Friday, 14 September 2018

අළු පැහැති ආරංචි - ලියනගේ අමරකීර්ති

2018 හොඳම කෙටි කතාවට හිමි ගොඩගේ සම්මානය දිනා ගත්, රජත පුස්තක සහ රාජ්‍ය සාහිත්‍ය හොඳම කෙටිකතාව සම්මානය උදෙසා අවසන් වටයට නිර්දේශ වූ, ප්‍රවීණ කතුවර ලියනගේ අමරකීර්ති ගේ "අළු පැහැති ආරංචි" කෘතිය කියවීමි. ඒ 2017 ප්‍රකාශ වූ කෙටි කතා කියවීමේ මගේ තැතේ හත්වැන්න ලෙස ය.

කෙටි කතා හතකින් සපිරිය. ඒ ඒ කේ කතාව ගැන මට සිතෙන දෑ මෙසේ ය.

කවියෙකු සොයා: මෙය රසවත් සහ සංවේදි වනුයේ කතාවේ අග, මෙහි එන ස්ත්‍රිය මුහුණ දී ඇති දුක් කම්කටොළු ගැන කියවෙන කොටස් සහ ඒ අනුව ඇය කවියාට සලකන අයුරේ ය. එහෙත් එතනට ඒම ට කතුවරයා ගොඩනැඟූ ආඛ්යානය මා සිත් ගත්තේ නැත. "කවියාගේ" සැබෑ තත්ත්වය ඔහුගේ දෙවෙනි පැමිණීමත් සමඟ පැහැදිලිය; එය මහාචාර්‍යවරයා ට නොතේරීම කතාවේ විශ්වාසනීයත්වයට බාධාවකි. ඊට අමතරව X-කණ්ඩායම ඉලක්ක කල "ටොක්කත්", මහාචාර්‍යවරයාගේ මධ්‍යම පාංතික සිතීමේ රටාවත් මා සිත් ගත්තේ නැත.

එකම පුතා: ඩොලර් කුට්ටි ලබා ගැනීමේ සැබෑ තත්ත්වය ත්, දේශානුරාගයත් ප්‍රශ්ණ කරමින්, ඊට ඊළඟ පරම්පරාව ගෙවන ඉහළ මිලත්, අප රටේ සැලකිය යුතු කොටසක් ජාතිමාමකත්වය ප්‍රශ්ණ නොකරමින්  භාර ගැනීමත් අමුද්‍රව්‍ය ලෙස භාවිත කොට තැනූ සිතීමට යමක් ඉතිරි කරන කෙටි කතාවකි. මෙහි එන මන්ද මානසික දරුවාගේ චරිතය ඉතා තාත්වික ලෙස ගොඩනංවා ඇත්තේ, ඔහු හරහා යම් සංකල්ප ප්‍රශ්ණ කරලීමට රූපක භාවිත කරමිනි.

සෝ බර සමය : මේ එකතුවේ මා වඩාත් සිත් ගත් කෙටිකතාවයි. මා අදටත් වඩා ප්‍රිය කරන "අටවක පුත්තු" ලියූ අමරකීර්ති මෙහි හමු වන්නා සේය ( මෙය කාලයකට පෙර ලියූ කතාවකැයි මට සිතේ - නැතහොත් වස්තුබීජය පැරණි විය යුතුය ). තරුණ ගුරුවරියක් කෙරෙහි ගැටව් තුල පහළ විය හැකි සිතුවිලි ත්, ගුරුවරියකගේ සිතක දුබල සිතුවිලි තාවකාලිකව හෝ ක්‍රියාකාරි විය හැකි අපූරත්වයත් පෙන්නුම් කරනා අපූරු නිර්මාණයකි.

ඉඩි අමීන් සහ වැලිමඩ සමන්: මෙය ඇත්තෙන් ම අටවක පුත්තු හි අතුරු කතාවක් තරමට ඒ කාලයට ත් තේමාටවත් ගැලපෙන රසවත් ය. 89 හා ආශ්‍රිත වකවානුවේ සිද්ධියට අමතරව කතුවරයා ගම වනා ඇති අපූරුව සිත් ගනී.
"පිහිඹියාව කියන්නෙ දවාලක බැලුවොත් ඇස් අන්ධකාර කරන කර්කෂ අව්වක් වැටිලා කොළපාට තැන්වලින් පවා මිරිඟුව මතු කරාන ගමක්. ලොකු ගමක්. අහස් වතුරෙන් කුඹුරු කරන. මිරිස්, වැටකොළු, බණ්ඩක්කා, වම්බටු, තිබ්බටු, කැකිරි, වට්ටක්කා වගේ වියළි කලාපෙ වියලි එළවළු වැවෙන ගමක්... අන්න ඒ වගේම තමයි හතරෙන් විතර පස්සෙ ආයෙ පහුවදා ඉර නගින කල්ම පුදුම ලස්සනක් අපේ ගම. ගම දෙපැත්තෙම වැව් දෙකක්. කෙළවරක් කියන්න  බරි වෙල් යායක් තියෙන හින්ද හැන්දැඇවට හමන සුළඟ පුදුම සිසිලක්." (84 පිටුව )

දෙවෙනි රංගය: මෙම සංග්‍රහයේ කතා රසවත් මුත්, වෙසෙස් වූ නව ඉසව් වෙත කතුවරයාගේ අවධානය යොමු වුවා මද යැයි සිතුණි. එවන් සිතුවිල්ලක් තාවකාලික  ව හෝ ප්‍රශ්ණ කරන ආරේ, අලුත් මාතෘකාවක් වෙත එබිකං කරන, රසවත් කතාවකි මෙය. ස්ථූලත්වය තුල සුන්දරත්වයක් නැති ද ? පිරිමියෙකුට ස්ථූල කතක් හා පෙමින් වෙළිය නොහැකි ද ? මෙහි එන ටෙලි නාට්‍ය නිෂ්පාදකවරයා මේ කාරණා ගැන සිතත් ම, ඒ ඔස්සේ දායාද කරන නිර්මාණය අප ජනප්‍රිය රසිකත්වය විසින් පිළිගන්නා අයුරු පිළිබඳ අපූරු කියවීමකි මෙය. මට මේ නිර්මාණය තුල ඉලයප්-ආරච්චි සිදු කරතැයි සිතිය හැකි ආරේ විකල්ප සිතුවිලි ඔස්සේ කතා ගෙතීමක නැඹුරුවක් දැක ගත හැකි විය.

අළු පැහැති ආරංචි: මේ කෙටි කතාව ඔස්සේ අප රට බහුල "ඔහේ ඇදී යන", "පතෝල-වැටකොළු" ආරේ පවුල් සහ ඔවුන් ට වරෙක පිටස්තර උත්තේජනයක් ඇවැසි වීමේ සත්‍යතාව ගැනත් කතා කරයි. අසපු ගැනත්, පෙර කී පවුල් රටාව දරුවන් එවන් අසපු වලට තල්ලු කරලීමට උඩගෙඩි දෙන්නක්,

හදවත සිඳුණු තැන: මෙහි එන එක්තරා ක්‍රිකට පුහුණුකරුවෙකු ඉලක්ක කර ඇති ටොක්ක මා සිත් නොගත්තේ, අප රට එක්තරා ප්‍රවණතාවක් වුව සියුම් ව කීමට අවකාශ ඇති නිසා ය. පසුව කෙටි කතාව වැඩෙත් ම තාප්ප ඉහළ යාමත් සමඟ අවට පරිසරයෙන් ඈත් වීමත්, නිවැසියන් ට ඔවුනොවුන් අතර රහස් ද වැඩි වන බව පෙන්වා ඇති අයුරෙහි යම් නිර්මාණත්වයක් ද කලාත්මකබවක් ද ඇත.

