත් නිර්මාණයක් වුව, ඉතා සාර්ථක නවකතාවක් යැයි කීමට තරම් සාධක ඇතැයි නොසිතේ. සාර්ථක නිර්මාණයකට ඇවැසි මූලද්‍රව්‍ය මෙහි වූව ද, කතුවරයා ඇවැසි වූයේ යම් සමාජ විපරීතයන් මතුකරලීමට පමණක් ම දෝ සිතේ. ඒ අරමුණෙන් නම්, කතුවරයා සාර්ථකය. එහෙත් මා මෙය කියවූයේ නවකතාවක කෝදුවකින් පිරීක්සමිනි. එවිට මෙය තරමක ධනාත්මක ලක්ෂණ පෙන්නුම් කර ද සාමාන්‍ය නවකතාවකි.

ශ්‍රේණිය : ***
2020 ප්‍රකාශ වූ නවකතා කියවීම: 4

Monday, 18 July 2022

නිරෝධායන චාරිකාව - කපිල කුමාර කාලිංග

 කතුවරයා නවකතා හතරක් ම කියවා තිබුන ද, කිය වූ පළමු කෙටි කතා සංග්‍රහය මෙයයි ( මෙය කතුවරයා ලියූ පස්වැන්නයි). එය ද 2021 වසරේ කෙටි කතාවලට පිරිනැමෙන සම්මානයක් ලැබීම හේතුවෙන් බව පිළිගන්න ට සිදු වේ. ඒ එම වසරේ ගොඩගේ සම්මාන උළෙලෙ දී, හොඳම කෙටි කතා සංග්‍රහයට ලැබෙන ජී. බී සේනානායක අනුස්මරණ සම්මානය යි.


කෙටි කතා දහයකින් පිරි මෙම සංග්‍රහයේ, පියැසි කවුළුව සහ අදිසි නදිය කෘති වල අපට හමු වූ  යථාර්තය ඉක්මවන ආඛ්‍යායන රටාව රැගත් නිර්මාණත් ( මෙහි එන ඝන මීදුම, කාමරය, ඔටු දඩයම, ගුවනේ දී හමු වූ තරුණිය, තුවක්කුව , නිරෝධායන චාරිකාව, දුෂ්කර පළාතකට ආ ගුරුතුමි ), අනෙක් වා  සැප්තැම්බරයේ දිග දවසක් හි හමු වූ ගුප්ත එහෙත් යථාර්තයේ සීමාව තුල ලියැවුණු ඒවාත් ලෙස දකිමි. ඉන් මෙම නිර්මාණ තුල ක.කු.කා. ලාංඡ්නය, සලකුණ, දකින්නාක් මෙනි. 

පළමු කෙටි කතා දෙක කියවීමේ දී මා තුල, මෙම සංග්‍රහය තුල මහත් බලාපොරොත්තු ඇති විය.

ඝන මීදුම
, මෑත කාලීන ව අප රට මුහුණ දුන් වසංගතය මර්දනය ට හමුදාව මුල් කොට ගෙන රාජ්‍ය තන්ත්‍රය විසින් ක්‍රියාවට නැංවූ පිලිවෙත අපූරුවට අලුත් නිර්මාණයක් තුලින් විචාර වෙයි.

නීල් තමා දෙස අවධානයෙන් බලා සිටින, තරුණ සෙබළෙකුගෙන් මෙසේ ඇසීය.

"මොකක්ද මේ වෙන්නේ?"

"පරීක්ෂා කරනවා... පේන්නේ නැද්ද?"