සමස්ත ලෙස කෙටි කතා හතින් හයක් ම පාහේ රසවත් ය.එම නිසා සංඝතව රසාස්වාදයක් ම ගෙන දෙන සංග්‍රහයකි. එනමුදු, මින් විශ්මයක්, කම්පනයක් ලද්දේ නම් ඒ මද වශයෙනි. අමරකීර්ති ආදර්ශය රැගත් සංග්‍රහය තැනෙක දෙකක අලුත් ඉසව් වලට එබිකම් කර ඇති බවකි මට හැඟුණේ. එනමුදු දැනට කියවූ සංග්‍රහයන්ගෙන් මෙයත් ඉලයප්ආරච්චිගේ "ලේ විල සහ ඩාන්ටේ" ත් මා වඩාත් රස වින්දේය ( එරික් ගෙන ආ විචත්‍රත්වය, හා තැනෙක විස්මය, එය මට මෙය අභිබවා තිබෙන කෘතියක් බවට පත් කරයි )
බවත් කතුවරයා තම නිර්මාණය මගින් අපූරුවට අඟවයි. පෙර කී "දෙවෙනි රංගය" ට පසු වඩාත් නව්‍ය කෙටි කතා තේමාව මෙය යැයි සිතමි.

Wednesday, 5 September 2018

චක්‍ර - ජයතිලක කම්මැල්ලවීර


මේ වන  විට ස්වර්ණ පුස්තක අවසන් වටයට ද, ගොඩගේ සම්මානයට ද නිර්දේශ වී ඇති කම්මැල්ලවීරයන් ගේ "චක්‍ර" කියවීමි. "අට අවුරුද්ද", "පුරාහඳ", "චුම්භන කන්ද" කියවා ඇවෑමෙන්, මා මේ ලේඛකයාගේ කිය වූ සිව්වෙනි කෘතිය යි. ලේඛකයා ගේ ලේඛණයේ සුපුරුදු දක්ෂතා ආරක්ෂා කරගනිමින් (පැහැදිලි රචනා ශෛලිය, ඔහුට ම හුරුපුරුදු සංයමයෙන් ආඛ්‍යායනය දිගැරීම - මේ ලක්ෂණය මා වඩාත් හොඳින් දුටුවේ "පුරා හඳ" හී ය, සරල සිදුවීම් තුලින් යම් මතවාදයක් දර්ශනයක් පෑඨකයා ට එබිකම් කිරීම ), මුත් කතුවරයා තරමක නැවුම් මාතෘකාවක් ඔස්සේ තම නිර්මාණය ගෙන හැර පායි. එලෙස ම කම්මැල්ලවීරයන්ගේ තවත් සුපුරුදු ලක්ෂණයක් වන උච්චස්ථානයකින් තොරව ක්‍රමික ව ආඛ්‍යායනය නිම වීම, මෙහි දී ද දැකිය හැක. පාඨකයකු නවකථාවකින් බලාපොරොත්තු වන රසය අනුව, මේ අවසන ට කී ලක්ෂණය කෘතිය ක දුර්වලතාවක් ලෙස ද ඇඳින්විය හැක ( මා එසේ කිරීමට මෙහි නොපෙළඹෙන්නේ, නවකථාවට වඩාත් සාධාරණ වූත්, ස්වභාවික වූත් අවසානය එය ම බැවින. ) 

නවකතාව ඇරඹෙන්නේ තරමක සාම්ප්‍රදායික අයුරකිනි. පිටු පණහක් කියවාගෙන යද්දි,  රසවත් මුත් තවත් හැත්තෑ ගණන් වල තවත් බලාපොරොත්තු අවම පවුලක කතාවක් කියවමින් සිටියේ, ලේඛකයාගේ දක්ෂතා නිසා එය රසවිඳිමිනි.සැම අතින් ම තම කෙටි දිවිය පුරා බැට කෑ රුවන්, මීගොමුවේ "අළුත් නවතැන" ට යාමත් සමඟ තමන ට වෙනස්කමින් තොර ව සලකන පවුලක් හමු වේ. ඒ පවුලේ සමාජවාදි අදහස් සමඟ එක්කාසු වූ කතෝලික සම්ප්‍රදායේ ප්‍රේමය ඊට සාධක බවට කතුවරයා ඒත්තු ගන්වයි. එහෙත් අසු ගණන් වලට අවතීර්ණවත් ම අප රටේ ඇති වූ දේශපාලන අස්ථාවරත්වය රුවන් ට ත්, ඒ ආදර්ශමත්  පවුල ට ත් අභාග්‍යයක් ම ගෙන දෙයි. මීට පෙර සිහළ නවකතාවක් ඇසුරු නොකල ඉසව්වක් යැයි සිතෙන බෝට්ටුවකින් සරණාගතයින් ලෙස අන් රටක ට යෑමත්, එහි අලුත් දිවියක ට හුරු පුරුදු වන අයුරුත් කතාව අවසන දක්වා ගෙන යයි.  අලුත් රටේ  දි රුවනුත්, ඔහු ට කලින් හමු ව තිබූ තව කිහිප දෙනෙකුත් අලුත් දිවියක ට හුරු වෙන අයුරුත් - වෙසෙසින් ජීවිතය ඉතා කුරිරු ඉරණම් ලබා දුන් මිනිසුන් ට පවා, අලුතින් නැගිට සිටීමට ලබා දෙන අවස්ථා ගැන දිගැරුම සිතීමට යමක් ඉතිරි කරයි. මේ නවකතාව මුඛ්‍ය වශයෙන් දාර්ශනික හෝ යම් මතවාදයක් ඔස්සේ ලියැවුන්නක් යැයි සිතිය නොහැකි වුව ද, කතුවරයා යම් යම් අදහස් ඔබ්බවා ඇත්තේ ඉතා අපූරුවට ය. 

අප රට භීෂණයේ නිරර්ථකත්වය පෙන්වන එක් අපූරු තැනකි මේ:
"දිය යටින් පැතිරෙන ගින්නක් සේ ඝාතන දේශපාලනය රට පුරා පැතිර ගියේ මොන තරම් වේගයෙන් ද ? අනුර මෙන් තරුණයින් මෙරු මෙන් ඒ ගින්නට ඇදී ගොස් විනාශ උරුම කර ගත්තේ වටිනා ජීවිත ගණනාවක් ද බිල්ලට ගනිමිනි. මනුෂ්‍යත්වය නම් මේ යැයි පෙන්වන සංකේතයක් බඳු වූ මෙන්ඩිස් අන්කල් ඝාතනය කළ තැනැත්තා කවරෙකු වුව ද පුද්ගලිකව ඔහුට මෙන්ඩිස් අන්කල්ගෙන් කිසිදු වරදක් සිදු නොවූ බව සහතිකය. අනුර ද එසේ තමන්ට කිසි වරදක් නොකළ මිනිසුන් ඝාත්නය කරන්නට ඇත." ( 162 පිටුව )

තැනෙක පුද්ගලික විමුක්තිය පසෙක ලා රෝගි සමාජයේ සුවය වෙනුවෙන් වැඩ කිරීම දාර්ශනිකව සසඳන ලැබුව ද එය ඉතා සුමට ලෙස කෘතිය තුල පාවෙන්නේ, කෘතියේ රිද්මයට බාධාවක් නොවෙමිනි.