"ඇයි ඒ? ප්‍රශ්නෙ වෙලා තියෙන්නේ මීදුම නෙ"

"අපිටත් ඒ ගැන අදහසක් නෑ"

එය සැබෑවක් විය යුතුය. ඔවුන් කරන්නේ නියෝග ක්‍රියාත්මක කිරීම පමණි. එහෙත් මීදුමට හේතුව නොසොයමින් - ඊට විසඳුමක් ක්‍රියාවට නොනංවමින් - ඒ වෙනුවට ජනතාව පරීක්ෂාවට ලක් කිරීම විකාරයකැයි නීල්ට සිතුණි.
(23-23පිටු)
කෙටි කතාව අවසන් වන්නේ ටියුෂන් ගුරුවරයකු වූ නීල් ට හෙට දවසේ තම පංති පවත්වන්නේ කෙසේද යන ගැටළුව තම රෑ නින්ද ට ද බාධාවක් කරවමිනි. සාමාන්‍ය ජනයාට තම දිවි පැවැත්ම ගෙන යාමට ඇති බාධාව අන් සියළු දේ ට වඩා වැදගත් බව මින් පෙන්නුම් කරන්නේ, ඔවුන් බොහෝ දෙනෙක් "තවම ගෙවීමට ඇති" භෞතික දේ පරිභෝජනයට ආර්ථික රටාව මගින් පුරුදු කර ඇති බැවිනි.

කාමරය කෙටිකතාව ද ඉතා රසවත් එකකි. එහි අවසන, එනම් කාමරය කුලියට ගැනීමට ආයේ අවේ කවු ද? පාඨකයා එම ප්‍රශ්ණයට පිලිතුරු සිතිය යුතුය. අමරසිංහ මහත්මිය ඉස්සරහ කාමරයේ තම මියගිය සැමියා සමග අතාත්වික ඇසුරක් පවත්වාගෙන යයි. නීරස ඒකාකාරී දිවියක් හිමි වූ ඇය, තම ජීවිතය සොයාගන්නේ එසේය.

ගුවනේ දී හමු වූ තරුණිය කෙටිකතාව ඔස්සේ, අයෙකු ට, තාක්ෂණය මිනිස් සිරුරේ යම් යම් ආබාධ වලට විසඳුම් ලෙස කෙතෙරම් අපූරු දේ ගෙන ආවද, මිනිස් සබඳතා වලදී එම නුපුරුදු බවින් මිදීමේ ඇති අභියෝගය හොඳින් ගෙනහැර දක්වයි. එපමණක් නොව, එම වෙනස්කම් වලට භාජනය වූ අය තුල ද තම වෙනස් කම සමාජය විසින් පිළිගැනීම සඳහා යම් පීඩනයක් ඇති කිරීමේ නැමියාව පෙන්වා දෙයි. දැනට ම ලොව පුරා පුරුෂ-ස්ත්‍රී යන බෙදීම අභියෝගයට ලක් වීමත්, එහි අතර අවස්ථා ගැන එම ආස්ථානයේ ඉන්නා අයගෙන් ඇතිවන පීඩනය ද මෙම ප්‍රවණතාව පෙන්නුම් කරයි.

මුරකාමි සමඟ දින කීපයක්
තාත්වික කෙටිකතාවක් වන අතර, එහි ඉතා සාර්ථක ලෙස පිටරටකින් පැමිණි මගඩිකාරයෙකු ගැන අපුරු දිගැරීමක් වන්නේ, අප කථිකයා ට අවසන් තුරුම  ඔහු සැක කල කෙනා ඇත්තෙන් ම මගඩියක් කලා දැයි යන ගැන විශ්වාසයක් නැති හෙයිනි.

ඉන් අනතුරුව මා වඩාත් රසවිඳි කෙටිකතාව කවුළුවෙන් එහා කෙටිකතාවයි. ප්‍රියලාල් ප්‍රේමාංලිංගනයට තම කාමරයට රැගෙනෙන සෑම කාන්තාවකගේ ම යම් හිමිකරුවෙකු ඔහුව බිය ගන්වයි. ඒ සියළු අය මිය ගිය ඇත්තන් ය. එය අපූරු ගුප්ත කෙටි කතාවකට නිමිත්තක් බව පැහැදිලිය.


ඔටු දඩයම කෙටි කතාව අතාත්වික එහෙත් අපූරු ආඛ්‍යායනයක් ඔස්සේ  අප ගෙන ගොස් නොසිතූ අවසනකින් අවසන් වේ. එසේ හදිසි අවසනකට හේතුවක් පෙන්වා දුන්න් ද පාඨක අප ඉන් සෑහිමකට පත්වන්නේ ද යන්න අවිනිශ්චිතය.

තුවක්කුව කෙටිකතාව අවසන් වන්නේ විෂඝෝර සර්පයා දැක නෑර මෝඩයා යන කියමන ට පක්ෂව හා විපක්ෂව විපිලිසර වන ආස්ථනයකට පාඨකයා ගෙන එමිනි.

නිරෝධායන චාරිකාව, අවසන් ඇගයීමේ දී, විය හැකි අකරතැබ්බයකින් තරුණයෙකු මව් ඔවදන බේරාගන්නා රටාවක් පෙන්නුම් කල ද, එහි එන වැල්වටාරම් කෙටිකතාවේ වටිනාකමට එතරම් දෙයක් එකතු කරන්නේ ද යන්න සැක සහිතය.

අහස් මාළිගා මෙහි එන තවත් තාත්වික කෙටිකතාවකි. කෙටි රංගන වෘත්තියකින් පසුව, සියළු සැප සම්පත් මැද බලවතෙකු මගින් කූඩුවක සිර කෙරුණු මනරම් කිරිල්ලියෙකු ගේ පාළුව තනිකම ඉන් වෑහේ. නිර්මාණයක් ලෙස විඳිය හැකි මුත්, එහි නැවුම් බවක් නොදකිමි.


දුෂ්කර පළාතට ආ ගුරුතුමී, මෙහි එන වඩාත් අභව්‍ය කෙටිකතාව වන අතර, එහි යම් රසයක් ගැබ් වුන ද, එතරම් සම්පූර්ණ බවකින් තොර යැයි සිතේ. අදිසි නදිය නවකතාවේ යම් ප්‍රවණතාවන් මෙහි ද ඇත.

සමස්ත ලෙස සැලකුවහොත්, ඝන මීදුම, කාමරය, කවුළුවෙන් එහා ඉතා සාර්ථක නිර්මාණ වන අතර, ගුවනේ දී හමු වූ තරුණිය, මුරකාමි සමඟ දින කීපයක් ද සාර්ථක පක්ෂයට බරය. අනෙක් නිර්මාණ ද රස විඳිය හැකි මුත්, ඔටුවා, නිරෝධායන චාරිකාව ආදි නිර්මාණ කතුවරයා ගේ අරමුණු පිළිබඳව පාඨකයාට සැක ඇති කරන්නේ, ඒව විටෙක අයාලේ යන බවක් හැඟෙනා නිසාය. කෙටි කතා දහයෙන් අඩක් සාර්ථක පක්ෂයට බර නිසා, ඉවත දැමිය නොහැකි කෙටි කතා සංග්‍රහයක් බවට ගිණිය හැකි මුත්, විටෙක පාඨක ඉවසීම ද අභියෝගයට නැගෙන අවස්ථා ද පැහැදිවිම ඇත. ඉංග්‍රීසියෙන් නම් a mixed bag යැයි සැලකිය හැකි මුත්, මෙහි එන සාර්ථක නිර්මාණ අතැහිරීම ද සිංහල කෙටිකතා පාඨකයෙකුට පාඩුවකි.

ශ්‍රේණිය: ***1/2
ප්‍රකාශනය: ෆාස්ට් පබ්ලිෂින්
2020 ප්‍රකාශ වූ කෙටිකතා සංග්‍රහයන් කියවීම - 3




Monday, 27 June 2022

මෝනාලීසාට රැවුලක් - එරික් ඉලයප්ආරච්චි


 මෙය ඉලයප්ආරච්චිගේ සත්වෙනි කෙටි කතා සංග්‍රහයයි; 2015 දී පළ වූවකි. ප්‍රමාණයෙන් කෙටි, කෙටි කතා නමයකින් (පිටු දහය නොඉක්මවූ) සහ, පිටු 12ක එක් කෙටිකතාවකින් ද සපිරිය.