"කෙනෙකුට ආරණ්‍යයේ ස්වාමීන් වහන්සේලා මෙන් වන වැදී භාවනා කිරීමෙන් තම ආත්මය සුවපත් කර ගන්නට පුළුවන් වෙන්නට බැරි නැත. එහෙත් තම ජීවිතයේ මුණගැසුණු යහපත් මිනිසුන්  උත්සාහ කළේ තම තමන්ගේ ආත්මය සුවපත් කරන්නට නොව සමාජය සුවපත් කරන්නත ය. එක් අතකින් එය ආත්මය සුවපත් කර ගැනීමේ ම මඟක් වන්නට ද බැරි නැත. එවැනි අරමුණකින් වැඩ කල මෙන්ඩිස් අන්කල් දැන් නැත. බොනිපස් පියතුමා ඉතා ම දුෂ්කර තත්වයක් යටතේ හිඳිමින් සමාජය සුවපත් කිරීමේ වැඩ කටයුතු කරගෙන යයි." ( 171 පිටුව )

මුළු ආඛ්‍යායනය පුරාවට ම වෙහෙසකර උපක්‍රම භාවිතාවක් නැති තරම් ය. ඇත්තෙන් ම ශූර ලිවීමකි. විටෙක කතුවරයා ට එය අවාසිදායක විය හැක්කේ අන් කතුවරයකු කෙන්දක් තරම් සිද්ධියක් කන්දක් කරද්දි, මෙතුමා සැලකිය යුතු කම්පනයක් ගෙනදෙන්නක් වුව තම සුපුරුදු සංයමයෙන් හසුරුවා ලියා අප පාඨකයන් බලාපොරොත්තු වන චිත්තවේගි බව තරමක් මොට  කරවන  නිසා ය.


මෙසේ පැසසුව ද මෙය වසරේ හොඳම කෘති පහ තුළ ට අයත් විය යුතු ද යන්න පිළිබඳ මට යම් සැකයක් ඇත. ලිවීම ශූරය, කෘතහස්ත ය - එහෙත් කම්මල්ලවීර මේ අයුරින් මා කියවා ඇති ඔහුගේ සියළු නවකතා පාහේ ලියා ඇත. මට සාපේක්ෂ වශයෙන් තරමක අභව්‍ය වෙහෙසකාරි කෘතියක් ලෙස දැනී ඇත්තේ චුම්භන කන්ද පමණි - එය ද දුර්වල පොතක් නම් නොවේ. ඉතින් කතුවරයා ගේ අපි බලාපොරොත්තු වන ආරේ සංඝත ශූර ලිවීමට අමතර ව, බෝට්ටුවක සරණාගතයින් ලෙස ගමන් කිරීමේ තතු අප පාඨකයින් ට නැවුම් අත්දැකීමක් යැයි සිතමි. මෙය වසරක සම්මානයන්ගෙන් ඇගයීමට පාත්‍ර වුව ද නැතුව ද කියවිය යුතු ආරෙ පොතක් ලෙස පිළිගනිමි -එය හොඳම පහ තුල ද යන්න පිළිගත හැක්කේ අන් කෘති වලට සාපේක්ෂව ය.

එක් අතකින් මේ කෘතිය මම මීට පෙර කියවූ වරණ කෘතියේ ශෛලිය ට ඉඳුරා විරුද්ධ ධ්‍රැවයේ ය. වරණ මනරම් බසකින්, හා ඉහළ ඉතිහාස පෙළගැසීම් වලින් පොෂිත වුව ද, පාඨක හැඟිම් අවදි කිරීමට තැත් කරමින්, ඒ ඔස්සේ සඟවා ඉදිරිපත් කල දේශපාලන අදහස් මතු ව එන්නේ වේදනාවෙන් උළුක් කරං සිටිනා මහපැටඟිල්ලක් මෙනි. එනුමුදු  චක්‍ර ඒකාකාරි රිද්මයෙන්  ගලායන දියපහරක් මෙනි -එහි දෙපස පරිසරය වෙනස් වුව ද, දිය පහරේ වේගය නිශ්චිතය. පාඨකයා සුවපත් ( සාහිතමත් ) ගමනක් යයි.

හැකි නම් සොයාගෙන කියවන්න - දක්ෂ කතුවරයෙකු සංයමයෙන් ලියූ, රළු තැන් ඔප දමා නොපෙනෙන තරම ට ශිල්පයෙන් පෙවූ,  කෘතියක්. ඒ ශිල්පය ම මෙහි කම්පනයන් ගෙන දෙන තැන් ද සුමට කර ඇතැයි සිතුණි. එහෙත් ඒ කම්මැල්ලවීර ලකුණ යි.

Monday, 3 September 2018

වරණ - පද්මිණි සෙනෙවිරත්න




   මේ වන විට ස්වර්ණ පුස්තක අවසන් වටයටත්, ගොඩගේ හොඳම නවකතාවට හිමි සම්මානය උදෙසා වන නිර්දේශය අතර ට ත් පැමිණ ඇති පද්මිණි සෙනෙවිරත්නගේ "වරණ" කියවුවෙමි. එහි අලංකාරය ගෙන දෙන මතුපිටම ය මෙන් ම සාහිත්‍යම ය කාරණා කිහිපයකි.

අ)  ඉතා අලංකාර වූත්, ගුණාත්මක වූත් කවරය. එය ස්ථර කිහිපයකට නැවිය හැකි ආරේ අලංකාර කවරයකි.

ආ) මනරම් භාෂා භාවිතාව - මේ පොත කියවීමට ගත්තේ අමරසේකරගේ ධාතුසේන කියවා අහවරව ය. වෙන යම් අරමුණු ඔස්සේ ලියූ නිසා දො, එහි භාවිත කොට ඇති බස මා සිත් ගත්තේ නැත. ඔහු එම භාවිතය ට බලපත්‍රය ලබා ගන්නේ ඓතිහාසික නවකතාවක් වුව, සාහිත්‍ය නොවැටහෙන ඉංජිනෙරුවකු එය රචනා කලා යැයි කියමිණි. වරණ ඊට ඉඳුරා වෙනස් ය. මෙහි බස - වෙසෙසින් කථන බස - මනරම් ය. පාඨකයා දිය තිලක කැළෑ කෝරාල  වලව්වේ   හෝ මුහන්දිරම් වළව්වේ ආලින්දයක හෝ තැන්නෙකුඹුරේ අම්බලමේ හෝ   දිගැරෙන කථාබහක් අසා ඉන්නක් මෙනි. මග තොට සිදුවැන්නක් නම්, කූඩැල්ලන් ගහන කැළෑවෙන් අඳුරු වූ අඩිපාරක පිහිටුවන්නීය.

ඇ ) කතුවරියගේ ඉතිහාස දැනුම හා ඓතිහාසික අතුරු කතා ය. ඒවායින් මේ කෘතිය සුපෝෂිතය. ඒ කෘතහස්ත දැනුමෙන් මීට වඩා ඉදිරියෙන් පවතින නිර්මාණයන් රචනා කල හැකි යැයි සිතමි.

ඈ ) පාඨකයා ඇඳ බැඳ තබා ගැනීමට සමත් අලන්දරයන් ය. මෙම ලක්ෂණැය කෙතෙක් ද කීවොත් මෙය අයෙකු ට ඓතිහාසික ප්‍රේම කතාවකි. ඊට ම ඈඳා සිංහලේ එකල ප්‍රේමාන්විත බැඳීම් කෙරෙහි පසු කාලීනව සපැමිණි  වික්ටෝරියානු තහංචි ආරේ සීමාවන් නොතිබුණු බවත්, ඒ ඒ අවස්ථාවට ඖචිතව ක්‍රියා කරනා මානුෂික හැඟීමෙන් ක්‍රියාත්මක වුවෝ විසූ බවක් කියවේ.