කපුරාල සහෝදරයා නම් කෙටි කතාව මගින් ඔහු අප සමාජයේ අරටු බැස ඇති විශ්වාස, වාම දේශපාලනය, සමසාමජයේ විද්‍යාත්මක පසුබිම පසු බස්සවමින් නැගී සිටින බවත්, එය එක්තරා විදිහකින්  අප සමාජ පද්ධතියෙන් ඉවත් කල නොහැකි මස් දල්ලක් ආකාර බවත් පෙන්වා දෙයි.

මෙහි එන රසවත් ම කෙටි කතාව දර කඩේ ගණිකාව විය යුතුය. සිංහල සමාජය විශවාස කොට, ඔවුන් අතර ජීවත් වන අහිංසක දෙමළෙකුට, තමන්ගේ හා තම බිරිඳගේ දිවි ආරක්ෂා කර ගැනීමට ගෙවිය යුතු මිලේ අසාධාරණය ගැන අපූරු කියවීමකි.

පොත් සම්මාන හා ඊට නිර්දේශ වූ පොත් කියවීම පසුගිය කාලයේ රැල්ලක් ආකාරයට පැතිර පැවතුන අතර, අප ද අඩු වැඩි වශයෙන් මෙම නිර්දිෂ්ඨ කෘති පරිශීලනය කලවුන් අතර සිටියෝය. එම සම්මාන තරඟය අතර අයෙක් අනේක ආකාරයෙන් තම පෞරෂය වඩවා ගැනීමට භාවිත කල අයුරුත්, නූතන සමාජ ජාලා අතර ගැවසෙන විට එම පෞරෂය වඩවා ගැනීමට බොහෝ දේ කිරීමට නොපැකිලෙන ආකරය පමණක් නොව, සම්මාන ජය ලබා දෙන අය ට යම් උපහාසෝත්මක ඉඟියක් එල්ල කිරීමද මෙහි අපට දැකිය හැකිය. (හබී හෙවත් මෝනාලීසාට රැවුලක්)

අප රට ජන කොට්ඨාශයන් කෙතෙරම් තම මතයන් මත ම වෙසෙන්නේ ද, අන් අය ඉවසීමේ ප්‍රවණතාවේ දුර්වලතාව පිළිඹිබු කරනා නිර්මාණයකි. පසුගිය කාලයේ මුහුණ වසනා කළු පර්දාව ජාතීන් අතර අවිශ්වාසයට හේතු වූ ආකාරයත්, ඊට ඒ හා බැඳුණු දෙජාතියේම කොටස් වල නොඅඩු සම්බන්ධතාව ත්, සමහර චීවරධාරීන්ගේ ඇවිස්සීම් ද හේතු වූ ආකාරයත් අපට මතකය. සම තැන්කට ඒමට ඇති බාධාවන් පිළිබඳ හොඳ කියවීමක් අපට මෙහි හමු වේ. ( කළු ටියුටරිය )

"දවසේ ශූණ්‍යතාව ගමනක දී අත්දකින්නට ලැබෙන  හැඟුමකි. නිකරුණේ ඉගිලෙන කුරුල්ලන්ම අහසේ වලාකුළු, මහ පාරේ වැටී ඇති දේවල්, ඈතින් මතුවන වැව්පිටි, පාළු බිම්වල ලැගි හරකුන්, පසුපසින් හිරු බසින විට ඉදිරියෙන් දුවන දිග සෙවණැල්ල යනාදී සියල්ල ශූන්‍යතාවයෙහි ගිලෙන්නේ අරුත්සුන් මායාකාරී හැඟීමකිනි."
තම නිදහස භුක්ති විඳින අයෙකුට, තමන් වෙසෙන දේශපාලන පරිසරයෙන් එන තර්ජනයන් එම නිදහසට සීමා ගෙන එයි. විශේෂයෙන් හොරු සමඟ වෙසෙන අහිංසකයන් හට හොරු ලේබලය ඇලවීම ට බොහෝ අය බලා සිටිති.

සිංහයා සරුංගලය ලියැවී ඇත්තේ 2015 හෝ ඊට ප්‍රථම වුව, මෙම කෙටිකතාව අද ට වඩාත් අදාලය. 2015 දී සිංහයා විදේශිකයින්  වීසින් බැඳ තබා පසුව, ගෙයි මුල්ලකට විසී කර තිබූ වසරකට සැරයක් දෙකක් දුවිලි පිහ දා සරසන්නට ගත්තකි. අද සිංහයා ට ගෙයි මුල්ලෙන් ඇවිත් තම කඩුවෙන් කොස් කොටන්නට සිදුව ඇත.

ජවිපෙ හා සබැඳි කැරලි දෙකේ දී සමහර අය තම ඇති තතු සඟවා අලුත් ජීවිත අන් දේශ වල පිහිටුවා ගත්තෝය. එවන් අයෙක් මුල් කොට ගෙන නිර්මාණය වී ඇති මවුබිමේ මරණයක් කෙටි කතාව මගින්, මවුබිමේ එකල සිදු වූ මරණ රාශියක් ගැනත්, මීගොඩ කනත්තේ බල්ලන්ට කන්න දෙන මනුස්සයා මෙන් අමතක කල නොහැකි ඉතිහාසයන් මගින් හොල්මන් කරන තැනැත්තෝ බවත් අඟවයි.

දේවසිරිගේ භාවනාව තරමක් වෙනස් ආකාර කෙටිකතාවකි. ඉන් පළමුව 2009 න් පසුව සීඝ්‍ර ලෙස වෙනස් වූ කොළඹ මුහුණවර ගැන කියවීමකි. ඇත්තෙන්ම අද අප මුහුණ දෙන දේශපාලන අපරිණතභාවයට ප්‍රධාන හේතුව එසේ 2010න් පසු ව ඇත වූ ඇස් කඩං යන ආකාර වෙනස්වීමයයි. එහෙත් මෙම කෙටිකතාව අවසන් වන්නේ දේවසිරිගේ කිසිඅයෙකුට බිඳිය නොහැකි භාවනාවකට සම වැදීමෙනි. ඉන් කෙටිකතා කරු කීමට බලාපොරොත්තූ වූ දේ පැහැදිලි නැත. අප රට නීතිය ආගම ඉදිරියේ පසුබසින බව ද ?

අනෝජා නම් තම පැරණි පෙම්වතිය, රංජි නම් තම අනාගාතය ගැන වික්ෂිප්ත වූ අමාත්‍යාංශ ලේකම්වරයාට මුණ ගැසෙන්නේ චන්දයකින් පසු හිස් වූ කොළඹ මද්‍යයේය. අනෝජා ගේ ප්‍රියතම ටැංගෝ නැටුම ම මතක් කරලමින් අලුත් දේශපාලන කරලියේ, රංජි ට තවත් අනාගතයක් බිහි කරලීමට ඇගේ දේශපාලන සම්බන්ධකම් ප්‍රමාණවත් බව පෙන්වන්නේ, අපේ දේශපාලන බලමාරුව ම එක්‍තරා ආකරයක ටැංගො නැටුමකට උපමා කෙරෙනාකාරයෙනි.

රජරට වකුගොඩ රෝගයත්, එහි දීර්ඝකාලීන විසුවන්ට ඉන් මිදීමක් නැති වීමේ අසරණබවත් ඇඟවෙන කෙටිකතාවකි, අටු බස්සා. එම පක්ෂියාගේ හදිසි වියෝව මෙන්ම මෙහි එන අන් ප්‍රධාන චරිත දෙකේ අනාගතයන් ද එතරම් විශ්වාස නැත.