මේ සියළු කාරණාකාරණා, කෘතියේ සමස්ත රසාස්වාදය තීව්‍රයට ම උපකාර වන දෑය. එහෙත් කෘතියේ දර්ශනයට පරිබාහිර ය.  තරමක් හෝ කෘතියේ දර්ශනයට ඍජු බලපෑමක් ගෙනෙන්නේ ඉහත කී ප්‍රේම හා ලිංගික සබඳතා පිළිබඳ අදහස් ය.

ඒ සියල්ල එසේ වෙතත් මට මේ කෘතිය ප්‍රිය නොවීය. මා ඇත්තෙන්ම මොහොතක් පිහිටා ඒ ඇයි දැයි මගෙන් ම විමසී මි. ආසන්න වශයෙන් ඊට හේතු මට පෙනි නොපෙනී යයි.

  මේ යටින් දිවෙනා, කතුවරියත් ( හා  ඈ ට ආභාෂය ගෙනෙනා පරමාදර්ශයන්  )  ගොඩනගනා කතාවක් ඇත. ඒ කතාව ගොඩනැංවීම පිණිස සුද්දන්ගේ ද,  කැළෑ කෝරාල ලා ගේ මුතුන් මිත්තන්  ගේ  ද අවතාරයන් ද, යහමින් භාවිත ය ට ගනී. ඉන් කියැවෙන්න ඉදිරිය ගැන බැලීමේ වැදගැම්ම ගැනත්, අපේ නායකකාරකාදීන්ගේ වැරදි නිසා බිඳ වැටුන දේ ගැන සිහින මැවීමේ පළ රහිත බවත්, සුද්දා පවා තමන් ක්‍රියා කල අයුරු පිළිබඳ පසුතැවෙනා බවත්, දැන් ඇති තත්ත්වය ගැන සිතා ක්‍රියා කරලීමේ ප්‍රායෝගිකත්වය ප්‍රඥ්ඥාව ගැනත් ය. සෛද්ධාන්තිකව මේ කරුණු පිළිබඳ විරුද්ධ විය නොහැකිය. එහෙත් දේශපාලන යථාර්තයේ මේවා ක්‍රියාත්මක වීමේදී ගැටළු මතු වේ.

මේ දෙබස බලන්න:
"කෝරාලට හිතෙන්නැද්ද තැන තැන දිරන ඔය වගේ වස්තුව අරං මේ රටේ මිනිස්සුන්ට  යහපතක් සිද්දවෙන වැඩක් කරන්න පුළුවංනං හොඳයි කියලා. මං මෙහෙම කියන්නේ ඒව අරං ඉංගලන්තෙට පටවන්න ඕනෑය කියලා නෙවෙයි. හැම  මිනිසෙකුටම යහපතක් වෙන විදිහෙ කටයුතුවලට ඒවා යොදවන්න උවමනාය කියන කාරණාව ගැන." ( 109 පිටුව )

මේ කොටස ද සලකන්න:
"සිය පරපුරේ කැලෑ කෝරාල තනතුර දැරූ සියල්ලන් අමනුස්සයන්ව ඉපිද නිදන් රකින්නේ යැයි නායක හාමුරුවරුන් කළ ඉඟිය සුදුබණ්ඩේගේ හිත් ගත්තේ නැත. එහෙත්, කුරුඹුරේ හාමුදුරුවන්ද නොකියා කීවේ ඒ ටිකම නොවේදැයි යන කල්පනාවද එවිටම ඔහුගේ හිතට රිංගා ගත්තේය." ( 221 පිටුව )

 මේ දෙබස් මගින් මට නම් බොහෝ දේ අඟවයි - එය සුද්දාගේ කාලෙට සීමා විය යුතු නැත්තේ, මෑතකාලයේ දේශපාලන නායකන්ගේ පුතුන් ද නිධන් පසු පස ගිය අය වීම ය ( පක්ෂ විපක්ෂ භේදයකින් තොරව ම ). කෙටියෙන් ම කිවහොත් නිධන් පිළිබඳ ස්ථාරය නම්, ගෙදර ගියොත් අඹු නසී - මග සිටියොත් නසී ය.  අනුරපුර යුගයෙන් මෙහා නිධන් ගොඩ ගෙන රට ට සේවයක් කල අයෙක් ගැන  වංශ කථාවක හෝ එන බැව් මතක් වන්නෙ නැත.


මීට පරිබාහිරව සංඝ සාසනයේ කුල බේදය, උඩ රැටි -පාත්ත බේද ආදි බොහෝ බේදයන් ඉස්මතු කර ඇත. මේ සියල්ල ම පාහේ සත්‍යය; ඒවා එසේ නොවේ යැයි වාද කරන්නෙකු වෙත් නම් ඒ අතීතකාමියෙකු ම ය.


මේ පොත සියළු උපායන් - නිර්මාණාත්මක කවරය, මනරම් බස, පැණි වෑහෙන පෙම් ජවනිකා - ආදි සියල්ල, ඉහත කී කෘතියේ දේශපාලන පණිවුඩය උදෙසා භාවිත කල ඒවා ය. එනම් ඒවා මේ අරමුණු උදෙසා වන වාහකයක් වීමයි.  පාඨකයකු ලෙස ඒ පිළිබඳ බැඳීමක්, ලෙන්ගතුකමක්, ස්වභාවික කම්පනයක් නූපදී. එහි උපක්‍රමශීලි බව සහ කෘතියේ යටිපෙළේ අරමුණු ලබා ගනු වස් යොදා ඇති ප්‍රයත්නයන් කෘතියෙන් මාව ඈත් කරයි.  ඒ අර පෙර කී ලක්ෂණයන් කෘතීම ව භාවිත ව ඇති බවට පසක් වීමෙනි. එය පුද්ගලානුබද්ධ වීමට පුළුවන; එලෙස ම එසේ නොවීම ට ද පුළුවන. මට කිව හැක්කේ මා කියවූ "වරණ" ගැන අවංකව මා තුල ඉපදුණු අදහස් පමණි. පාඨකයකු ලෙස මට එවන් අවස්ථා භාවිතාව රසාස්වාදයක් ඉපදීමට  බාධාවකි. අලංකරෝක්තියකින් රැවටීමට උත්සාහ කලාක් බවට දැන ගත් විට දැනෙන තිත්ත රසක් වැන්නක් මා තුල ඉතිරි විය.  කෘතිය සමස්ත වශයෙන්  සංහිඳියා න්‍යායපත්‍රය හා ඒකාග්‍ර වේ. මීට පෙර ද  යම් ආරක සංහිඳියා මාතෘකා ඔස්සේ ලියැවුණු කෘති සම්මානයට පාත්‍ර විය. දිගින් දිගට ම එකම ආරේ මාතෘකා ඇති නවකතා ඇගයීමට පාත්‍ර වීම,  යම් යම් සම්මාන කෙරෙහි ඇති විශ්වාසය අවම වීම කෙරෙහි බලපානු ඇත.




මෙය 2017 ප්‍රකාශ වූ නවකතා අතරින් මා තෝරා කියවූ පස්වැන්නයි. මේ වන විට  කියවා හමාර කර ඇති "බල කොටු සහ නෞකා" සහ "පේමති ජායෙති අසෝකෝ" පරදා මේ කෘතිය මා තෝරන වසරේ කෘති පහ අතර ට තේර්වි යැයි සිතිය නොහැක.