මේ කෙටි කතා දහයෙන්, හොරු සමඟ, අටුබස්සා, දේවසිරිගේ භාවනාව, ටැංගෝ නැටුම, සිංහයා සරුංගලය. කළු ටියුටරිය, සහ මෝනාලීසාට රැවුලක්, 2015 හා එම කාලයේ සිදුවීම් අලලා ලිය වූ ඒවය. කෙටිකතාවක් තුලින් ඊට බල පෑ සමාජ-දේශපාලන තත්වයන් දකින්නට උත්සාහ කරන ලේඛකයා, ව්‍යාකූලත්වය පෙන්වන අතර, ඒ තුලින් වඩාත් සංවේදී පාඨකයකු ඉපැද්දවීමට යම් මැදිහත්වීමක ට ඉඩ පාදයි. දරකඩේ ගණිකාව, කපුරාල සහෝදරයා, මවුබිමේ මරණයක්, මගින් අප රටේ පසුගිය වසර 40-50 තුල සිදු වූ කැරලි මාතාවට ගෙන ඇත. දරකඩේ  ගැහණිය යන නිර්මාණයේ පමණක් අප කියවීමට රුචි එරික් ගේ මීගමුව ආශ්‍රිත සමාජ ජීවිතය තරමක් කරලියට ගෙන ඇත.

සමස්තයක් ලෙස කිව හැක්කේ, එරික් ගේ තවත් සාර්ථක කෙටිකතා සංග්‍රහයක් කියවා හමාර කල බවකි.

ශ්‍රේණිය: ****


Sunday, 26 June 2022

The Graveyard Book & Coraline - Neil Gaiman

 I read two children's books written by Neil Gaiman - The Grave Yard Book , and Coraline (2002).



1) The Graveyard book was published in 2008. I've read three Gaiman book prior to this, all of which could be considered adult fantasy, and I was intrigued to read this, because my son, a teenager, found this dull - a notion that I don't associate with Neil's fiction.

So read I did, as a spare book ( meaning it usually received tit bits of 15-20 minute reading time - till today - when I was taken up with it, to complete it). It reads very well, and am unable to place as to why my kid found it interesting.   Frost's transition was true horror like, as he was painted as a self conscious, pleasant mannered, middle aged gentleman. I also liked how Gaiman describe the rustling, or the wind which is a ghost, and the fading - enough germ in how it has been written to think twice about totally writing these things off - unless your mind is set to do so. I think it will have an impact on a young mind, against ruling such things off, and maybe, just maybe that is not accidental, as an intention by the writer.

Rating: ****

2) Coraline, first was tried as an audiobook on my two elder kids. We used play it  in our car a good 7-8  years back. However I don't think we ever listened to the audiobook to completion. Later I got them a copy of the physical book, and both read it - while I couldn't. Not until now, when by way of reading it to my youngest child, I read the book.

   The book has the usual Gaiman charm, the unnamed chilliness, fear, although, to keep the read through. Few subtle messages add value to the book - that about parents paying less attention to their children, and the necessity of children accepting at and devising their own lives. The other part being the importance of not getting everything you want in life. Reading parts such as that offers a chance to digress, where it opens up a window to have a healthy chat with your kid, bordering on philosophy, and he/she too, getting a chance to dwell on such a thought.

Reading to your child offers a great opportunity to read all the books that you never could as a child - plus you become a better parent as a bonus.

Rating: ****

Tuesday, 21 June 2022

Everything Ravaged, Everything Burned (stories) - Wells Tower

 


This is a fantastic collection of short stories, most of which have an open ending, but where the insight offered by the "cross section" of modern life ( at least in eight of the nine stories), gives the reader a lot to think about. An introduction to each of the short stories is as follows;

The Brown Coast:

I saw the ocean meet the man
I saw you buried in the sand
A friend was there to hold your hand
Said walk on by
So I went walking through the street
I saw you strung up in a tree
A woman knelt there said to me
Said hold your tongue
                ( Monty got a raw deal - R.E.M)


I enjoyed this story, with its subtle metaphors, and inferences. Bob (not Monty) appears to have got a raw deal, from more than one front. Yet Bob, it appears can make a life from the new circumstances he finds himself in. Derrick's grievance, which Bob puts away aside, comes to pay Bob when he least expects it. The author presents an intimate scene with subtlety, while inferring some detail. The final episode of the sea cucumber being thrown back to the sea, and the young couple avoiding it, possibly suggests that one must be careful not to lose a good thing - possibly a hint on what Bob and Vicky lost out on.