.

Thursday, 30 August 2018

ධාතුසේන - ගුණදාස අමරසේකර



  අමරසේකරුන් ගේ බොහෝ නවකතා සහ කෙටි කතා සංග්‍රහයන් ද, කාව්‍ය සංග්‍රහයන් කිහිපයක් ද කියවා ඇත. පැහැදිලි රචනා ශෛලිය, සූක්ෂම ලෙස ලියැවුණු ආඛ්‍යායනය සහ බොහෝ කෘතීන් වලින් පෙන්නුම් කරනා අන්තර්ඥාණය පාඨකයා ඇඳ බැඳ තැබීමට සමත් ය. ඔහු ගේ නවකතා ආකෘති දෙකක යැයි පුළුල් ව සරල ව සැලකිය හැකිය. දීර්ඝ ආඛ්‍යාන ( යළි උපන්නෙමි, කරුමක්කාරයෝ, ගන්ධබ්බ අපදානය ) සහ කෙටි ආඛ්‍යාන ( එක් සත්‍ය කතාවක්, ප්‍රේමයේ සත්‍ය කතාව, , දෙපා නොලද්දො, රූපාන්තරය ) ඒවාය. මින් දෙවර්ගය ම රසවත් ය. මීට වසර 5-6 ට පමණ පෙර ඔහු ලියා පළ කල රූපාන්තරය හෙවත් සෝමදේවගේ සංක්‍රාන්තිය ද සාර්ථක කෙටි නවකතාවකි. ඔහු ගිය අවුරුද්දේ ධාතුසේන නමින් ඓතිහාසික සිද්ධාන්ත අලලා කෙටි ආඛ්‍යාන නවකතාව පළ කලේය. 2017 ප්‍රකාශ වූ, මා කියවූ සිව්වෙනි කෘතිය ලෙස ධාතුසේන කියවුවෙමි.

 මෙහි උක්ත කාල පරාසය, ධාතුසේන රජුන්ගේ රාජ්‍යත්වයේ අවසන් කාලයේ සිට මුගලන්  ගේ රාජ්‍යත්වයේ මුල් කාලයයි. ඉන් ගම්‍ය් වන්නේ කාශ්‍යප යුගය ද එහි අන්තර්ගත බවයි. කාශ්‍යප යුගය අවුරුදු විසිදෙකක් ලෙස සැලකේ.  පළමුවන මොග්ගල්ලානයන් රජ කලේ කශ්‍යප රජුගේ ඇවෑමෙන් බවයි සාමාන්‍යයෙන් සැලකීම. එය මේ ප්‍රබන්ධයේ අභියෝගට ලක්වාන්නාක් මෙනි.
"එමෙන් ම කාශ්‍යපට සිය මනෝරථ පුරණය සඳහා, මහා කලාභවනය නිමවනු සඳහා අවශ්‍ය මිල මුදල් සහ සහාය මුගලන් විසින් සපයන ලදි." (146 පිටුව )

අමරසේකර අප රට වර්තමානය ගැන වචනයකු දු නොකියා, වර්තමාන දේශපාලන පසුබිම  ගැන සාර්ථක කියවීමක්, සාමාන්‍ය පාඨකයකු ට කියවා තේරුම් ගත හැකි ආරෙන් ලියා ඇත.   ඔහු කෙටි නවකතාවක් හරහා මෙය ක්ෂාත්ක්ෂාත් කරලීමට උත්සාහ දරා තිබේ. මේ කියනා දේශපාලන පණිවුඩය සාර්ථකව ගම්‍ය කරලීමට, ඔප්පු සිද්ධ කරලීමට කතුවරයා සමත් වූ බවකි මට හැඟෙනුයේ.  එහෙත් මේ කර්තව්‍ය ඉටු කර ගැනීමට කතුවරයා යම් මිලක් ගෙවා ඇත. කුමක් ද ඒ මිල ? ඔහු මෙම නවකතාව සම්මාන උදෙසා නොලියූවක් බව මට නම් පැහැදිලිය.

ඔහු නවකතාව යන වාහකය භාවිතා කොට, ඉතිහාස සැසඳීමක් කර දේශපාලන පණිවුඩය සාර්ථක ව ගෙන හැර දක්වද්දි, ඉතිහාස කතාවකට නුසුදුසු බසක් භාවිතාවෙන්, ජවනිකාවෙන් ජවනිකාවට දිගු පිමි මගිනි පිටු එකසිය පනහකිනි එය සිදුකරලන්නේ. මේ කෘතිය කියවූ අයෙකු මා හට කීවේ, ප්‍රකාශක පීඩනයෙන් කතුවරයා මෙවන් කෙටි, මසින් ( සෞන්ධාර්යාත්මක උපක්‍රම ) අවම , කෘශ නිර්මාණයක් බිහි කොට ඇති බවකි - එහෙත් කෘතිය කියවා හමාරවත්ම මට සිතෙනුයේ, උපක්‍රමිකව, න්‍යායපත්‍රානුකූලව කතුවරයා දේශපාලන පණිවුඩය වඩා තීව්‍ර ව හැඟෙනා, සාමාන්‍ය පාඨකයකු ට වඩා පහසුවෙන් කියවිය හැකි ආරේ, ඓතිහාසික නවකතාවක් බිහි කොට ඇති බවෙකි. කතුකමේ වෙසරද ඔහු, කෘතිය ලියා පළ කොට ඇත්තේ ම ඒ අභිලාෂයෙන් බවකි මට හැඟෙනුයේ. තම දේශපාලන පණිවුඩ පසක් කරලනු වස් තම සාහිත්‍ය ලේඛණය විවෘතව භාවිත කරන අන් ජනප්‍රිය ලේඛකයකුගෙන් යම් ආභාෂයක් මෙතු මා ලද්දේ යැයි මට සිතේ ( යමක් ඉගෙනීමට වයසක් නැත

සමස්ත වශයෙන් නවකතාවක් කියවීමේ - වෙසෙසින් අමරසේකර වන් කෘතහස්ත ලේඛකයකුගේ නවකතාවක් කියවීමේ රුචියෙන් පොත ගත් මා, කියවා හමාර කලේ ඔහුගේ ශූර උපායකැයි සිතුණි. මට නවකතාවක ට දිය යුතු ඇගයීමකින් මෙහා කිසිවක් දීමට නොහැක්කේ, මා මේ පිටු වල දේශපාලනය කතාකිරීම අකමැති බැවිනි. එම නිසා තරු දෙකහමාරක ට වඩා පොදක් හෝ මේ කෘතිය ට දිය නොහැක.

Monday, 27 August 2018

බලකොටු සහ නෞකා - භද්‍රජි මහින්ද ජයතිලක



  මේ මා කියවූ ලේඛකයාගේ තෙවෙනි නවකතාවයි. මීට පෙර ඔහු ගේ පවුරු බැඳි රාජ්‍යය සහ ශ්‍රී රාවණ්ණ පුවත කියවා ඇත. මින් පළමුවැන්න අදට ත් මා කියවා ඇති විශිෂ්ඨතම සිංහල නවකතාවක් ලෙස සලකන අතර දෙවැන්නේ ද දොසක් කීමට නැත. ඉතින් කතුවරයා පිළිබඳ වූ විශ්වාසය සහ, ස්වර්ණ පුස්තක  සහ ගොඩගේ යන සම්මාන ද්විත්වයට ම නිර්දේශ වූ බැවින්, කියවීමට සිතුවෙමි.( මේ 2017 ප්‍රකාශ වූ නවකතා වලින් මා කියවීමට තෝරා ගත් තෙවැන්න යි )

ඉඳුරා එකක් කිව යුතුය. එනම් කතුවරයා තමගේ නිර්මාණය, තමන් විශ්වාස කරනායුරෙන් පරිපූර්ණත්වයට ගෙන ඒමට මහත් පරීශ්‍රමයක් දරන්නෙකු බවයි.  මෙහි කියැවෙන්නේ 1505 (?) සිට 1550 දශකයේ මැදක් පමණ වන තුරු පෘතුගීසින් ලාංකේය, වෙසෙසින් කෝට්ටේ රාජධානිය හා කෙරෙන ගණුදෙනු,  යුධයන්, ආගම ප්‍රචාරයන් හා ලාංකේය දේශපාලන හැළ හැප්පීම් මත්තෙන්, ඊට මැදි වන හේතු, මාලි, ඇනා ලුසියා, පැපිලියානේ රාහුල හිමි, ජුවාන් සහ එන්රිකේ කබරාල් යන අය තම දිවි නෞකා පදවන අයුරු ය. ප්‍රධාන ආඛ්‍යායනය මේ චරිතත් තවත් අවශේෂ චරිතත් මත ගොඩනැගෙන නුමුදු, එම චරිත හසුරුවන්නේ ප්‍රතිකාල් රජු ප්‍රමුඛ,  හත්වෙනි විජයබහු, හත්වෙනි බුවනෙකබාහු, මායාදුන්නේ, වීදියේ බණ්ඩාර වැනි තීරක බලය හිමි ව තිබූ  ඇත්තන් ය.
 ඔවුන්ගේ දිවි මගේ , ප්‍රේමය, ජීවිකාව, ලබ්ධිය ආදි බොහෝ දේ තීරණය වන්නේ පෙර කී අය මත ය. ඒ අය එම තීරණ ගන්නා ප්‍රමුඛත ම කාරණාව තම ආශාව, බලය ආදි හේතුන් ප්‍රමුඛ කාලීන දේශපාලනයයි.

"මේ තොරතුරු කියවද්දි, ජුවාන්ට සිතුණේ ලෝකයේ කොතැනත් මිනිසුන්  එක වගේ නේද කියායි. බල ලෝභය, වස්තු කාමය, දුරාචාරය - ඒ සියල්ල රජවෘන් සේම, දේව ගැතියන් අතරේද විරල නොවන බව ජුවාන්ට වැටහුණි."  ( 425 පිටුව  )

  හේතු, මාලි ආදි අසරණයන් සියළු ආකාර හැලහැප්පීම් නිසා තමන යම් තාක් තරමක ට හෝ පැවරෙණ දිවිගමනේ ජීවන නෞකා අපහසුවෙන් හෝ පැද යන්නෝය. සමහර නෞකා මගක දි රකුසන් ගිල ගනී. බලකොටුවක ආරක්ෂාවෙන් ඔවුන ට රැකෙන්න අවස්ථා නොමැති තරම් ය.

මෙහි තාවකාලික හෝ බලයක්  , නැතහොත් අවස්ථාවක ඡායාමාත්‍රාවක් හෝ  සතු වන හැමෝ ම තමනට ඇවැසි දේ කිනම් හෝ ආකාරයෙන් ලබා ගැනීමට කුරුමාණම් අල්ලන්නෝය. ඒ වෙනුවෙන් හති  හලමින් වෙහෙසොන්නොය. ඒ ආදරයේ නාමයෙන්, රාගයේ නාමයෙන්, දේශපාලන බලයේ නාමයෙන් හෝ ආගමික විශ්වාසයේ නාමයෙන් විය හැකිය. ඒ බලගතු එන්රිකේ කබරාල් හෝ දුප්පත් අහිංසක හේතු හෝ මාලි විය හැකිය.  ඉතින් හය වැනි ඇලෙක්සැන්ඩර් පාප් වහන්සේ (බෝර්ජියා ) හෝ හත්වෙනි බුවනෙකබාඅහු රජු ගැන කුමන කතා ද ?

මේ නවකතාව දිගැරෙන පසුපෙළ උක්ත යුගයේ ලාංකේය ඉතිහාස කතාවයි. විජයබා කොල්ලය, හත්වෙනි විජයබාහු කෝට්ටේ රජ වීම, ධර්මපාල කුමරුගේ පිලිරුවක් භෞතීස්ම කිරීම, පෘතුගීසින්ගෙන් ලාංකේය ජනයා විඳි අනේක දුක් ගැහැට, වීදිය බණ්ඩාර කුමරුගේ භූමිකාව විශ්වාසවන්ත ආකාරයෙන් උක්තා පරිසරය සපයයි - එහෙත් ප්‍රමුඛ ආඛ්‍යායනය පෙර කී චරිත ඔස්සේ දිගැරෙයි. ලේඛකයා පාඨකයා ගේ විශ්වාසය නොපළුඳු වන අයුරෙන් නවකතාව ගොඩ නගා ඇත.

මෙය ඉතිහාස ගවේෂණය කරන්නෙකු ට බොහෝ මං පාදන පොතකි. සිහළ බසට පෘතූගීසි බසින් එක්කාසු වූ වචන රාශියක ඔත්තු ආඛ්‍යායනය අතරතුර පාඨකයා ට හමු වේ. කරත්තය, සොල්දාදුවා, පිස්තෝලය, කුස්සිය, පගාව, ආදරය, කෑම, තුවාය, කමිසය, අවන්හල, කසාදය සුරුට්ටුව නිදසුන් කිහිපයකි. ප්‍රදේශ නාම කිහිපයක් ඇති උනේ කෙසේ ද යන්න තවත් කාරණාවකි - කොළඹ, ගාල්ල, පැපිලියාන, බත්තරමුල්ල, නාවල, මරදාන මිට නිදසුන් ය.

ඉතින් මේ සියළු කාරණා සැලකීමේ දී, පෙනී යන්නේ කතුවරයා බොහෝ කරුණු සොයා බලා මේ නිර්මාණය බිහි කොට ඇති බවකි. ඉහත කියූ ග්‍රාම නාම සහ වචන වල මූලයන් පිළිබඳ සොයා නොබැලුව ද, කියවීමේ ප්‍රයත්නය වඩා ප්‍රතිපළදායක වනු වස්, මීට සමගාමී ව ආචාර්‍ය කේ.ඩී.ජී. විමලරත්නගේ "ලාංකේය පරංගි ප්‍රයත්නය" කියවීමට පටන් ගතිමි. එහි දි පෘතූගීසින්ගේ මෙහි පැමිණීම පිළිබඳ බොහෝ ප්‍රභවන් හැදෑරූ ලේඛකයා පවසන්නේ, පෘතුගීසින් 1506 දී කොළඹ ත පැමිණීම බව ට කාරණාකාරණා හෙළිදරවු වන බවකි. එහෙත් මේ කියනා කෘතිය, මීට වසර කිහිපයකට පෙර, අළුත් තොරතුරු මත ලියැවූවකි. ඉතින් මෙවන් යම් නොගැලපීම් තිබිය හැකි වුව ද, සමස්තයක් ලෙස පාඨකයා එදවස සාමාන්‍ය වැසියන් හා දිවි පෙවෙත ගත කිරීමට තරම් විශ්වාසදායි ලෙස කතුවරයා කෘතිය ලියා ඇත.