Retreat: An attractive trait of this book is its somewhat meandering, only for irony to hit the reader with a punch. In this story, we see two brothers who never had a model fraternal relationship. Here we see the elder brother offering the olive branch to his sibling, inviting him over a holiday, only to have things go sour from the time the latter touches down. The tale almost suggests that there is something intricately wrong in certain relationships, that they are near impossible to restore.

Executors of Important Energies: Step parents are common to the protagonists in this collection, suggesting its modern setting. In this one, we have a complex relationship between Burt, his father who is suffering from a strange illness of memory loss, and his step mother. There is a nice dive in to the complex, yet realistic character of Burt's father, a successful lawyer before his illness put a stop to his practice. Burt reflects on the contribution to society that his father has made, despite his flaws, and compares it with his own work. Like most of the stories in this collection, the story has an open finish, suggesting that the reader make her own conclusions.

Down Through the Valley: This is another story of irony, and where a partner ends up in a tight corner, over no fault of his own. Here Jane reaches out to her ex-husband to help out with the new husband, who's had an accident. But accident or no accident, the new husband Barry puts his nose into matters which are none of his, and ironically our protagonist, Ed, the ex-husband gets a raw deal. His daughter's actions with the gear shaft too leaves a disturbing after taste, questioning if Marie is being used in a monstrous way. 

Leopard: Another case of a kid having a less than happy home in the hands of a step parent - while there isn't out right cruelty, the step parent's socialism influenced beliefs aren't easy on our young protagonist - who's having a bad day although he was able to fudge from going to school. Just like the escaped pet leopard prowling in the woods, the narration suggests that there is a threat to the boy even though it is not outright abuse.

Door in Your Eye: This is a tale where an aging father spends some time at the house of his daughter, and visits a woman, whom he reads as being under duress. The woman has been in scrutiny for sometime by the father-daughter duo. He finds out that his daughter has read the woman's "vocation" completely wrong, and a friendly, breaking of the ice results between the woman and the older man. 

Wild America: In this short story we find two cousins, who were close friends in their younger years, have since drifted apart in their interests. The girls go out to a walk into the woods, and things go wrong between them, resulting in Jacey taking a risk by approaching a stranger. There is a subtle suggestion that the broken family, her love for her missing father, (while disappointing her due to his aged looks,) works in a manner that a young girl cannot understand or settle to. 

On the Show: Is a fabulous creation, where we are presented with a few characters from a visiting fair. It also features a seven year old boy being sexually exploited, while his father spends some time in the fair on a date. Probably this is the pick of the stories for me.

I cannot help, but strongly feel that in this collection, the unfortunate circumstances that children find themselves in, is one of the inklings that the author factored. True, that in the modern world, children are known to adopt to new circumstances; new relationships. However, the new parent and the natural ones, may need to go out of their ways to work towards a confidence that the child needs. Ed finds his daughter Marie in a position that disturbs him ( down through the valley); Jacey is clearly finding her life in a confusing state ( Wild America);  Jim is worried if he'll have his visiting rights taken away after his son is raped during his blind date, while even the young man Jeff Park has a ugly fall out with his step dad who is pushing seventy ( On the show ).

The short story which lends its title to this collection is different from the other eight. While the other eight could be thought of as having an American setting of the eighties, if not early nineties, the title story is one based on the times of the marauding Vikings. The senseless violence is not only brutal, but even has a tone of humour given its absurdity. There is even a line here which suggest that the insecurity where I come from, experienced over millennia, has a similarity although our neighbours weren't quite as brutal as the vikings of a long gone era.

"You could say that those people on Lindisfarne were fools, living out there on a tiny island without high cliffs or decent natural defenses, and so close to us and also the Swedes and the Norwegians, how we saw it, we couldn’t afford not to come by and sack every now and again. "

This story ends suggesting that one's happiness in his or her family, was always a burden to carry in those violent times. Harari in his seminal book Homo Deus suggest that we are living in the best of times. Indeed, compared to the senseless violence that Tower portrays in this short story, maybe an unkind parent, new relationships, adaptability is a small price to pay in the journey of humanity to what it is today.

I have no hesitation in recommending this collection, not only to lovers of short stories, but those like to read modern fiction - it might even be looked upon as essential reading.

Rating: *****