මේ කෘතිය නිර්මාණයේ දි, කතුවරයා තමන් විශ්වාස කරනා යම් ඇගයීම් පද්ධතියක්, සංස්කෘතීක අභිරුචියක් ආදියෙන් පොෂණය වී තිබෙන්න ට ඇත - ඒ නිරපේක්ෂ යැයි කිව හැකි පුද්ගලයින් නැති තරම් නිසා ය. එහෙත් කතුවරයා තම අභිරුචියන් පෙන්නුම් මතුපිට ට වෑස්සෙන්න ඉඩ හරින්නේ ඉතා පරෙස්සමෙන් හා සියුම් ව ය. ආදාන ග්‍රාහී නොවී ය. ඇනා ලුෂියා ගේ හැල හැප්පීම්  මැද වූ දිවි පෙවෙතේ, ඈ අවසන් සාපේක්ෂ සහනයක් ලබන පිළිවෙල මේ පිළිබඳ ඉඟි කරන්නේ යයි සිතමි.

මේ කෘතිය මා තවත් පොත් ගුල්ලියකගෙන් ඉල්ලාගෙන කියවීමි. කෘතිය කියවීමෙන් අනතුරුව හැඟෙනුයේ, මෙහි පිටපතක් මා සතු විය යුතු බවකි - එනම් පාඨකයකු තබා ගත යුතු යැයි හැඟෙනාකාර කෘතියකි මේ.එපමණක් නොව කතුවරයා ගේ පෙර කෘති කිහිපයක් කියවීම වුව පාඨකයකු ලෙස අගනා ප්‍රතිඵල ගෙන එන්නක් බැව් සිතේ.


Friday, 17 August 2018

අප්පච්චි ඇවිත් - සමන් වික්‍රමාරච්චි



   අප්පච්චි ඇවිත් ය. ගැටළුව ඇත්තේ ම එහි ය. ඇයි අප්පච්චි ට ආපසු එන්න වූයේ ? ගිය අප්පච්චි ආයේ නාවා නම් ගැටළු අවම ය. එහෙත් ඔහු ආවේ ය.

"පියාගේ නාමකරණය යනුවෙන් අප කලින් සඳහන් කළ දෙයෙහි සාරය කුමක් ද? ඉන් හරියටම කෙරෙන්නේ පියාව සංකේතිකව මරා දැමීමට ඉඩ දීමයි. එමගින් ඔහු තම පියා අත් හැර දමා නිදහස් ලෝකය තුළ තමන්ගේ මාවත සොයා ගන්නවා. තම පියාගෙන් කැඩි වෙන් වීමට නොහැකි වීම මගින් පෙන්නුම් කරන්නේ ඔහු පියාගේ නාමකරණය බාරගැනීමට මැලිවීමයි." (197 පිටුව )

මෙහි කතානායකයා උගත්, බුද්ධිමත්, වගකීම් සහගත රැකියාවක නිරත, රූමත් බිරිඳක් සහ දියණියක් සහිත නිස්සංක ය. එහෙත් ඔහු ට අප්පච්චි ආපසු ඒම නවතාගත නොහැකි විය. සියල්ල ට මුල එයයි ( කුකුස වඩවනු පිණිස කතාවස්තුව මින් ඔබ්බට එළි දරවු නොකරමි ).

නිර්මියක්, ප්‍රබන්ධයක් ලෙස, නවකතාව පිළිබඳ මගේ අප්‍රගල්භ කියවීම:
  • පළමු පිටේ සිට ම කුතුහලය පවත්වාගෙන යන, වේගයෙන් කියවාගෙන යා හැකි කෘතියකි. මේ වේගය අඩාල වන්නේ අවසන් පිටු 30 දී පමණය. ඒ නීරස නොව, සාරගර්භ වන නිසා ය.
  • විශ්‍රාම ගිය විනිසුරුවරයකු වන කතුවරයා, ඔහුගේ සැබෑ වෘත්තීය ජිවිතයේ යම් තරමක හෝ අත්දැකීමක් මීට එක්කාසු කොට ඇතැයි සිතේ - එසේ නොවීම ට ද පුළුවන. එහෙත් මනෝ විද්‍යාත්මක අංශය ගැන වඩාත් උනන්දු ලේඛකයා,  ඔහුගේ විචාර වලින් අප රට බොහෝ කතුවරුන් ගේ සිත් තුල හැංගුණු සිතුවිලි එළියට ඇද දැමීම ගැන පුදුම විය යුතු නැත.
  • නවකතාවේ කුතුහලය වර්ධනයටත්, නවකතාව පාඨකයාට තේරුම් ගැනීමට ත්, විත්තියේ නීතිඥ්ඥයා සහ විනිසුරු අතර ඇති වන දීර්ඝ දෙබස හේතු වුව ද, එය උසාවියේ වටපිටාවට කෙතෙරම් ස්වභාවික ද යන්න ප්‍රශ්ණකාරීය. තරු හතරාමාරක් දෙන්න සිතා, හතරෙන් නතර කලේ ඒ හෙයිනි. අයෙකුට මේ සංවාදය, නවකතාව තේරුම් ගැනීම පිණිස ම ලියවුණු ගැට පද විවරණයක් බන්ඳක් යැයි ද, එය නවකතාවේ ආඛ්‍යායනය තුල පිහිටා තිබීම කෙතරම් සුදුසු ද යන්න ප්‍රශ්ණ කල හැකිය. එහෙත් ඊට විරුද්ධ තර්ක ආකෘතිවාදීන් ට ද තිබිය හැකිය.
  • ඉතිහාස කතා, කුලභේද කතා වලින් ගහණ සිංහල සාහිත්‍යා ට මනෝ විද්‍යාමක තේමාවක් අලලා නිර්මාණයක් බිහිවීම සතුටට කරුණකි. උක්ත මාතෘකාව අලලා සාර්ථක නිර්මාණයක් ම බිහි වීම බලාපොරොත්තු සහගත තත්ත්වයකි. මෙතරම් ශාස්ත්‍රීය ලෙස නොවුන ද, වික්‍රමාරච්චි ට අමතර ව යම් පමණකින් හෝ මේ ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන අන් ලේඛිකාවන් දෙදෙනෙකි කැත්ලීන් ජයවර්ධන සහ චම්පා වෛද්‍යතිලක.
  • නවකතාවේ ප්‍රධාන ධාරාවෙන් ඔබ්බට, ප්‍රධාන මානසික රෝගි තත්ත්වයන් දෙකක් දේශපාලන මතවාද දෙකකට සමපාත වන්නේ කෙසේ ද යන්න කුතුහලය දනවන විමසීමකි.
  • කතුවරයා ප්‍රසිද්ධ නාම වෑහුමට කවදත් කැමැත්තෙකි. විචාරයක් ලියද්දි ලැකාන් ලා, ෆ්‍රොයිඩ් ලා ආදි සැවෝම සාදයට එති. මෙහෙත් ඒ දෙදෙනා ත්, ජිජැක් ද , මයිකල් ජැක්සන් ද ( ඔහු ගේ පියා ද - ජැක්සන් ට ද අප්පච්චිගෙන් මිදීමක් නොවිණි ) තව බොහෝ අය ගේ නම් වෑහෙයි.  මතු පරිශීලනය ට ග්‍රන්ථ නාම ද බොහෝ සේ වෑහෙ යි. මට පෞද්ගලිකව ඒ පිළිබඳ විස්සෝපයක් නැත. සමහර විටෙක ඒ කෘතියක් දෙකක් උඩින් පල්ලෙන් හෝ පෙරලා බැලීමට වුව ඉඩ ඇත. එහෙත් මේ නාම වෑහුම්, ගැරඬියාට භූමිතෙල් වෑහූම් ආකාර වන පාඨකයින් ද අප අතර වෙති. ඔවුන් ඉවස කෘතිය නිම වෙන තුරු කියවුවහොත්, සාහිත්‍ය රසාස්වාදය හා දැනෞම් ලබන්නෝ ය.
  • සත්ව ලෝකය සරල ය. එහි පැටවුන් ටික කලකින් දෙමව්පියන් අතැර යන්නෝ නැවත ඔවුන් ගැන ඒ තැකීමෙන් කිසිදා නොබලන්නෝය. බුද්ධිමත් මිනිසා ඊට සංවේදීය. එහෙත් එම බුද්ධිමත් කමට මිනිසා මිලක් ගෙවිය යුතුය.
  • රෝග ලක්ෂණ ඔස්සේ රෝග විනිශ්චයක් සොයන අප රට මනෝ වෛද්‍යවරුන් ගැන සියුම් විවේචනයක් මෙහි එති.  එම වෘත්තීකයන්ට යමක් කීමට තිබෙන්නට පුළුවන.
  • අවසන් වශයෙන් කීමට ඇත්තේ, උසස් රසාස්වාදයක් පතන පාඨකයා මේ කෘතිය කියවිය යුතු බවත්, මේ වසර බොහෝ සම්මාන උළෙල වල අවසන් වටය තෙක් හෝ මේ කෘතිය පැමිණීම සාධාරණ බවත් ය.
    ( මෙය මා කියවූ 2017 ප්‍රකාශ වූ දෙවෙනි නවකතාවයි )


Wednesday, 15 August 2018

අම්මා සහ සඳ එළිය - අශෝක හඳගම

අශෝක හඳගම ගේ, "අම්මා සහ සඳ එළිය" කෙටිකතා සංග්‍රහය කියවීමි. කෙටි කතා හතෙන් හයක් 1987-1997 දක්වා කාලයේ ද, "ෂැන්ග්‍රි-ලා වේ දුටු සිහිනය" 2012 දී ත් ලිය වී ඇත.අළුත් මුද්‍රණයක් ලෙස 2017 එළිදැක ඇතත් මෙහි මීට කලින් මුද්‍රණයක් තිබී ඇත.

මේ කෙටි කතා හතම, ඒ ඒ කාලයේ දේශපාලන සිදුවීම් මත අප කලාකරුවාගේ සිතෙහි හටගත් සිතුවිලි, ගැටළු, දේශපාලන අභියෝග ප්‍රකාශ කල මාධ්‍ය කෙටිකතාව බවට මෙහි පෙරළි ඇත. පළමු මුද්‍රණයට පෙරවදනක් ලියන හඳගමයන් මෙසේ පවසයි: "...මේ රටේ ඒ ඒ කාලවල සිදු වූ ඇඟට දැනෙන කිසියම් දේශපාලනික සිද්ධියකට මා තුළ වූ ප්‍රතිචාරයන්, ක්ෂණික දේශපාලනික ප්‍රකාශන ලෙස එළිදැක්වූ ඒවා වීම."

මේවා හි වරෙක දේශපාලනික ලක්ෂණ කෙටිකතාමය ස්වරූපය අභිබවා යයි; වරෙක තම සිත ට වද දෙන පෞද්ගලික හැඟීමක් සමඟ පොර බැඳීමක් කෙටිකතාමය ස්වරූපයකින් අප ඉදිරියේ තිබේ.


ඒ අනුව පාර්වතී ට දොර නාරින්නැයි කියන්නේ අසල්වැසි ඉන්දියාවෙන් පැමිණිය ද, තමන් ගේ බස කතා කල ද එම සොල්දාදුවා ලාංකේය සොල්දාදුවා තරම් වත් අනුකම්පාවක් නැති හෙයිනි (1987)

නැතිනම් භීෂණය හෝ සිවිල් යුද්ධයෙන් තම දරුවා බේරා ගත්ත ද අම්මා ඊට බිලිවීම පුතු ට වැලැක්වීමට නොහැකි වී ඇත.

ආබාධිත සොල්දාදුවා යුද්ධය අවසන් වනවාට බිය ඔහු තාවකාලිකව ගත කරන වීරයෙකු ගේ භූමිකාව ඉන් අහවර වන නිසා ද ?

සෝවියට් දේශයේ බිඳ වැටීම සහ ලෙනින්ගේ සිරුර ගොඩගෙන තම මව අබියස භූමිදානය, අප කලාකරුවාට මහත් සංවේගයක් ගෙනදෙන්නේ, කතුවරයා ම කියනා පරිද්දෙන් වැල් ඉපනැල්ලට වඩා ස්ටේප්ස් කඳුවැටිය ට ඔහු වඩා ලෙන්ගතු නිසා ය.

තාත්තෙකුව තම දුව ගේ ලෝකය ඔහු ට අවශ්‍ය ලෙස ආත්මාර්ථකාමීව සීමාවන් ගොඩ නැගීමක් ගැන කතුවරයා දොඩමළු වන්නේ ආදරය යන්න අයිතිකරගැනීමක් ලෙස හේ අවුරුදු විසිනවයක පියෙක් ලෙස දුටු නිසා ද?

ප්‍රේමය සහ වෛරය අතර ඇත්තේ කෙතෙරම් කෙටි දුරක් ද ? සැම දා බැට

දෙන බීමත් ස්වාමියා ට තම ආදරණීය බිරියගෙන් මන්නා පහරක් වැදිය නොහැකි ද ? ඉන් ඔවුනොවුන්ගේ ආදරය ව්‍යාජයක් වේ ද?


සාමය වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම කලාකරුවෙකුගේ වගකීමක් ද ? එහෙත් ඔහු ට යුද්ධය හෝ සාමය හෝ ගැන මෙලො කියවීමක් නැතිනම් ?

පෝට්සිටි, ෂැන්-ග්‍රි ලා ආදි හෝටල් මත අප රට වැසියන් සිහින ඉදි කරන්නේ අප ට අන් පිළිසරණක් නැති තරම් රටක් ලෙස අප ජනතාව අසරණ නිසා නොවේ ද?

ඉතින් මේ කතුවරයා ට සිතේ ඇදුනා යැයි මට සිතුණු ප්‍රශ්ණ ය; ඔහු මේ හැම එකක් ගැනම කෙටි කතා ආරේ කතාවක් ගොතා ඇත. ඉන් සමහරක් සාර්ථකය. සමහරක් පුද්ගලික පාපොච්ඡාරණයන් ලෙස පාඨකයා ට පෙනී යා හැකිය.

මෙහි කෙටි කතා හත ඉහළ ම ගණයේ ඒවා නොවෙතත්, අප රටේ ප්‍රධාන පෙළේ චිත්‍රපට නිෂ්පාදනය කරන්නෙකු, කලා කරුවෙකු ඔහු ගේ හදවත හා කල සංවාද හතක් දැකිය හැක. එතරම් ශ්‍රමයක් නොයොදා පැය කිහිපයකින් කියවා නිම කල හැකි පොතකි.

හඳගම ගේ සිතුවිලි දුවනුයේ කෙසේ ද යන්න තරමක් හෝ අවබෝධයට රුකුල් දෙන කෘතියකි. හුදෙක් කෙටි කතා රස විඳීම ඔබ අභිමතාර්ථය නම්, අන් පොතක් කියවන්න.